{"headword": "hikmat", "key": "hikmat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Aql-zakovat, donolik va uning ifodasi boʻlgan, uni aks ettiruvchi narsa — gap-soʻz, fikr va shu kabilar; donolik belgisi.", "examples": [{"text": "Oz yemoq — tani sogʻliq, Oz demak — hikmatga bogʻliq.", "source": "Maqol"}, {"text": "Nodonning kulfati koʻp, Dononing —", "source": ""}, {"text": "hikmati.", "source": "Maqol"}, {"text": "Bobolarning hikmati Hayotga yorugʻ yoʻldir: Otang bolasi boʻlma, Odam bolasi boʻl, der.", "source": "E. Vohidov"}, {"text": "Podshoh bilan sherga yaqin boʻlmoq hikmatdan emasdir.", "source": "Ertaklar"}, {"text": "Kurashmoq — oʻrnak boʻlib yashamoq demakdir! — degan edi mualliming, faylasuflarning hikmatini bayon qilib.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}, {"text": "Harakatda barakat —", "source": ""}, {"text": "koʻp qadim hikmat", "source": "M. Shayxzoda"}]}, {"order": 2, "text": "Tagini anglash qiyin boʻlgan, yashirin bir maʼno, yashirin bir sabab; sir.", "examples": [{"text": "Bu oynada qanday hikmatni koʻrding? Jonim bolam, sening holing na boʻldi?", "source": "Bahrom va Gulandom"}, {"text": "Oldingga kelgan yigit ketolmaydi, sizlarda biror hikmat bor ekan-da.", "source": "Oq olma, qizil olma"}, {"text": "Bektemir generallarni urushning butun hikmatini biladigan bagʻoyat hurmatli aziz odamlar deb tushunardi.", "source": "Oybek, Quyosh qoraymas"}, {"text": "Bulbul sayraydi, xoʻroz qichqiradi, eshak hangraydi, ot kishnaydi. Bularning tirikchiligi shu-da. Bunda nima hikmat bor deysiz?", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 3, "text": "Foydali tomon; naf, foyda (ish, harakat haqida).", "examples": [{"text": "Rahmat Otabekka kulimsirab qaradi-da, togʻasiga javob berdi. — Xotin koʻpaytirib, ular orasida azoblanishning nima hikmati boʻlsin?", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Toʻgʻri, sholikorlikda hikmat koʻp boʻladi.", "source": "Sh. Gʻulomov, Tashabbus"}]}, {"order": 4, "text": "Hikmati bor narsa, hikmat bildiruvchi fikr, gap.", "examples": [{"text": "Qurib ketmang! Qoʻchqor yogʻi yeb, endi bir hikmat koʻrsatmoqchimidilar!", "source": "M. Boboyev, Goʻzallik istab"}, {"text": "Qori, xuddi favqulodda bir hikmat eshitganday, ogʻzini va koʻzlarini katta ochib, Toʻpanisoga qaradi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Yosh xotin qari erkakni yashartiradi, degan gaplar bor; qariganda uylanadigan erkaklar ana shu hikmatga amal qilar emish", "source": "Choʻlpon, Kecha va kunduz"}]}, {"order": 5, "text": "Fizika.", "examples": [{"text": "— Ha, hikmat kesakdan alanga chiqargandek, siz ham kitobdan olgan bilimlaringizni turmush maktabida sinov-dan oʻtkazing, — dedi qiz.", "source": "Sh. Gʻulomov, Yorqin ufqlar"}]}, {"order": 6, "text": "Hikmat (erkaklar va xotin-qizlar ismi).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/hikmat"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "269"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Uta donolik; zakovat, aql-idrok.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Anglash qiyin boʻlgan, yashirin bir maʼno, sir.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Badiiy asar janri", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲИКМАТ", "raw_meaning": "HİKMET 1.Ута донолик; заковат, ақл-идрок. 2.Англаш қийин бўлган, яширин бир маъно, сир. 3.Бадиий асар жанри"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "129"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "a.", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "hikmat", "examples": [{"text": "Hakimlärkä hikmat asïy qïlmadï", "source": "QBN, 98₄; QBN, 1184; 50a4"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HIKMAT", "raw_meaning": "[a.] hikmat, tibbiy bilim- знание медицины - wise. Hakimlärkä hikmat asïy qïlmadï - Tabiblarga olgan bilimlari foyda bermadi (o‘limga chora topolmadilar) - И врачам знание медицины не принесло пользы [в деле избавления от смерти] - And doctors did not benefit from the knowledge of medicine [in the matter of getting rid of death] (QBN, 98₄; QBN, 1184; 50a4)."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "48"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HIKMAT", "raw_meaning": "1. hikmet, aqıl-násiyat; 2. jasırın sebep, sır."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hikmat", "raw_meaning": "Weisheit f"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "356"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "ҳикматли гап"}, {"kind": "синоним", "target": "чуқур маъноли ибора"}, {"kind": "синоним", "target": "матал"}, {"kind": "синоним", "target": "афоризм"}], "extra": {"raw_word": "ҳикмат", "raw_meaning": "(син. ҳикматли гап, чуқур маъноли ибора, матал, афоризм) saying, aphorism, dictum."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь духовности", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "220"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳикмат", "raw_meaning": "мудрость wise advise sagesse, aphorisme حِكْمَةٌ، فِطْنَةٌ"}}]}