{"headword": "haydamoq", "key": "haydamoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror tomonga qarab yurishga qistamoq; borishga majbur qilmoq; yoʻllamoq.", "examples": [{"text": "Oʻn bir kishini bandi qilib, qoʻllarini chilvir bilan bogʻlatdi-da, oldiga solib haydab ketdi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}, {"text": "Yigitali podani oʻtgan hafta oʻtlagan yeriga —", "source": ""}, {"text": "soy boʻyiga haydadi.", "source": "T. Malik, Ajab dunyo"}, {"text": "Uzoqda chiroq miltillab koʻrindi Otni toʻgʻri oʻsha tomonga haydadi.", "source": "M. Hazratqulov, Jurʼat"}]}, {"order": 2, "text": "Biror tomonga yuritmoq, yoʻnaltirmoq, yoʻnalishini burmoq (jonsiz narsalar haqida).", "examples": [{"text": "Koʻtarmalik bilan ishing boʻlmasin! Suvni Soyariqqa haydab, Oqsoqolning qulogʻidan xabar ol.", "source": "N. Safarov, Uygʻonish"}, {"text": "Kattalar xoʻp desa, togʻni teshib, Tojiksoyni haydab kelamiz.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha."}]}, {"order": 3, "text": "Mavjud joyidan, maʼlum makondan ketkazmoq, ketishga majbur qilmoq.", "examples": [{"text": "Oʻsha, Muqaddam haydab yuborganidan beri bu uyga qadam bosishga haqi yoʻqligini bilardi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Yoʻq qaysi diyonatli ota qoʻy ogʻzidan choʻp olmagan oʻgʻlini oq qilib, dargohidan haydar ekan?!", "source": "K. Yashin, Hamza"}, {"text": "Oʻrtoqlari oldida yalinib borgan ekan, haydashibdi-ku", "source": "H. Nazir, Yonar daryo"}]}, {"order": 4, "text": "Yoʻq qilmoq; ketkazmoq.", "examples": [{"text": "Dilingizdagi vasvasalarni haydang.", "source": "K. Yashin, Hamza"}, {"text": "Ekinzorlarda boʻladigan tonggi bir tarovat muzdek shabada — barchasi Avazning koʻnglidan mujmagʻil, ogʻir tush asoratini haydagandek boʻldi.", "source": "S. Siyoyev, Avaz"}, {"text": "Kek saqlamas, dilxiraligini haydab, oʻzini idora eta olar edi.", "source": "S. Siyoyev, Avaz"}]}, {"order": 5, "text": "Ish, mansab va shu kabilardan chetlatmoq, mahrum qilmoq; quvmoq, ketkazmoq.", "examples": [{"text": "oʻshalarning yordami bilan qamalmay qolibdilar-u, faqat ishdan haydalibdilar.", "source": "E. Rayimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Nikolay taxtdan haydalib, inqilob boʻlgan kun olti yashar goʻdak ekanman.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Bilsa, institutdan haydaydi.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 6, "text": "Transport vositasini minib, yurgizib, boshqarib bormoq.", "examples": [{"text": "Otam arava haydar edi. Akam mashina haydaydi.", "source": ""}, {"text": "U doʻkonlarga gazlama tashidi, izvosh haydadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Biron kor-hol boʻlmasin, deb motorga oʻt berib, jadal haydab ketdi.", "source": "S. Ahmad, Yulduz"}]}, {"order": 7, "text": "Yerni maxsus asbob (plug, omoch, soʻqa kabi) tishi bilan tilib, yorib, oʻyib yumshatmoq.", "examples": [{"text": "Yerni traktor bilan haydamoq. Yer haydasang, kuz hayda, kuz haydamasang, yuz hayda.", "source": "Maqol"}, {"text": "Tushdan keyin uyga kelib, bugʻdoy oʻraman arpadan boʻshagan yerni haydab, mola bosaman.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 8, "text": "Isitish yoki qaynatish yoʻli bilan tarkibiy qismlarga ajratmoq; shu yoʻl bilan biror narsa ajratib olmoq.", "examples": [{"text": "Spirt haydamoq.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/hayda"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "262"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror tomonga qarab yurishga qistamoq; borishga majbur qilmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Transport vositasini minib, yurgizib, boshqarib bormoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲАЙДАМОҚ", "raw_meaning": "1.KOVMAK 2.SÜRMEK 1.Бирор томонга қараб юришга қистамоқ; боришга мажбур қилмоқ. 2.Транспорт воситасини миниб, юргизиб, бошқариб бормоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "444"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "гнать, гонять, погонять", "examples": [{"text": "mollarni dalaga haydamoq", "source": ""}, {"text": "qizil buzogʻimni ogʻildan haydasam, chiqmaydi загадка", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "водить, управлять", "examples": [{"text": "mashina haydamoq", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "пахать", "examples": [{"text": "yer haydamoq", "source": ""}, {"text": "yer haydasang – kuz hayda, kuz haydamasang – yuz hayda", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "haydamoq", "raw_meaning": "1. гнать, гонять, погонять; изгонять; выгонять; mollarni dalaga ~ выгонять скот в поле; qizil buzogʻimni ogʻildan haydasam, chiqmaydi загадка выгоняла я красную тёлку из хлева, и не смогла (Язык); 2. водить, управлять; mashina ~ водить машину; 3. пахать; yer ~ пахать землю; yer haydasang – kuz hayda, kuz haydamasang – yuz hayda посл. пахать, так паши осенью, упустил – паши сто раз."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "492"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "haydamoq", "raw_meaning": "v 1) drive; 2) expel; 3) plough (yerni)"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "47"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HAYDAMOQ", "raw_meaning": "aydaw, aldına salıw, quwıw; meńgeriw, basqarıw."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "63"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "haydamoq", "raw_meaning": "1. treiben vt, jagen vt, (quvmoq) fortjagen vt, vertreiben vt; 2. (boshqarmoq) fahren vt, führen vt, lenken vt, steuern vt; 3. (yerni) pflügen vt, vi, ackern vt"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь-справочник словесного управления", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Терминологический", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "265"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Bola gʻozlarni (kimni?) daryo tomonga haydadi.", "source": ""}, {"text": "The boy was driving the gooses (whom?) to the river.", "source": ""}, {"text": "Der Junge trieb die Gänse (wen?) zum Fluß.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "895. ҳайдамоқ Бли ТК", "raw_meaning": "Бола ғозларни (кимни?) дарё томонга ҳайдади. гнать ВП: Мальчик гнал гусей (кого?) к реке. to drive smb. The boy was driving the gooses (whom?) to the river. treiben A: Der Junge trieb die Gänse (wen?) zum Fluß."}}]}