{"headword": "harakat", "key": "harakat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kishi va narsalarning yoki ularning qismlarining tinch holatdan chiqishi: qoʻzgʻalishi, qimirlashi va shu kabilar; tinch holatga qarama-qarshi holat.", "examples": [{"text": "Odamlarning koʻzlarida, harakatlarida qandaydir notinchlik sezdi", "source": "Yoʻlchi. Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Uning yurishlari, kiftlarining harakati nihoyatda chiroyli edi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Bu qorongʻilikda allaqanday maxluqlarning lip-lip harakati arang koʻzimga chalinardi.", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Qudratli gʻildiraklar harakatidan kelayotgan ovoz Oybekni xayolga chorladi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Ishni bajarishda faoliyatning holati, bajaruvchining faoliyat tarzi, yoʻsini.", "examples": [{"text": "Hali oʻrinlarini yigʻishtirib ulgurmagan jangchilarning harakatida shoshqaloqlik koʻrindi. Shuhrat,", "source": "Shinelli yillar"}]}, {"order": 3, "text": "Kishi tana aʼzolarining maʼlum bir maʼno, mazmunni ifodalovchi harakat-holati.", "examples": [{"text": "Tabib qoʻrboshiga nimadir dedi. Uning yuz va qoʻl harakatidan sizdan nima ketdi, bir koʻraylik, degan maʼno anglashilib turar edi.", "source": "A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi"}, {"text": "Ular eng ibtidoiy tilga — harakatlar, imolar bilan fikr uqtirishga murojaat qildalar.", "source": "Oybek,Tanlangan asarlar"}, {"text": "Xotin uning harakatidan oʻpich ber degan maʼnoni angladi", "source": "A. Qahhor, Notiq"}]}, {"order": 4, "text": "Biror ishga kirishish, biror narsa qilishga urinish; intilish, tirishish.", "examples": [{"text": "Oʻgʻlini oʻqitish uchun qilgan hamma harakatlari bekor ketdi.", "source": ""}, {"text": "Sherali hamshiraning harakatini kuzatarkan, yuragi siqilib, zoʻrgʻa gapirdi.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}, {"text": "Mutalning birinchi harakati boʻsh ketdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Ahmadjon bir harakat bilan pulemyot tepkisini bosdi.", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}]}, {"order": 5, "text": "Payida boʻlish; taraddud.", "examples": [{"text": "Rejamiz amalga oshayotganiga suyunib, toʻy harakatiga tushdik.", "source": "Mushtum"}, {"text": "Qorining xotini dasturxon harakatida yurganida, u gap boshladi.", "source": "Mirmuhsin, Bir xum tilla"}, {"text": "Yaxshisi, qayin otangga uzringni aytib, bu uydan ketish harakatini qil.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 6, "text": "Xatti-harakat; qiliq.", "examples": [{"text": "Uning bu harakatlari koʻpchilikni ranjitdi.", "source": ""}, {"text": "Sirojning gap va harakatlaridan samimiyat, soddalik yogʻilib turar edi.", "source": "F. Musajonov, Huri"}]}, {"order": 7, "text": "Makonda biror yoʻnalish boʻyicha boʻladigan siljish, yurish va boshqalar", "examples": [{"text": "Koʻcha harakati. Yoʻl harakati qoidalari. Transportlar harakati.", "source": ""}]}, {"order": 8, "text": "Oʻsish, rivojlanish.", "examples": [{"text": "Jamiyat olgʻa qarab harakat qilar ekan, yoshlar ham oʻsha baravarda oʻsishlari kerak.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 9, "text": "Moddaning yashash usuli, uning umumiy ajralmas xususiyati, moddiy dunyoning oʻzgarishi va rivojlanishining toʻxtovsiz jarayoni.", "examples": [{"text": "Modda doimo harakatda.", "source": ""}, {"text": "Materiyaning asosiy namoyon boʻlishi esa harakat, fazo va vaqt bilan bogʻlangandir.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 10, "text": "Maʼlum maqsadga qaratilgan aqliy yoki jismoniy faoliyat; ish, mehnat.", "examples": [{"text": "Harakat, harakatda — barakat.", "source": "Maqol"}, {"text": "Polvonyopda kecha-yu kunduz harakat toʻxtamas, yuk ortilgan kemalar bu keng, sunʼiy anhor orqali Amudaryoga borar, undan Orol dengiziga tushib, Gʻazzoliga ketardi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 11, "text": "Belgili maqsad koʻzda tutilgan ijtimoiy faoliyat.", "examples": [{"text": "Milliy ozodlik harakati. Ishchilar harakati. Tajovuzkorlik harakati. Yadro qurollaridan voz kechish harakati.", "source": ""}, {"text": "Afgʻoniston mustaqilligini koʻzlovchi yosh afgʻonlar harakati boshlanadi.", "source": "Mirmuhsin, Chodrali ayol"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/harakat"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "266"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kishi va narsalarning yoki ularning qismlarining qimirlashi, oʻz holatini oʻzgartirishi; tek turishga nisbatan qarama-qarshi holat.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Biror ishga kirishish, biror narsa qilishga urinish.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲАРАКАТ", "raw_meaning": "HAREKET 1.Киши ва нарсаларнинг ёки уларнинг қисмларининг қимирлаши, ўз ҳолатини ўзгартириши; тек туришга нисбатан қарама-қарши ҳолат. 2.Бирор ишга киришиш, бирор нарса қилишга уриниш."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "62"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bewegung f", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(faoliyat)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "harakat", "raw_meaning": "1. Bewegung f; koʻcha ~i Strassenverkehr m; ~ga keltirmoq in Bewegung setzen, 2. (faoliyat) Handlung f, Tätigkeit f, Aktion f, Handeln n"}}, {"dictionary": {"name": "Ekologik izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-русча-инглизча экологик изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Алихонов, Б.; Самойлов, С.; Ибрагимов, Р. (2004). Ўзбекча-русча-инглизча экологик изоҳли луғат. Tashkent: Chinor ENK.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-ekologik-izohli-lugat/", "page": "136"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "substansiya, energiya, axborotning fazoni yengib bir jugʻrofiy nuqtadan ikkinchisiga koʻchishi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳаракат", "raw_meaning": "— субстанция, энергия, ахборотнинг фазони енгиб бир жуғрофий нуқтадан иккинчисига кўчиши."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "443"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "harakat, harakatdan -barakat", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "harakat", "raw_meaning": "1. движение; koʻcha ~i уличное движение; 2. действие, старание; ~ qilmoq (etmoq) двигаться; действовать, стараться; ~, ~dan -barakat погов. в движении — благодать; старания принесут прибыль, обилие; соотв. под лежачий камень вода не течет."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "492"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "harakat", "raw_meaning": "n attempt; movement, motion; ko‘cha ~i traffic; ~ qilmoq try, attempt"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "46"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HARAKAT", "raw_meaning": "1. háreket, qıymıl, qozǵalıs; 2. talpınıs, umtılıs; 3. tátárrik, tayarlıq; 4. is-háreket; qılıq; 5. awıs. ósiw, rawajlanıw; 6. jumıs, miynet; iskerlik."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "353"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҳаракат", "raw_meaning": "act, action, activity, movement, movement, motion; effect, operation; авантюристик ҳаракат advanturist actions; агрессив (тажовузкор) ҳаракатларни қораламоқ condemn aggressive actions; агрессив ҳаракатлар aggressive actions (act of aggression); адоватли ҳаракатлар acts of hostility; БМТнинг принцип ва мақсадларига қарши ҳаракатлар actions contrary to the principles and objectives of the United States; ватанпарварлик ҳаракати patriotic movement; демократик ва ижтимоий ислоҳотларни қўллаб-қувватлаш учун қилинган ҳаракат movement in support of democratic and social reforms; демократик ҳаракат democratic movement; Европа хавфсизлиги учун ҳаракат movement for European security; жавоб тариқасида амалга оширилган ҳаракатлар retaliation (counteraction, response, reliatory) actions; жазо ҳаракатлари punitive actions; жаҳон жамоатчилиги олдида ўз ҳаракат(лар)ини оқламоқ justify one's actions before the world, жиноий ҳаракатлар criminal acts; иш ташлаш ҳаракати strike movement; “Камолот” ёшлар ижтимоий ҳаракати Kamolot"}}, {"dictionary": {"name": "Yuridik atamalar lugʻati", "title": "ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Курганов, А. М.; Джузбаева, Д. С. (2020). ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-yuridik-atamalar-lugati/", "page": "188"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҳаракат", "raw_meaning": "действие act"}}, {"dictionary": {"name": "Pedagogik atamalar lugʻati", "title": "ПЕДАГОГИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Мусурманова, О.; Палуанова, Х.; Рискулова, К.; Курбаниязова, З. (2019). ПЕДАГОГИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: TURON-IQBOL.", "url": "https://til.uz/lugatlar/pedagogik-atamalar-lugati/", "page": "392"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Действие - произвольный акт, направленный на достижение осознаваемой цели; структурная единица деятельности. Д. включает в себя ряд операций, посредством которых оно осуществляется.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳаракат", "raw_meaning": "Действие - произвольный акт, направленный на достижение осознаваемой цели; структурная единица деятельности. Д. включает в себя ряд операций, посредством которых оно осуществляется.\tAction - an arbitrary act aimed at achieving a realized goal; structural unit of activity. D. includes a number of transactions through which it is carried out."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "217"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳаракат", "raw_meaning": "движение; действие, старание; поступок movement; action; deed mouvement; déplacement; action حَرَكَةٌ، جِدٌّ، جُهْدٌ"}}]}