{"headword": "ГРУНТОВАЯ ГЕОГИДРОДИНАМИЧЕСКАЯ СИСТЕМА", "key": "gruntovaya geogidrodinamicheskaya sistema", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "erkin yuza (sath)ga ega boʻlgan grunt suvi va unga yaqin boʻlgan turdagi yer osti suvlari sistemasi. Yer yuzasidan birinchi boʻlib joylashgan suv oʻtkazmaydigan qatlam ustidagi suvli gorizontda uchraydi. Quyidagi belgilari bilan geogidrodinamik sistema suvlaridan farqlanadi: 1) Suvlar asosan bosimsiz boʻlib, erkin yuzaga ega, atmosfera va yer ustki suvlari bilan bogʻliq (grunt suvlari yuzasi bosimi atmosfera bosimiga teng). 2) Grunt suvlarining taʼminlanish oblasti, asosan, tarqalish oblastiga mos keladi. Taʼminlanish atmosfera suvlari, yer ustki suvlari va kondensatsion suvlar hisobiga amalga oshadi. 3) Grunt suvlarining rejimi oʻziga xos. Rejim, yaʼni suvlarning zaxirasi, sathi, kimyoviy va bakterial tarkibi, fizik xossalarining vaqt davomida oʻzgarishi shu rayonning iqlimiy sharoitlariga, aeratsiya zonasida sodir boʻladigan fizik-kimyoviy va biokimyoviy jarayonlarga va insonning amaliy faoliyatiga (suv ombori, kanal, karer qurish; hudud zahini qochirish va sh.k.) bogʻliq. 4) Grunt suvlaridan xalq xoʻjaligida foydalanish qulay. Shu bilan bir qatorda, ularni sanoat, botqoq, kanalizatsiya va b. suvlar bilan ifloslanishi osonroq. Grunt suvlari sayyoramizning hamma joyida tarqalgan boʻlib, asosan, toʻrtlamchi davr yotqiziqlarida uchraydi. Daryo vodiylarining allyuvial, delyuvial, elyuvial, prolyuvial, flyuvioglyatsial va b. hosilalari bilan bogʻliq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "Инфильтрационная водонапорная система"}], "extra": {"raw_word": "ГРУНТОВАЯ ГЕОГИДРОДИНАМИЧЕСКАЯ СИСТЕМА — Грунт геогидродинамик системаси", "raw_meaning": "эркин юза (сатҳ)га эга бўлган грунт суви ва унга яқин бўлган турдаги ер ости сувлари системаси. Ер юзасидан биринчи бўлиб жойлашган сув ўтказмайдиган қатлам устидаги сувли горизонтда учрайди. Қуйидаги белгилари билан геогидродинамик система сувларидан фарқланади: 1) Сувлар асосан босимсиз бўлиб, эркин юзага эга, атмосфера ва ер устки сувлари билан боғлиқ (грунт сувлари юзаси босими атмосфера босимига тенг). 2) Грунт сувларининг таъминланиш области, асосан, тарқалиш областига мос келади. Таъминланиш атмосфера сувлари, ер устки сувлари ва конденсацион сувлар ҳисобига амалга ошади. 3) Грунт сувларининг режими ўзига хос. Режим, яъни сувларнинг захираси, сатҳи, кимёвий ва бактериал таркиби, физик хоссаларининг вақт давомида ўзгариши шу районнинг иқлимий шароитларига, аэрация зонасида содир бўладиган физик-кимёвий ва биокимёвий жараёнларга ва инсоннинг амалий фаолиятига (сув омбори, канал, карьер қуриш; ҳудуд заҳини қочириш ва ш.к.) боғлиқ. 4) Грунт сувларидан халқ хўжалигида фойдаланиш қулай. Шу билан бир қаторда, уларни саноат, ботқоқ, канализация ва б. сувлар билан ифлосланиши осонроқ. Грунт сувлари сайёрамизнинг ҳамма жойида тарқалган бўлиб, асосан, тўртламчи давр ётқизиқларида учрайди. Дарё водийларининг аллювиал, делювиал, элювиал, пролювиал, флювиогляциал ва б. ҳосилалари билан боғлиқ. Қ. Инфильтрационная водонапорная система."}}]}