{"headword": "Грамматические трансформации", "key": "grammaticheskie transformatsii", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь терминов синхронного перевода", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "31"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bunga, birinchi navbatda, jumlalarni qayta qurish (tuzilishini oʻzgartirish), ham sintaktik, ham morfologik jihatdan almashtirishlar kiradi. Bir yoki bir nechta soʻzni qoʻshish yoki tashlab yuborish ham muhim ahamiyatga ega. Grammatik transformatsiyalar ham grammatik, ham leksik xarakterdagi sabablarga koʻra yuzaga keladi, garchi asosiy rolni grammatik omillar oʻynaydi. Koʻp hollarda, ikkala transformatsiya ham bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻladi. Grammatik transformatsiyalar toʻliq yoki qisman boʻlishi mumkin. Odatda, jumlaning bosh boʻlaklari oʻzgaradigan boʻlsa, toʻla transformatsiya sodir boʻladi, ammo faqat ikkinchi darajali boʻlaklar oʻzgartirilsa, qisman transformatsiya yuz beradi. Jumlalar oʻzgarishidan tashqari, soʻz turkumlari ham oʻzgarishi mumkin. Koʻpincha bu ikki hodisa bir vaqtning oʻzida sodir boʻladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Грамматические трансформации.", "raw_meaning": "– Грамматик трансформациялар. 1. Бунга, биринчи навбатда, жумлаларни қайта қуриш (тузилишини ўзгартириш), ҳам синтактик, ҳам морфологик жиҳатдан алмаштиришлар киради. Бир ёки бир нечта сўзни қўшиш ёки ташлаб юбориш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Грамматик трансформациялар ҳам грамматик, ҳам лексик характердаги сабабларга кўра юзага келади, гарчи асосий ролни грамматик омиллар ўйнайди. Кўп ҳолларда, иккала трансформация ҳам бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлади. Грамматик трансформациялар тўлиқ ёки қисман бўлиши мумкин. Одатда, жумланинг бош бўлаклари ўзгарадиган бўлса, тўла трансформация содир бўлади, аммо фақат иккинчи даражали бўлаклар ўзгартирилса, қисман трансформация юз беради. Жумлалар ўзгаришидан ташқари, сўз туркумлари ҳам ўзгариши мумкин. Кўпинча бу икки ҳодиса бир вақтнинг ўзида содир бўлади."}}]}