goʻr
гўрgoʻr
ot 1. Oʻlikni koʻmish uchun qazilgan chuqur.
Birovga goʻr qazisang, oʻzing yiqilasan. — Maqol
Goʻringdan tutun chiqqur! Goʻringda chirigur! — (qargʻ.)
Toʻpa xolaning yonida ochiq goʻr gʻorga oʻxshab, allaqanday vahima taratib, qorayib turibdi. — I. Rahim, Ixlos
2. Oʻlik koʻmilgan joy va shu yerda tiklangan tepacha; qabr; qabr ustiga qurilgan maqbara.
Qayerga borasiz, Qulbobo ajalingiz yetsa, otamizning goʻri yoniga siz uchun katta bir sagʻana yasab, sizni eltib koʻmamiz. — S. Ayniy, Qullar
3. mod. s. GOʻRGA. 1. “Yaxshi“, ishqilib maʼnolarida qoʻllanadi.
U(yigit) ilkis atrofga nazar tashlab, yuragini birdan vahm bosdi: ne boʻronda qolib ketmasa goʻrga edi. — M. Mansurov, Yombi
4. Kesim tarkibida kelib, rozilik, istak va shu kabilar maʼnolarni ifodalaydi.
Foydasini bermasa ham goʻrga, sakkiz ming soʻmni qaytarsin. — A. Qahhor, Sarob
— Qariganda meni bir baloga giriftor etmasang goʻrga edi, — deya qichqirdi [Zohir shayx]. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Goʻr azobi Juda ham qiyin, mashaqqatli ish haqida. Yoʻl azobi —goʻr azobi. Maqol. Goʻr azobida Azob va mashaqqat bilan, katta qiyinchiliklar bilan.
- Goʻrdami
- Goʻriga gʻisht qalamoq Birovni orqavoratdan soʻkmoq, haqorat qilmoq, qoralamoq.
- Goʻrnimi Qayoqda deysiz, hech-da. Bu safar silab-siypab oʻtibdimi? — Goʻrnimi?
- Bir oyogʻi toʻrda, bir oyogʻi goʻrda yoki yoʻlidan goʻri yaqin Oʻlay deb turibdi, oʻlimi yaqin (oʻlimi yaqin boʻlib qolgan qari odam haqida). Bir oyogʻim toʻrda-yu, bir oyogʻim goʻrda, ajal degan roʻdapo eshikning tirqishidan moʻralab turibdi-yu, qolgan besh kunimga shukur qilmay, yana orzu-havas qilaymi, aylanay ovsin! — A. Muxtor, Opa-singillar
- Ota goʻri qozixonami? Arzimagan ishga, narsaga ham shuncha gʻalva-janjalmi? [Hasan] Turmasang turmassan. Shunga ham ota goʻri qozixonami! Men Zuhra bilan narigi uyga oʻtaman. N. Safarov, Kimga toʻy, kimga aza.
- [Oʻz] goʻriga tortmoq Birovni oʻz jinoyatiga sherik qilmoq; oyogʻidan tortmoq. U, Olaxoʻjani oʻz goʻriga tortmay, oʻsha yoqda yoʻq boʻlib ketsa koshki edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Qay(si) goʻrga Qaysi goʻrga yoʻqolding, bachchagʻar! — oʻshqirdi Boboqulga qarab. — Oʻtni yoq. Bir piyoladan choy ichib, yoʻlga tushaylik! — S. Anorboyev, Oqsoy
- Qay(si) goʻrda Ahmadjon aka! Qaysi goʻrda yuribsiz? Telefon qilmagan joyim qolmadi. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar
- Qay(si) goʻrdan Qayerdan, qayoqdan; qayerdandir. [Rokiya:] Turgʻunboy — Farhodu, Muhabbat — Shirin edi. Qaysi goʻrdan bir xat keldi-yu, oralariga sovuqlik tushdi-qoldi. — N. Safarov, Hayot maktabi
- Hammasi (yoki bari) bir goʻr Hammasi ham bir (xil), birdek, farqi yoʻq. — Koʻp oʻtmay, u meni yana boshqa joyga topshirdi. Bu boy dargohida oʻtgan hayotim eslashga arziydimi? Yoʻq. Hammasi bir goʻr edi, — dedi Hamroqul. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi
- Har kimning goʻri boshqa Har kimning ixtiyori oʻzida, har kim oʻz bilganini qiladi. Karomat undoq boʻlib ketdi, indamadim; mayli, bunisiga ham bir nima demayman, har kimning goʻri boshqa, menga nima. — A. Qahhor, Qizlar