{"headword": "ГИПАН (ГИДРОЛИЗОВАННЫЙ ПОЛИАКРИЛОНИТРИЛ)", "key": "gipan gidrolizovanniy poliakrilonitril", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "115"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yuqori temperaturali sharoitda burgʻilash eritmasining suv beruvchanligini pasaytirish uchun ishlatiladigan kimyoviy modda. Chuchuk suvli eritmalarda temperatura 200—250°S boʻlganda yaxshi samara beradi. Eritmada 10--15% tosh tuzi boʻlsa, G.ning issiqqa chidamliligi pasayadi. Tez eruvchan kalsiy va magniy bilan G. suvda erimaydigan tuzlar hosil qiladi va uning samarasi pasayadi. Shu sababli tarkibida kalsiy va magniy xloridlari boʻlgan burgʻilash eritmalaridan foydalanilmaydi. G. kimyoviy sanoat korxonalarida poliakrilonitrilni ishqorli gidroliz qilish natijasida olinadi va burgʻilash tashkilotlariga 10—15% konsentratsiyali reagent koʻrinishida yuboriladi. G.dagi quruq moddalar miqdori 15% dan kam boʻlmasligi, u bilan ishlov berilgan, tarkibida 30% gil kukuni va 10% tuzi boʻlgan eritmaning suv beruvchanligi 9 sm³ ga teng boʻladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ГИПАН (ГИДРОЛИЗОВАННЫЙ ПОЛИАКРИЛОНИТРИЛ)", "raw_meaning": "Гипан (гидролизланган полиакрилонитрил) — юқори температурали шароитда бурғилаш эритмасининг сув берувчанлигини пасайтириш учун ишлатиладиган кимёвий модда. Чучук сувли эритмаларда температура 200—250°С бўлганда яхши самара беради. Эритмада 10--15% тош тузи бўлса, Г.нинг иссиққа чидамлилиги пасаяди. Тез эрувчан кальций ва магний билан Г. сувда эримайдиган тузлар ҳосил қилади ва унинг самараси пасаяди. Шу сабабли таркибида кальций ва магний хлоридлари бўлган бурғилаш эритмаларидан фойдаланилмайди. Г. кимёвий саноат корхоналарида полиакрилонитрилни ишқорли гидролиз қилиш натижасида олинади ва бурғилаш ташкилотларига 10—15% концентрацияли реагент кўринишида юборилади. Г.даги қуруқ моддалар миқдори 15% дан кам бўлмаслиги, у билан ишлов берилган, таркибида 30% гил кукуни ва 10% тузи бўлган эритманинг сув берувчанлиги 9 см³ га тенг бўлади."}}]}