{"headword": "gimn", "key": "gimn", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Baralla yangraydi gimnimiz kuyi, Va bayroq yel bilan oʻynar hilpirab.", "source": "J. Jabborov"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/gimn"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "58"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hymne f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "gimn", "raw_meaning": "Hymne f; davlat ~i Staatshymne f; ~ ijro etmoq die Hymne singen; ~ chalmoq die Hymne intonieren"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "70"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. hymnos — тантанавор қўшиқ сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "gimn. Lirik tur janrlaridan birining nomi boʻlib, u qadimda xudolar sharafiga toʻqilgan va aytilgan. Keyinchalik gimn u yoki bu gʻalaba, qahramon yoki biror xalq, davlat sharafiga aytiladigan madhiyona qoʻshiqqa aylandi. Gimn nimanidir sharaflash, madh etish asosiga qurilib, uni duo qilish yoki unga umrboqiylik tilash bilan yakunlanadi. Dastlabki gimn namunalari Misr, Mesopotamiya, Hindiston xalqlari adabiyotida uchraydi. Gimnlar oddiy sigʻinish qoʻshiqlaridan tortib, madh qoʻshiqlarigacha boʻlgan katta taraqqiyot yoʻlini bosib oʻtdi. Yangi Yevropa adabiyotida gimnlar goh diniy, goh dunyoviy shaklda yashab keldi. XIX asrda dunyoviy mazmun asos va yetakchi boʻlib, u yoki bu voqea, narsa yoxud shaxsga bagʻishlangan tantanali qoʻshiqqa aylandi. Xalq ozodlik harakatlari davrida esa gimnlar jangovar qoʻshiqlar vazifasini oʻtadi. Masalan, «Marseleza» Fransuz revolyutsiyasi davrining ana shunday jangovar gimniga aylandi. Shuning uchun ham gimn boshqacha nom — tantanavor qoʻshiq nomi bilan ham yuritilgan. Hozirgi kunda har bir milliy davlat oʻzining gimniga ega. Masalan, Sovetlar Ittifoqi gimni. SSSR sostavidagi har bir qardosh respublikaning ham oʻz gimni bor. Masalan, Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni. Fransuz revolyutsion shoiri Ejen Pote yozgan «Internatsional» esa Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi va barcha Kommunistik partiyalarning gimni hisoblanadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Гимн", "raw_meaning": "(гр. hymnos — тантанавор қўшиқ сўзидан) — гимн. Лирик тур жанрларидан бирининг номи бўлиб, у қадимда худолар шарафига тўқилган ва айтилган. Кейинчалик гимн у ёки бу ғалаба, қаҳрамон ёки бирор халқ, давлат шарафига айтиладиган мадҳиёна қўшиққа айланди. Гимн ниманидир шарафлаш, мадҳ этиш асосига қурилиб, уни дуо қилиш ёки унга умрбоқийлик тилаш билан якунланади. Дастлабки гимн намуналари Миср, Месопотамия, Ҳиндистон халқлари адабиётида учрайди. Гимнлар оддий сиғиниш қўшиқларидан тортиб, мадҳ қўшиқларигача бўлган катта тараққиёт йўлини босиб ўтди. Янги Европа адабиётида гимнлар гоҳ диний, гоҳ дунёвий шаклда яшаб келди. XIX асрда дунёвий мазмун асос ва етакчи бўлиб, у ёки бу воқеа, нарса ёхуд шахсга бағишланган тантанали қўшиққа айланди. Халқ озодлик ҳаракатлари даврида эса гимнлар жанговар қўшиқлар вазифасини ўтади. Масалан, «Марсельеза» Француз революцияси даврининг ана шундай жанговар гимнига айланди. Шунинг учун ҳам гимн бошқача ном — тантанавор қўшиқ номи билан ҳам юритилган. Ҳозирги кунда ҳар бир миллий давлат ўзининг гимнига эга. Масалан, Советлар Иттифоқи гимни. СССР составидаги ҳар бир қардош республиканинг ҳам ўз гимни бор. Масалан, Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси гимни. Француз революцион шоири Эжен Потье ёзган «Интернационал» эса Совет Иттифоқи Коммунистик партияси ва барча Коммунистик партияларнинг гимни ҳисобланади."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "58"}, "pos": "", "labels": ["син."], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "мадхия"}], "extra": {"raw_word": "гимн (син. мадхия)", "raw_meaning": "hymn, anthem."}}]}