{"headword": "ГИДРОГЕОЛОГИЧЕСКИЕ НАБЛЮДЕНИЯ В ПРОЦЕССЕ БУРЕНИЯ НЕФТЯНЫХ И ГАЗОВЫХ СКВАЖИН", "key": "gidrogeologicheskie nablyudeniya v protsesse bureniya neftyanix i gazovix skvajin", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "99"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "chuqur quduqlarni burgʻilash chogʻida jinslarning suvliligini, suv haroratini, gazga toʻyinganligini aniqlash, suv va gaz namunasini olish uchun bajariladigan kuzatuvlar. Jinsning suvliligini aniqlash uchun yuvuvchi suyuqlikning aylanish balansi va uning fizik-kimyoviy xossalarini kuzatish zarur. Ayniqsa, suyuqlik yutilayotgan hamda suyuqlik aylanishi butunlay toʻxtab qolgan zonalarni aniqlash muhim hisoblanadi. Ayrim hollarda suyuqlik sathiga yoki bosimiga qarab yer osti suvlari bosimini bilsa boʻladi. Burgʻilash jarayonida yuvuvchi suyuqlikning fizik-kimyoviy xossalari bilan bir qatorda yer osti suvlari yoki foydali qazilmalar bilan bogʻliq boʻlgan komponentlar ham aniqlanadi. Quduq kesimida suvli gorizontlarni, majmualarni ajratish va sinaladigan obyektlarni tanlashda elektr, radioaktiv, gaz va mexanik karotaj, termik kuzatuv, shlam va kernni oʻrganish materiallari hamda burgʻilash chogʻida toʻplangan gidrogeologik kuzatuv natijalaridan foydalaniladi. Sinash navbati va qatlamlarni ochish usullari. Sinash moʻljallangan obyektlardagi tadqiqotlar asosan quduq burgʻilab boʻlinganidan soʻng bajariladi. Lekin, ayrim hollarda sinashni quduqni burgʻilash chogʻida tub (mustahkam) jinslar ochilganda ham bajarish mumkin. Mustahkamlash quvurlari bilan jihozlanmagan quduqlarda qatlamni sinash maxsus konstruksiyali asbob va gruntonos-namuna olgich yordamida amalga oshiriladi. Bunda qatlam bosimi va temperaturasini aniq oʻlchash, bosimning tiklanish egri chizigʻini chizish mumkin boʻladi. Quvurlar bilan jihozlangan quduqlarda esa sinash sement bilan berkitilgan gorizontlardagina bajarilishi mumkin. Sement halqa yuqorisida joylashgan gorizontlarni sinash ular qoʻshimcha ravishda se-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ГИДРОГЕОЛОГИЧЕСКИЕ НАБЛЮДЕНИЯ В ПРОЦЕССЕ БУРЕНИЯ НЕФТЯНЫХ И ГАЗОВЫХ СКВАЖИН", "raw_meaning": "Нефть ва газ қудуқларини бурғилаш жараёнида гидрогеологик кузатувлар — чуқур қудуқларни бурғилаш чоғида жинсларнинг сувлилигини, сув ҳароратини, газга тўйинганлигини аниқлаш, сув ва газ намунасини олиш учун бажариладиган кузатувлар. Жинснинг сувлилигини аниқлаш учун ювувчи суюқликнинг айланиш баланси ва унинг физик-кимёвий хоссаларини кузатиш зарур. Айниқса, суюқлик ютилаётган ҳамда суюқлик айланиши бутунлай тўхтаб қолган зоналарни аниқлаш муҳим ҳисобланади. Айрим ҳолларда суюқлик сатҳига ёки босимига қараб ер ости сувлари босимини билса бўлади. Бурғилаш жараёнида ювувчи суюқликнинг физик-кимёвий хоссалари билан бир қаторда ер ости сувлари ёки фойдали қазилмалар билан боғлиқ бўлган компонентлар ҳам аниқланади. Қудуқ кесимида сувли горизонтларни, мажмуаларни ажратиш ва синаладиган объектларни танлашда электр, радиоактив, газ ва механик каротаж, термик кузатув, шлам ва кернни ўрганиш материаллари ҳамда бурғилаш чоғида тўпланган гидрогеологик кузатув натижаларидан фойдаланилади. Синаш навбати ва қатламларни очиш усуллари. Синаш мўлжалланган объектлардаги тадқиқотлар асосан қудуқ бурғилаб бўлинганидан сўнг бажарилади. Лекин, айрим ҳолларда синашни қудуқни бурғилаш чоғида туб (мустаҳкам) жинслар очилганда ҳам бажариш мумкин. Мустаҳкамлаш қувурлари билан жиҳозланмаган қудуқларда қатламни синаш махсус конструкцияли асбоб ва грунтонос-намуна олгич ёрдамида амалга оширилади. Бунда қатлам босими ва температурасини аниқ ўлчаш, босимнинг тикланиш эгри чизиғини чизиш мумкин бўлади. Қувурлар билан жиҳозланган қудуқларда эса синаш цемент билан беркитилган горизонтлардагина бажарилиши мумкин. Цемент ҳалқа юқорисида жойлашган горизонтларни синаш улар қўшимча равишда це-"}}]}