{"headword": "ГЕОТЕКТОНИЧЕСКОЕ ДАВЛЕНИЕ", "key": "geotektonicheskoe davlenie", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "92"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qatlamlarda uzluksiz va toʻxtab-toʻxtab boʻladigan tektonik harakatlardan tarkib topadigan bosim (kuchlanish). Tektonik jarayonlar bosimning bir meʼyordagi holatini keskin oʻzgartirib yuboradi. Bunday tektonik jarayonlar qatlamlarni koʻtarib yoki pasaytirib, yangi kuchlanish uchastkalarini hosil qiladi va buning natijasida yangi gidrodinamik sharoitli joylar tarkib topadi. Tektonik bosim va deformatsiyalar, ayniqsa, geosinklinal va burmalanish oblastlarida koʻp sodir boʻladi. Bunday oblastlar qatlamlarning alohida-alohida, jadal koʻtarilgan va egilgan joylarining borligi, Yer poʻsti yirik boʻlaklarining harakatlanishidan egikliklar hosil boʻlganligi, zilzilalar, balchiqli vulkanlarning mavjudligi va sh.k. bilan boshqa oblastlardan aniq ajralib turadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ГЕОТЕКТОНИЧЕСКОЕ ДАВЛЕНИЕ — Геотектоник босим", "raw_meaning": "қатламларда узлуксиз ва тўхтаб-тўхтаб бўладиган тектоник ҳаракатлардан таркиб топадиган босим (кучланиш). Тектоник жараёнлар босимнинг бир меъёрдаги ҳолатини кескин ўзгартириб юборади. Бундай тектоник жараёнлар қатламларни кўтариб ёки пасайтириб, янги кучланиш участкаларини ҳосил қилади ва бунинг натижасида янги гидродинамик шароитли жойлар таркиб топади. Тектоник босим ва деформациялар, айниқса, геосинклиналь ва бурмаланиш областларида кўп содир бўлади. Бундай областлар қатламларнинг алоҳида-алоҳида, жадал кўтарилган ва эгилган жойларининг борлиги, Ер пўсти йирик бўлакларининг ҳаракатланишидан эгикликлар ҳосил бўлганлиги, зилзилалар, балчиқли вулканларнинг мавжудлиги ва ш.к. билан бошқа областлардан аниқ ажралиб туради."}}]}