{"headword": "ГАЗ, РАСТВОРЁННЫЙ В НЕФТИ", "key": "gaz rastvoryonniy v nefti", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "78"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "neftda, neftli, gaz-neftli va neft-gazli uyumlardagi neftda erigan holatda boʻlgan va bosim toʻyinish bosimidan kam boʻlganda ajralib chiqadigan tabiiy uglevodorod gazi. N.e.g.ning nisbiy zichligi $0,7-1,3\\text{ g/sm}^3$ va undan koʻproq, tarkibi tipik metan gazidan to metansizgacha oʻzgaruvchan. $\\text{C}_2-\\text{C}_4$ va $\\text{C}_{5+\\text{yuqori}}$ ning miqdori koʻp, individual uglevodorodlar konsentratsiyasi oʻzgaruvchan, yaʼni molekulyar massasining oshishi bilan koʻpayishi yoki kamayishi yoki maʼlum qonuniyatga boʻyinsunmasligi mumkin. Gazning neftda eruvchanligiga asosan bosim, temperatura hamda gaz va neftning tarkibi taʼsir etadi. Bosim oshishi bilan gazni neftda erishi kuchayadi, temperatura oshishi gazning neftda erishiga salbiy taʼsir qiladi. Past molekulali komponentlar konsentratsiyasining ortishi gazning neftda eruvchanligini pasayishiga olib keladi. Neftni molekulyar massasi va zichligining oshishi ham undagi gazning eruvchanligini kamaytirib yuboradi. Tadqiqotlardan maʼlum boʻlishicha ogʻir gazlar yengil (quruq) gazlarga nisbatan neftda oson va koʻp eriydi. Yengilroq neftlar ogʻiriga nisbatan gazni oʻzida koʻp eritadi. Bosim pasayib temperatura oshganda neftdan gaz ajrala boshlaydi. Birinchi navbatda, eng qiyin eruvchan gaz ($\\text{CH}_4$), bosim kamaya borganda esa ogʻir uglevodorod gazlari navbatma-navbat ($\\text{C}_2\\text{H}_6$, $\\text{C}_3\\text{H}_8$ va h.k) ajralib chiqadi. Muhandislik hisoblashlarda gazning neftda eruvchanligi maxsus nomogramma boʻyicha aniqlanadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ГАЗ, РАСТВОРЁННЫЙ В НЕФТИ — Нефтда эриган газ", "raw_meaning": "нефтда, нефтли, газ-нефтли ва нефть-газли уюмлардаги нефтда эриган ҳолатда бўлган ва босим тўйиниш босимидан кам бўлганда ажралиб чиқадиган табиий углеводород гази. Н.э.г.нинг нисбий зичлиги $0,7-1,3\\text{ г/см}^3$ ва ундан кўпроқ, таркиби типик метан газидан то метансизгача ўзгарувчан. $\\text{C}_2-\\text{C}_4$ ва $\\text{C}_{5+\\text{юқори}}$ нинг миқдори кўп, индивидуал углеводородлар концентрацияси ўзгарувчан, яъни молекуляр массасининг ошиши билан кўпайиши ёки камайиши ёки маълум қонуниятга бўйинсунмаслиги мумкин. Газнинг нефтда эрувчанлигига асосан босим, температура ҳамда газ ва нефтнинг таркиби таъсир этади. Босим ошиши билан газни нефтда эриши кучаяди, температура ошиши газнинг нефтда эришига салбий таъсир қилади. Паст молекулали компонентлар концентрациясининг ортиши газнинг нефтда эрувчанлигини пасайишига олиб келади. Нефтни молекуляр массаси ва зичлигининг ошиши ҳам ундаги газнинг эрувчанлигини камайтириб юборади. Тадқиқотлардан маълум бўлишича оғир газлар енгил (қуруқ) газларга нисбатан нефтда осон ва кўп эрийди. Енгилроқ нефтлар оғирига нисбатан газни ўзида кўп эритади. Босим пасайиб температура ошганда нефтдан газ ажрала бошлайди. Биринчи навбатда, энг қийин эрувчан газ ($\\text{CH}_4$), босим камая борганда эса оғир углеводород газлари навбатма-навбат ($\\text{C}_2\\text{H}_6$, $\\text{C}_3\\text{H}_8$ ва ҳ.к) ажралиб чиқади. Муҳандислик ҳисоблашларда газнинг нефтда эрувчанлиги махсус номограмма бўйича аниқланади."}}]}