{"headword": "foydalanish nazorati", "key": "foydalanish nazorati", "entries": [{"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "257"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Talab qilingan muhofazaning modeliga mos keladigan, avtomatlashtirilgan tizimning resurslaridan foydalanishni cheklaydigan jarayon.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Maʼlumotlarga ishlov berish tizimining resurslariga, ruxsat berilgan tartibda mualliflashgan obyektlar foydalanishlari mumkinligini kafolatlash usullari. Foydalanishni nazorat qilishning uch usuli mavjud. Ulardan birinchisi, filtrlovchi marshrutizatorlarni qoʻllashga asoslanadi. Buning uchun, marshrutizatorlarning dasturiy taʼminotida paketlarni joʻnatish va qabul qilish manzillari nuqtayi nazaridan, paketlarni tahlil qilish algoritmi amalga oshiriladi. Ikkinchisi, paketlar filtrini ishlatishga asoslangan. Bu holda, muhofazadagi tarmoqdan yoki uning qismidan chegaralaridan chiqib ketuvchi foydalanishlarni oʻrnatish taqiqlanadi. Barcha paketlar tekshiruvdan oʻtkaziladi, qaysi paketlar oʻtkazilishi va qaysilari orqaga qaytarilishi kerakligi aniqlanadi. Uchinchisi, amaliy dasturlarning shlyuzini ishlatadi. Bu eng mukammal muhofazadir. Foydalanishni tekshirish MBda bajariladi, buning uchun unda zarur boʻlgan hamma maʼlumotlar yigʻiladi. Foydalanishlar faqat puxta tekshiruvdan keyin oʻrnatiladi. Sutkalar davomida ishlash mumkin boʻlgan vaqt ham nazorat qilinadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "фойдаланиш назорати", "raw_meaning": "ингл: access auditing рус: контроль доступа 1 Талаб қилинган муҳофазанинг моделига мос келадиган, автоматлаштирилган тизимнинг ресурсларидан фойдаланишни чеклайдиган жараён. 2 Маълумотларга ишлов бериш тизимининг ресурсларига, рухсат берилган тартибда муаллифлашган объектлар фойдаланишлари мумкинлигини кафолатлаш усуллари. Фойдаланишни назорат қилишнинг уч усули мавжуд. Улардан биринчиси, фильтрловчи маршрутизаторларни қўллашга асосланади. Бунинг учун, маршрутизаторларнинг дастурий таъминотида пакетларни жўнатиш ва қабул қилиш манзиллари нуқтаи назаридан, пакетларни таҳлил қилиш алгоритми амалга оширилади. Иккинчиси, пакетлар фильтрини ишлатишга асосланган. Бу ҳолда, муҳофазадаги тармоқдан ёки унинг қисмидан чегараларидан чиқиб кетувчи фойдаланишларни ўрнатиш тақиқланади. Барча пакетлар текширувдан ўтказилади, қайси пакетлар ўтказилиши ва қайсилари орқага қайтарилиши кераклиги аниқланади. Учинчиси, амалий дастурларнинг шлюзини ишлатади. Бу энг мукаммал муҳофазадир. Фойдаланишни текшириш МБда бажарилади, бунинг учун унда зарур бўлган ҳамма маълумотлар йиғилади. Фойдаланишлар фақат пухта текширувдан кейин ўрнатилади. Суткалар давомида ишлаш мумкин бўлган вақт ҳам назорат қилинади."}}]}