{"headword": "FORTRAN", "key": "fortran", "entries": [{"dictionary": {"name": "Telekommunikatsiya qisqartmalari lugʻati", "title": "Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Таджибаев, Ш.; Ахмедова, Ё.; Туляганов, Ш.; Вахидова, Р. (2007). Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати. Tashkent: Фан-техника ва маркетинг тадқиқотлари маркази.", "url": "https://til.uz/lugatlar/telekommunikatsiyalarga-oid-atamalar-qisqartmalarining-inglizcha-ruscha-ozbekcha-lugati/", "page": "145"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Formula Translation/Translator", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "FORTRAN", "raw_meaning": "Formula Translation/Translator транслятор формул – Фортран формулалар транслятори (узаткичи) – Фортран"}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "381"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Eng eski yuqori pogʻonadagi dasturlash tili. Ilmiy hisob-kitoblar uchun moʻljallangan dasturlash tili. “Formulalarni oʻgirish” tili FORTRAN (FORmula TRANslator) 1956 yili Jon Bekus tomonidan IBM korporatsiyasi uchun ishlab chiqilgan. Tilda arifmetik amallar, mantiqiy masalalar, roʻyxat shakllarini tuzish, iqtisodiy hisob-kitoblar yengillik bilan bajariladi. FORTRAN tili hozirgacha mustahkam oʻrinni egallab kelmoqda. Chunki u azaldan maʼlumotlarga matematik ishlov berish uchun moʻljallangan. Zero, inson faoliyatining bu sohasida asosiy hisoblash algoritmlari 50 yil avval qanday boʻlsa, shundayligicha qolgan. FORTRAN tilining eng ommaviylashgan versiyalaridan ikkitasi FORTRAN IV va FORTRAN 77. 1992 yili uchinchi versiya FORTRAN 90 tasdiqlandi. Unda koʻpgina yangi elementlar paydo boʻldi, turli platformalar bilan uygʻunlik taʼminlandi, matritsalar ustida amallar qoʻshildi. Aynanlash avvaldagi 6 belgi oʻrniga 31 belgi bilan bajariladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "FORTRAN", "raw_meaning": "Энг эски юқори поғонадаги дастурлаш тили. Илмий ҳисоб-китоблар учун мўлжалланган дастурлаш тили. “Формулаларни ўгириш” тили FORTRAN (FORmula TRANslator) 1956 йили Жон Бэкус томонидан IBM корпорацияси учун ишлаб чиқилган. Тилда арифметик амаллар, мантиқий масалалар, рўйхат шаклларини тузиш, иқтисодий ҳисоб-китоблар енгиллик билан бажарилади. FORTRAN тили ҳозиргача мустаҳкам ўринни эгаллаб келмоқда. Чунки у азалдан маълумотларга математик ишлов бериш учун мўлжалланган. Зеро, инсон фаолиятининг бу соҳасида асосий ҳисоблаш алгоритмлари 50 йил аввал қандай бўлса, шундайлигича қолган. FORTRAN тилининг энг оммавийлашган версияларидан иккитаси FORTRAN IV ва FORTRAN 77. 1992 йили учинчи версия FORTRAN 90 тасдиқланди. Унда кўпгина янги элементлар пайдо бўлди, турли платформалар билан уйғунлик таъминланди, матрицалар устида амаллар қўшилди. Айнанлаш аввалдаги 6 белги ўрнига 31 белги билан бажарилади."}}, {"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "526"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "programmalash tili. F. muhandislik va ilmiy masalalarni yechishga moʻljallangan programmalash tili. F. shakli matematik formulalarning yozilishiga juda yaqin. F. algoritmni operatorlar ketma-ketligi koʻrinishida tavsif etadi, ularning har biri maʼlum amalni bajaradi yoki dasturni tuzish uchun zarur boʻlgan maʼlumotni beradi. F. dan foydalanib kiritilayotgan maʼlumotni mashina tiliga tarjima qilish uchun maxsus translyatorlar tuzilgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ФОРТРАН", "raw_meaning": "Фортран — программалаш тили. Ф. муҳандислик ва илмий масалаларни ечишга мўлжалланган программалаш тили. Ф. шакли математик формулаларнинг ёзилишига жуда яқин. Ф. алгоритмни операторлар кетма-кетлиги кўринишида тавсиф этади, уларнинг ҳар бири маълум амални бажаради ёки дастурни тузиш учун зарур бўлган маълумотни беради. Ф. дан фойдаланиб киритилаётган маълумотни машина тилига таржима қилиш учун махсус трансляторлар тузилган."}}]}