{"headword": "formalizm", "key": "formalizm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Insonning turli faoliyat sohalarida shakl (forma)ni mazmundan ustun qoʻyish, shaklni afzal bilib, mazmun va mohiyatga zarar yetkazish.", "examples": [{"text": "Yoshlar bilan ishlashda koʻpincha formalizm, rasmiyatchilikka yoʻl qoʻyilmoqda.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Sanʼat va adabiyotda: sof shaklni eng muhim yagona badiiy unsur, deb tan olishdan, shaklning alohidaligi va ustunligini taʼkidlashdan iborat, realizmga zid boʻlgan metod.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/formalizm"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "483"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "formalizm", "raw_meaning": "n formalism"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "326"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "лат. forma — таниш кўриниш сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Badiiy asardagi gʻoyaviy mazmunni inkor etib, uning shakligagina ahamiyat beruvchi oqim. Formalizm ijtimoiy hayotda tushkunlik yuz bergan davrda avj oldi. Bu narsa ayniqsa burjua jamiyati oʻzining imperializm bosqichiga koʻtarilganidan keyin kuchli namoyon boʻldi. Formalizm ijodkorni, garchi u oʻz ijodini siyosiy hayotdan uzoq deb hisoblasa ham, oʻz mohiyati jihatidan xalqchillikdan, demokratik xususiyatdan mahrum etib, hukmron sinfning reaksion ideologiyasiga tobe qilib qoʻyadi. Formalizm «sanʼat sanʼat uchun» shiori ostida ish koʻradi. Bunday qarash ijodkorni badiiy asardagi gʻoyaviylikni inkor etib, quruq shaklga ahamiyat berishga va shu orqali asar mazmuni bilan shakli oʻrtasidagi dialektik bogʻlanishga zarar yetkazishga olib keladi. Formalizm reaksion feodal-saroy adabiyotiga xos «sanʼatpardozlik» va taqlidchilikda namoyon boʻladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Формализм", "raw_meaning": "(лат. forma — таниш кўриниш сўзидан) — формализм. Бадиий асардаги ғоявий мазмунни инкор этиб, унинг шаклигагина аҳамият берувчи оқим. Формализм ижтимоий ҳаётда тушкунлик юз берган даврда авж олди. Бу нарса айниқса буржуа жамияти ўзининг империализм босқичига кўтарилганидан кейин кучли намоён бўлди. Формализм ижодкорни, гарчи у ўз ижодини сиёсий ҳаётдан узоқ деб ҳисобласа ҳам, ўз моҳияти жиҳатидан халқчилликдан, демократик хусусиятдан маҳрум этиб, ҳукмрон синфнинг реакцион идеологиясига тобе қилиб қўяди. Формализм «санъат санъат учун» шиори остида иш кўради. Бундай қараш ижодкорни бадиий асардаги ғоявийликни инкор этиб, қуруқ шаклга аҳамият беришга ва шу орқали асар мазмуни билан шакли ўртасидаги диалектик боғланишга зарар етказишга олиб келади. Формализм реакцион феодал-сарой адабиётига хос «санъатпардозлик» ва тақлидчиликда намоён бўлади."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "284"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "formalism", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "расмиятчилик"}], "extra": {"raw_word": "формализм", "raw_meaning": "(син. расмиятчилик) formalism."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский словарь по математике", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "290"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "формали́зм", "raw_meaning": "формализм, расмийлик"}}]}