ФИЗИКО-ГЕОЛОГИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ (ФГМ)

тадқиқ қилинаётган объектнинг маконда жойланиши, ички тузилиши, физик хоссалари ва ҳосил бўлиш механизмининг математик ифодаланган тасвири. Бунда объектнинг мақсадга мувофиқ конструкцияси ишланади ва геологик-геофизик маълумотлар ҳар томонлама талқин қилиниб, унга аниқликлар киритилади. Структуравий-моддий мажмуалар — геологик жисмлар ФГМнинг асосий элементлари бўлиб, ўзига хос петрофизик хусусиятларга эга. Амалиётда ФГМ мураккаб геологик тузилишли объектларни ўрганишда қўлланилади. Мас., нефть-газга истиқболли регионларнинг геодинамик тузилишини, мавжуд структуралар ва б.ни ўрганишда муҳим ҳисобланади. ФГМни тузишнинг асосий принциплари В.В.Бродовой, Г.С.Вахромеев, В.В.Гордиенко, Л.Ю.Давыденко, А.А.Никитин, В.Е.Никитский (1984—1987) ва б.нинг илмий асарларида баён қилинган. ФГМ — бир ўлчамли, икки ўлчамли ва уч ўлчамли бўлади. Ҳозир уч ўлчамли ФГМ энг кўп қўлланилади. Геологик қидирув ва разведка ишларида ФГМни ишлатиш яхши самара беради, чунончи: унинг ҳар бир босқичида бажариладиган иш услубига тузатишлар киритиш, сифат ва миқдорини назорат қилиш, қидирув ишларини тўғри йўналтириш мумкин бўлади. Шу билан бир қаторда, олинган янги маълумотлар асосида унинг ахборот бериш имконияти ошади. ФГМ сейсмик, геоэлектрик, гравиметрик, магнитометрик, геотермик кузатувлардан олинган маълумотлар ва бурғилаш натижалари асосида тузилади. Уч ўлчамли ФГМни тузиш услуби қуйидаги амалларни ўз ичига олади: 1) геологик-геофизик маълумотларни таҳлил қилиш; 2) объектни математик ифодалаш; 3) мунтазам физик-геологик кесимлар системасини тузиш ва олинган натижаларни умумлаштириш. ФГМни ишлаб чиқиш жараёни олинган маълумотларни таҳлил қилишдан бошланади. Таҳлил қилишда объектнинг геологик-геофизик ўрганилганлик даражаси баҳоланади, унинг маконда жойланиши, ички тузилиши, структуравий-моддий мажмуалари ва диагностик белгилари аниқланади. Олинган маълумотлар объектни математик ифодалаш учун асос бўлади. Объектни математик ифодалаш координаталарнинг тўғри бурчакли системасини ва кузатишнинг мунтазам системасини ишлаб чиқиш билан бош- Физик-геологик модел (ФГМ)