{"headword": "fikr", "key": "fikr", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa, hodisa yoki kimsa haqida oʻy, xayol.", "examples": [{"text": "Fikri ravshanning soʻzi ravshan.", "source": "Maqol"}, {"text": "Hanifaning fikri bir zumda ayqash-uyqash boʻlib qoldi.", "source": "Saodat"}, {"text": "[Puri] Tili bilan Fazliddinga har xil yoqimli soʻzlar soʻzlasa ham, fikri boshqa yoqlarda kezdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Biror narsaga nisbatan munosabatni, uni baholashni ifodalaydigan hukm, xulosa.", "examples": [{"text": "Yaxshini koʻrib, fikr qil, yomonni koʻrib, shukur qil!", "source": "Maqol"}, {"text": "Boring, qozingizni topib, oʻz fikringizni ayting.", "source": "U. Ismoilov, Saylanma"}, {"text": "U Boʻtayevning fikriga qoʻshila olmadi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 3, "text": "Biror masala, ish yuzasidan beriladigan taklif; maslahat.", "examples": [{"text": "Bu ish yuzasidan qanday fikr berasiz?", "source": ""}, {"text": "Mohira oyim eridan fikr soʻrash oʻrniga qiziga arz qiladir.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Alamazon gazetadan Akbarning turkum sheʼrlarini oʻqib, fikr bildirgisi kelib qoldi.", "source": "A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat"}]}, {"order": 4, "text": "Biror narsaga erishish, biror ishni amalga oshirish haqidagi niyat, maqsad.", "examples": [{"text": "[Salimboyvachcha] Gulnorning axloqsiz qiz ekanini oʻsha vaqtda fosh etishga jazm qilgan boʻlsa-da, bu fikridan darrov voz kechishga majbur boʻlgan edi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Qoʻrchiboshi uch tomoni devorday tik qoyatosh boʻlgan toqqa taxtiravon ishlatish fikridan qaytdi.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 5, "text": "Narsa va hodisalarni taqqoslab oʻrganish, mulohaza yuritish natijasi; toʻxtam, qaror.", "examples": [{"text": "Demak, erkaklar hamma narsa toʻgʻrisida oʻylab, bir fikrga kelishgan.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "— Men oʻzim ham shu fikrga kelgan edim, — dedi Meʼmor.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Har qanday inson oʻz fikrini bildirib, qalbini yozishga haqli.", "source": "O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv"}, {"text": "Boshliq oʻz fikriga ega boʻlmasa, qoʻgʻirchoqqa aylanadi.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 6, "text": "Tushuncha, bilim; ong, aql.", "examples": [{"text": "Olamning tuzilishi haqidagi fikrimiz takomillashmoqda.", "source": ""}, {"text": "— Agar kishi aqlni, fikrni kitobdan olmasa, qayoqdan oladi? — dedi Elmurod.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Aqli, fikrining teranligini koʻzlari aytib turardi.", "source": "S. Zunnunova, Olov"}]}, {"order": 7, "text": "Jamiyat hayoti va tabiatni tushunish yoʻsini; dunyoqarash, maslak.", "examples": [{"text": "Otamning, ham oʻzimning qanday fikr va maslak kishisi ekanligimizni aytib oʻtmoqchi boʻlaman.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Uni oʻqidingizmi, insof bilan ayting, asarda qanday zararli fikr bor.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 8, "text": "(egalik qoʻshimchasi va affiksi bilan) krsh. s. vzf.", "examples": [{"text": "Aytilayotgan fikrning saysi shaxsga tegishli ekanligini bildiradi. Mening fikrimcha, vatanparvarlik tarixni oʻrganishdan boshlanadi.", "source": "Fan va turmush"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/fikr"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "179"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa, kimsa haqida oʻy, xayol.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Tushuncha, bilim; dunyoqarash.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ФИКР", "raw_meaning": "FİKİR 1.Бирор нарса, кимса ҳақида ўй, хаёл. 2.Тушунча, билим; дунёқараш."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "433"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "мысль", "examples": []}, {"order": 2, "text": "мнение", "examples": []}, {"order": 3, "text": "заключение", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "fikr", "raw_meaning": "1. мысль; дума; ~ etmoq (qilmoq) думать; мыслить; ~ yuritmoq рассуждать; 2. мнение, взгляд; 3. заключение; вывод; ~i ravshanning"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "482"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "fikr", "raw_meaning": "n idea, thought, opinion; ~ga ega bo‘lmoq have an idea"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "40"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "pikir", "examples": []}, {"order": 2, "text": "juwmaq", "examples": []}, {"order": 3, "text": "usınıs", "examples": []}, {"order": 4, "text": "niyet", "examples": []}, {"order": 5, "text": "qarar", "examples": []}, {"order": 6, "text": "túsinik", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "FIKR", "raw_meaning": "1. pikir, oy, qıyal; 2. juwmaq; 3. usınıs; keńes; 4. niyet, maqset; 5. qarar, sheshim; 6. túsinik, bilim; sana, aqıl."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "55"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Meinung f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "fikr", "raw_meaning": "Meinung f, Gedanke m, Ansicht f, Auffassung f, Idee f; ijtimoiy ~ öffentliche Meinung; ~ bildirmoq seine Meinung äußern"}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "188"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Muvaffaqiyatsiz chiqqan tajriba haqidagi (nima haqidagi?) fikr laboratoriya xodimlarini qiynardi.", "source": ""}, {"text": "The workers of the laboratory were tormented with the thought of the unsuccessful experiment (what...of?).", "source": ""}, {"text": "Der Gedanke an den mißlungenen Versuch (woran?) quälte die Mitarbeiter des Laboratoriums.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "629. фикр Бсиз ҚК + ҳақидаги Бли ТК:", "raw_meaning": "Муваффақиятсиз чиққан тажриба ҳақидаги (нима ҳақидаги?) фикр лаборатория ходимларини қийнарди. мысль о ПП: Мысль о неудавшемся эксперименте (о чем?) мучала сотрудников лаборатории. the thought of smth.: The workers of the laboratory were tormented with the thought of the unsuccessful experiment (what...of?). der Gedanke an A: Der Gedanke an den mißlungenen Versuch (woran?) quälte die Mitarbeiter des Laboratoriums."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "281"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "фикр", "raw_meaning": "idea, opinion, view, brief; бирор фикрдан қайтармоқ dissuade; бошқача фикрловчи diffrently minded (of a different trend of thought, dissident); бошқача фикрда бўлиш (бошқача фикрлаш) dissidence; долзарб халқаро муаммолар бўйича фикр алмашмоқ exchange views on current international issues; жамоат фикрига таъсир қилмоқ influence public opinion; жамоат фикрини сафарбар қилмоқ (тўлиқ жалб қилмоқ) mobilize public opinion; жамоат фикрини тайёрламоқ prepare public opinion; жамоат фикрини чалғитмоқ disorient public opnion; жамоат фикрини ўз фойдасига ҳал қилишда фойдаланмоқ (жамоат фикрини ҳийла-найранг ишлатиб ўзгартирмоқ) manipulate public opinion; жамоат фикри билан ҳисоблашмаслик (эътиборга олмаслик) ignore (disregard) public opinion; жамоат фикри билан ҳисоблашмоқ reckon with public opinion; жамоат фикрини тинчлантирмоқ mollify public opinion; жамоат фикрини шакллантирмоқ mould (shape) public opinion; ишончли фикр weighty opinion; кенг тарқалган фикр wide-spread belief; сиёсий жиҳатдан бошқача ўйлаш political unorthodoxy (different political mindedness); соғлом фикрга қулоқ тутмоқ heed the voice of reason; тахминий фикр version; тахминий фикр билдирмоқ express one's own version; таълимот ёки назариянинг асосий жиҳатларини обрўсизлантирмоқ discredit the tenets; турли фикрга эга бўлмоқ hold (be of, adhere to) different opinions; фикри теран profound (thoughtful); турли фикрлар divergent opinions (various views); фикрига қўшилмоқ share somebody's view; фикридан (ниятидан, шаҳдидан, йўли ва ш.к.лардан) қайтармоқ"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "161"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Фикр", "raw_meaning": "мысль, идея; мнение idea; conception; opinion; thought idée, pensée, opinion, avis, conception فِكْرٌ، رَأْيٌ"}}]}