eshik
эшикeshik
ot 1. Uy, xona, bino yoki hovlining kiraverishida oʻrnatiladigan, ochib-yopib turiladigan qurilish buyumi.
Ikki tabaqali eshik. Oʻymakor eshik. Kabinet eshigi. Koʻcha eshigi. Hovli eshigi. Eshikni ochmoq. Eshikni taqillatmoq. Mehmon kelar eshikdan, Rizqi kelar teshikdan. — Maqol
Dildor shart oʻrnidan turdi-yu, eshikni qarsillatib yopib chiqib ketdi. — S. Ahmad, Ufq
2. Umuman, odam, jonivor, narsalar joylashadigan qurilma, moslamalarning kirib-chiqiladigan, ochilib-yopiladigan qismi. Mashinaning eshigi. Samolyotning eshigi. Qafasning eshigi.
Avtobusning eshigi ovozsiz ochildi: — Marhamat, chiqinglar. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
Bu oʻrtada soat eshigi ochilib, kakku qush chiqdi-da: Kakku! Kakku!, deb yana kirib ketdi. — U. Ismoilov, Saylanma
[Mirzakarimboy:] Eshigimda juda koʻp odamlar ishlagan. — Oybek, Tanlangan asarlar
— Eshigini topa oldingizmi? — Topdim. Aytganingizdek, uning eshigini Toshkentda har kim bilar ekan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4. Tashqari, tashqi maydon, koʻcha.
Eshik sovuq.
5. koʻchma Bir maqsadga, yerga yetishish, erishish yoʻli, imkoniyat yoʻli.
Baxt eshigi koʻrinib turibdi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Barcha orzular eshigi deyarli yopiq edi. — N. Safarov, Jasoratning tugʻilishi
- Eshik supurmoq 1. Hovli supurmoq; Eshigimni supursin bu Qoʻmondon, Boʻlsin barcha qilganiga pushaymon. — H. Olimjon[Jamila:] Men sizni oʻla-oʻlguncha duo qilay, loyiq koʻrsangiz, choʻringiz boʻlib, eshigingizni supuray. — Hamza, Boy ila xizmatchi
- Eshikka chiqmoq 1. Uydan, xonadan tashqariga, hovliga chiqmoq. Koʻrpacha yozib, uni oʻtkazgach, men hozir, deb eshikka chiqib ketdi. — S. Karomatov, Oltin qumPazarboy eshikka chiqib qarasa, bu chodirdan boshqa chodirlar koʻp, odamlar son-sanoqsiz — Oy-suluv
- Eshik ogʻa (yoki ogʻasi) Oʻrta Osiyo xonliklarida xon saroyidagi bosh xizmatkor; oliy hukmdorning turli qabul marosimlarini oʻtkazish ishlariga mutasaddi boʻlgan shaxs. Eshik ogʻa kirib, arkoni davlatning hozir boʻlganini bildirgach, Husayn Boyqaro kirishga ijozat berdi. Oybek, — Navoiy
- Eshik qoqmoq 1. Eshikni taqillatmoq; Bahor eshik qoqyapti.Ayniqsa, eshik qoqib yoz keldi-yu, xayol toʻrt yoqqa sochilib, vaqt yetishmay qoldi. — H. Nazir, Yonar daryo