эшик
eshikэшик
от 1. Уй, хона, бино ёки ҳовлининг кираверишида ўрнатиладиган, очиб-ёпиб туриладиган қурилиш буюми.
Икки табақали эшик. Ўймакор эшик. Кабинет эшиги. Кўча эшиги. Ҳовли эшиги. Эшикни очмоқ. Эшикни тақиллатмоқ. Меҳмон келар эшикдан, Ризқи келар тешикдан. — Мақол
Дилдор шарт ўрнидан турди-ю, эшикни қарсиллатиб ёпиб чиқиб кетди. — С. Аҳмад, Уфқ
2. Умуман, одам, жонивор, нарсалар жойлашадиган қурилма, мосламаларнинг кириб-чиқиладиган, очилиб-ёпиладиган қисми. Машинанинг эшиги. Самолётнинг эшиги. Қафаснинг эшиги.
Автобуснинг эшиги овозсиз очилди: — Марҳамат, чиқинглар. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
Бу ўртада соат эшиги очилиб, какку қуш чиқди-да: Какку! Какку!, деб яна кириб кетди. — У. Исмоилов, Сайланма
[Мирзакаримбой:] Эшигимда жуда кўп одамлар ишлаган. — Ойбек, Танланган асарлар
— Эшигини топа олдингизми? — Топдим. Айтганингиздек, унинг эшигини Тошкентда ҳар ким билар экан. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Ташқари, ташқи майдон, кўча.
Эшик совуқ.
5. кўчма Бир мақсадга, ерга етишиш, эришиш ёʻли, имконият ёʻли.
Бахт эшиги кўриниб турибди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Барча орзулар эшиги деярли ёпиқ эди. — Н. Сафаров, Жасоратнинг туғилиши
- Эшик супурмоқ 1. Ҳовли супурмоқ; Эшигимни супурсин бу Қўмондон, Бўлсин барча қилганига пушаймон. — Ҳ. Олимжон[Жамила:] Мен сизни ўла-ўлгунча дуо қилай, лойиқ кўрсангиз, чўрингиз бўлиб, эшигингизни супурай. — Ҳамза, Бой ила хизматчи
- Эшикка чиқмоқ 1. Уйдан, хонадан ташқарига, ҳовлига чиқмоқ. Кўрпача ёзиб, уни ўтказгач, мен ҳозир, деб эшикка чиқиб кетди. — С. Кароматов, Олтин қумПазарбой эшикка чиқиб қараса, бу чодирдан бошқа чодирлар кўп, одамлар сон-саноқсиз — Ой-сулув
- Эшик оға (ёки оғаси) Ўрта Осиё хонликларида хон саройидаги бош хизматкор; олий ҳукмдорнинг турли қабул маросимларини ўтказиш ишларига мутасадди бўлган шахс. Эшик оға кириб, аркони давлатнинг ҳозир бўлганини билдиргач, Ҳусайн Бойқаро киришга ижозат берди. Ойбек, — Навоий
- Эшик қоқмоқ 1. Эшикни тақиллатмоқ; Баҳор эшик қоқяпти.Айниқса, эшик қоқиб ёз келди-ю, хаёл тўрт ёққа сочилиб, вақт етишмай қолди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё