{"headword": "элементы химические", "key": "elementi ximicheskie", "entries": [{"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "434"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "'kemikl'elimənt", "senses": [{"order": 1, "text": "oddiy va murakkab moddalarning tarkibiy qismi. Kimyoviy element-atom qobigʻida bir xil sonli elektronlar, atom yadrosida bir xil zaryadli atomlar majmuidan iborat. Atom yadrosi atom tartib raqamiga teng sonli protondan va soni har xil boʻlgan neytrondan iborat. Atomdagi protonlar va neytronlar soni bir xil. Atom massasi-yadroni tashkil qilgan proton va neytronlar massasi yigʻindisiga teng. Kimyoviy elementning har xil atom massali turi shu elementning izotopi deyiladi. Hozirgi vaqtda tabiatda 89 ta element topilgan, qolganlari sunʼiy olingan. Fanda maʼlum boʻlgani 118 ta. Eng koʻp tarqalgan element 10 ta boʻlib, ular yer qobigʻining 99,92% massasini tashkil qiladi, ularga, %: O₂- 47,00; Si-29,50; Al-8,05; Fe- 4,65; Ca-3,30; Na-2,50; K-2,50; Mg-1,87; Ti-0,45 vaMn-0,1% kiradi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "элементы химические", "raw_meaning": "chemical element ['kemikl'elimənt] кимёвий элементлар (унсурлар): оддий ва мураккаб моддаларнинг таркибий қисми. Кимёвий элемент-атом қобиғида бир хил сонли электронлар, атом ядросида бир хил зарядли атомлар мажмуидан иборат. Атом ядроси атом тартиб рақамига тенг сонли протондан ва сони ҳар хил бўлган нейтрондан иборат. Атомдаги протонлар ва нейтронлар сони бир хил. Атом массаси-ядрони ташкил қилган протон ва нейтронлар массаси йиғиндисига тенг. Кимёвий элементнинг ҳар хил атом массали тури шу элементнинг изотопи дейилади. Ҳозирги вақтда табиатда 89 та элемент топилган, қолганлари сунъий олинган. Фанда маълум бўлгани 118 та. Энг кўп тарқалган элемент 10 та бўлиб, улар ер қобиғининг 99,92% массасини ташкил қилади, уларга, %: O₂- 47,00; Si-29,50; Al-8,05; Fe- 4,65; Ca-3,30; Na-2,50; K-2,50; Mg-1,87; Ti-0,45 ваMn-0,1% киради."}}]}