{"headword": "ЭЛЕКТРОННО-ВЫЧИСЛИТЕЛЬНАЯ МАШИНА (ЭВМ)", "key": "elektronno vichislitelnaya mashina evm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "553"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "katta tezlik va aniqlikda matematik va mantiqiy vazifalarni yechadigan texnik va programmalar vositasidan iborat hisoblash mashinasi. EHMning tarkibiga quyidagilar kiradi: markaziy protsessor — maʼlumotlar ishlovini elementar arifmetik va mantiqiy operatsiyalar yordamida bajaradigan qurilma; asosiy xotiralovchi qurilma — hisoblash operatsiyalarini, olingan natijalarni xotirada saqlovchi vosita; boshqarish qurilmasi — maʼlumotlarning hisoblash jarayoni nazoratini taʼminlovchi vosita; kiritish-chiqarish qurilmasi, u markaziy protsessorni tashqi muhit b-n bogʻlaydi va tashqi qurilma deb yuritiladi; matematik taʼminot-programmalar yigʻindisi, u ishlash jarayonida EHMning ayrim qismlari oʻzaro harakatini taʼminlaydi. EHMlar bir-biridan hisoblash tezligi va oʻlchami b-n farq qiladi. Geofizik ishlarda YES, PS, SM turidagi EHMlardan hamda personal kompyuterlardan foydalaniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЭЛЕКТРОННО-ВЫЧИСЛИТЕЛЬНАЯ МАШИНА (ЭВМ) -- Электрон ҳисоблаш машинаси (ЭҲМ) —", "raw_meaning": "катта тезлик ва аниқликда математик ва мантиқий вазифаларни ечадиган техник ва программалар воситасидан иборат ҳисоблаш машинаси. ЭҲМнинг таркибига қуйидагилар киради: марказий процессор — маълумотлар ишловини элементар арифметик ва мантиқий операциялар ёрдамида бажарадиган қурилма; асосий хотираловчи қурилма — ҳисоблаш операцияларини, олинган натижаларни хотирада сақловчи восита; бошқариш қурилмаси — маълумотларнинг ҳисоблаш жараёни назоратини таъминловчи восита; киритиш-чиқариш қурилмаси, у марказий процессорни ташқи муҳит б-н боғлайди ва ташқи қурилма деб юритилади; математик таъминот-программалар йиғиндиси, у ишлаш жараёнида ЭҲМнинг айрим қисмлари ўзаро ҳаракатини таъминлайди. ЭҲМлар бир-биридан ҳисоблаш тезлиги ва ўлчами б-н фарқ қилади. Геофизик ишларда ЕС, ПС, СМ туридаги ЭҲМлардан ҳамда персонал компьютерлардан фойдаланилади."}}]}