{"headword": "ДВИЖЕНИЕ КОНТУРНЫХ ВОД", "key": "dvijenie konturnix vod", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "138"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qatlam (kollektor)da suyuqlik (suv, neft) va gazlar bir vaqtda mavjud boʻlganda ular zichligiga koʻra taqsimlanadi. Neft yoki gaz konlari antiklinal tuzilishiga ega boʻlsa, gaz strukturaning gumbaz(eng yuqori) qismida, neft undan pastroqda, suv qatlam qanotlarining pastki qismlarida toʻplanadi. Struktura kesimida qatlamdagi gaz va suvlarni ajratuvchi chegara gaz-suv tutash yuzasi (kontakti), xaritada (planda) esa gazlilik chegarasi deb ataladi. Neft va suvni ajratuvchi chegara suv-neft tutash yuzasi yoki neftlilik chegarasi (D.3-rasm) deyiladi. Neftli va gazli strukturalar qiya, mahsuldor qatlamlar qalinligi katta boʻlganda qatlam shipidan oʻtadigan neft(gaz)lilikning tashqi chegarasi va qatlam tagidan oʻtadigan neft(gaz)lilikning ichki chegarasi (D.4-rasm) ajratiladi. Neftlilik chegarasining ichki qismida qazilgan burgʻu quduq suvsiz neft ochadi, tashqi va ichki chegaralar oraligʻida qazilgan quduq suvli neft, tashqi chegara ortida esa faqat suv ochadi. Neft yoki gaz quduqdan tortib olinganda chegara suvlari qatlamni yuqoriga koʻtarilish yoʻnalishi boʻyicha harakatlanadi, bu hol neft (gaz)lilik chegarasini gorizontal tekislikda surilishiga olib keladi. Mahsuldor qatlamni tuzuvchi togʻ jinslarining fizik xususiyatlariga va konni ishlatish sharoitlariga bogʻliq holda neftlilik (gazlilik) chegarasining surilishi vaqt davomida tekis yoki notekis boʻlishi mumkin. Tekis surilish qatlam oʻtkazuvchanligi bir xil va konni ishlatish toʻgʻri tashkil qilinganda, notekis surilish qatlam oʻtkazuvchanligi uning ayrim uchastkalarida har xil boʻlganda va konni ishlatish notoʻgʻri usulda (mas.,", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДВИЖЕНИЕ КОНТУРНЫХ ВОД — Чегара ичи сувлари ҳаракати", "raw_meaning": "қатлам (коллектор)да суюқлик (сув, нефть) ва газлар бир вақтда мавжуд бўлганда улар зичлигига кўра тақсимланади. Нефть ёки газ конлари антиклинал тузилишига эга бўлса, газ структуранинг гумбаз(энг юқори) қисмида, нефть ундан пастроқда, сув қатлам қанотларининг пастки қисмларида тўпланади. Структура кесимида қатламдаги газ ва сувларни ажратувчи чегара газ-сув туташ юзаси (контакти), харитада (планда) эса газлилик чегараси деб аталади. Нефть ва сувни ажратувчи чегара сув-нефть туташ юзаси ёки нефтлилик чегараси (Д.3-расм) дейилади. Нефтли ва газли структуралар қия, маҳсулдор қатламлар қалинлиги катта бўлганда қатлам шипидан ўтадиган нефть(газ)лиликнинг ташқи чегараси ва қатлам тагидан ўтадиган нефть(газ)лиликнинг ички чегараси (Д.4-расм) ажратилади. Нефтлилик чегарасининг ички қисмида қазилган бурғу қудуқ сувсиз нефть очади, ташқи ва ички чегаралар оралиғида қазилган қудуқ сувли нефть, ташқи чегара ортида эса фақат сув очади. Нефть ёки газ қудуқдан тортиб олинганда чегара сувлари қатламни юқорига кўтарилиш йўналиши бўйича ҳаракатланади, бу ҳол нефть (газ)лилик чегарасини горизонтал текисликда сурилишига олиб келади. Маҳсулдор қатламни тузувчи тоғ жинсларининг физик хусусиятларига ва конни ишлатиш шароитларига боғлиқ ҳолда нефтлилик (газлилик) чегарасининг сурилиши вақт давомида текис ёки нотекис бўлиши мумкин. Текис сурилиш қатлам ўтказувчанлиги бир хил ва конни ишлатиш тўғри ташкил қилинганда, нотекис сурилиш қатлам ўтказувчанлиги унинг айрим участкаларида ҳар хил бўлганда ва конни ишлатиш нотўғри усулда (мас.,"}}]}