{"headword": "dushman", "key": "dushman", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Dunyoqarashi, manfaatlari, xatti-harakati bir-biriga qarama-qarshi boʻlgan, oʻzaro gʻanim, raqib sifatidagi tomonlarning har biri.", "examples": [{"text": "Gʻoyaviy dushman. Doʻst achitib gapiradi, dushman — kuldirib.", "source": "Maqol"}, {"text": "Tikan zahri uchida, dushman zahri ichida.", "source": "Maqol"}, {"text": "Dushmanning katta-kichigi boʻlmaydi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Bular [Sharq mutafakkirlari] zulm-zulmat, adolatsizlik, jaholat, xurofotning ashaddiy dushmani edilar.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 2, "text": "Urushda oʻzaro biri ikkinchisi bilan jang qiluvchi, bir-biriga qarshi urush eʼlon qilgan tomonlardan har biri; yov.", "examples": [{"text": "Dushman bilan boʻladigan janglarda qoʻrqoqlik qilmanglar.", "source": "Hadisdan"}, {"text": "Polk mudofaa qilib yotgan rayon ustida dushmanning necha yuzlab samolyoti behisob bomba yogʻdirdi.", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}]}, {"order": 3, "text": "Insonga va umuman biror narsaga zarar keltiruvchi kimsa, narsa, hodisa.", "examples": [{"text": "Yovvoyi oʻt — hosilning dushmani. Jahl — dushman, aql doʻst.", "source": "Maqol"}, {"text": "Soʻnggi pushaymon — oʻzingga dushman.", "source": "Maqol"}, {"text": "Otabek ichkilikdan qattiq hazar qilar va bu kungacha mayni oʻziga dushman kabi koʻrib kelar edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "tushkunlik — eng yomon dushman.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/dushman"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Dunyoqarashi, manfaatlari, gʻoyalari bir-biriga qarama-qarshi boʻlgan, zid.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Urushda oʻzaro jang qiluvchi, bir-biriga urush eʼlon qilgan tomonlardan har biri.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДУШМАН", "raw_meaning": "DÜŞMAN 1.Дунёқараши, манфаатлари, ғоялари бир-бирига қарама-қарши бўлган, зид. 2.Урушда ўзаро жанг қилувчи, бир-бирига уруш эълон қилган томонлардан ҳар бири."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "350"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Birinin kötülüğü isteyen, ondan nefret eden, ona zarar vermeye çalışan (kimse) dost karşıtı. darülaceze.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DÜŞMAN", "raw_meaning": "ДУШМАН Birinin kötülüğü isteyen, ondan nefret eden, ona zarar vermeye çalışan (kimse) dost karşıtı. darülaceze."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "425"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "враг", "examples": [{"text": "dushman aslo doʻst boʻlmas", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dushman", "raw_meaning": "враг, неприятель, противник, недруг; ~ aslo do‘st bo‘lmas посл. враг не станет другом никогда; ◊ ~ning ham boshiga solmasin благожел. (букв. пусть и враг этого не испытает) никому ни дай бог; не пожелаю и врагу своему."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "471"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dushman", "raw_meaning": "n enemy, foe"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "35"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DUSHMAN", "raw_meaning": "dushpan, qas, jaw."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "46"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Feind m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dushman", "raw_meaning": "Feind m, Gegner m; ashaddiy ~ geschworener Feind"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "72"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "ёв"}, {"kind": "sinonim", "target": "ағёр"}, {"kind": "sinonim", "target": "ғаним"}], "extra": {"raw_word": "душман (син. ёв, ағёр, ғаним)", "raw_meaning": "enemy, adversary, foe; ашаддий душман sworn enemy; берахм (кахри қаттиқ) душман cruel (brutal, ruthless, furious) enemy; ёвуз душман worst (bitter) enemy; ички душман internal enemy; маккор душман perfidious (treacherous) enemy; очиқ (очиқдан-очиқ ҳаракат қиладиган) душман clear (sheer) enemy; тараққиёт душмани enemy of progress; ташқи душман external enemy; умумий душман common enemy; хавфли душман dangerous enemy; шафқатсиз душман ruthless enemy; яширинган (куринмас) душман subtle (invisible) enemy."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "50"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Душман", "raw_meaning": "враг enemy; opponent ennemi عَدُوٌّ (أَعْدَاءٌ)، خَصْمٌ (خُصُومٌ)"}}]}