{"headword": "dum", "key": "dum", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hayvon tanasining chiqaruv teshigi tepasidan boshlanadigan va ingichkalanib boruvchi eng ortki, oxirgi qismi; quyruq.", "examples": [{"text": "Sichqon sigʻmas iniga, gʻalvir bogʻlar dumiga.", "source": "Maqol"}, {"text": "Tuyaning dumi yerga tegar, Xoʻjaning qizi erga tegar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Shoshgan oʻrdak ham boshi bilan, ham dumi bilan shoʻngʻiydi.", "source": "Maqol"}, {"text": "U [it] dumini likillatdi-da, Nigoraning oyogʻi ostiga yota qoldi.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy"}]}, {"order": 2, "text": "Baʼzi jonivorlar tanasining ket tomonidagi uzun patlar yoki ingichkalashgan qismi.", "examples": [{"text": "Xoʻrozning dumi. Qaldirgʻochning dumi. Ilonning dumi.", "source": ""}, {"text": "Haligi chavoq baliq qor ustida yalt-yult qilib sakraydi, dumi bilan savalaydi.", "source": "N. Fozilov, Diydor"}, {"text": "Raisning oriq, qoramtir yuziga yarashmagan taqasimon moʻylovining uchlari chayon dumiday gajaklandi.", "source": "S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi"}]}, {"order": 3, "text": "Meva, barg va shu kabilarning bandi.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Sabzavot oʻsimliklarining yer yuzasida oʻsib turgan bargi.", "examples": [{"text": "Sabzining dumini kesmoq.", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "Uchish apparatlarining ingichkalashgan ket tomoni.", "examples": [{"text": "Birpasdan keyin lager ustida dumiga kattakon pufak bogʻlab olgan samolyot paydo boʻldi.", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}, {"text": "Samolyotning dumida yelkamni qisgancha biqinib oʻtiraverdim.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 6, "text": "Umuman biror narsaning keti, oxiri.", "examples": [{"text": "Yulduzning dumi. Qancha mashinalar qatorlashib oʻtdi, hali dumi koʻrinmaydi.", "source": ""}, {"text": "Charos deraza panjarasidan dumi likillab turgan dakang varrakni koʻrdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov,Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Chopa berishning behuda ekanini payqab, eshelonning dumiga ulangan qizil vagonlarga toliqqan koʻzlarini umid bilan tikdi.", "source": "N. Safarov, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 7, "text": "Doim birovga ergashib yoki unga xushomad qilib, birga ortidan yuradigan odam; shotir.", "examples": [{"text": "Abdurasul Tojiboyning majlisda oʻz tarafini oladigan dumlar toʻplay boshlaganini gapirdi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Dum emish, xoʻja kelib menga dum boʻlsin.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 8, "text": "Qarz, topshirilmagan imtihon", "examples": [{"text": "Uning matematikadan dumi bor.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/dum"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "63"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hayvon tanasining chiqaruv teshigi tepasidan boshlanadigan eng oxirgi qismi, quyruq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДУМ", "raw_meaning": "KUYRUK Ҳайвон танасининг чиқарув тешиги тепасидан бошланадиган энг охирги қисми, қуйруқ."}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "95"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "— dum. Afgʻonistonda qoʻshiqchi shoir va mashshoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Дум", "raw_meaning": "— дум. Афғонистонда қўшиқчи шоир ва машшоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "425"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "oʻzi katta, dumi kalta", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dum", "raw_meaning": "хвост; o‘zi katta, ~i kalta загадка сам большущий, хвост малюсенький (Верблюд); ◊ ~ ini qismoq разг. прям. и перен. поджать хвост."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "470"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dum n", "raw_meaning": "tail, train, brush, scut; kesilgan ~ docked tail, bobtail"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "34"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "quyrıq", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DUM", "raw_meaning": "quyrıq."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "46"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Schwanz m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dum", "raw_meaning": "Schwanz m, Schweif m"}}]}