{"headword": "ДРОССЕЛЬ-ЭФФЕКТ (ДРОССЕЛИРОВАНИЕ)", "key": "drossel effekt drosselirovanie", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "160"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "suyuqlik, bugʻ yoki gazning drosseldan oʻtishida kengayishi. Gazni butunlay sovutishda, gaz va suyuqlik sarfini muvofiqlashtirish uchun qoʻllaniladi. Drossellash termodinamik jarayon boʻlib, entalpiyaning, yaʼni sistemaning termodinamik holatining (ichki energiyasining) mosligi (i=const) bilan tavsiflanadi. Bunda (i=const) gaz va suyuqliklarda temperaturaning oʻzgarishi Djoul-Tomson samarasi deb yuritiladi. Bunday samara Djoul-Tomson koeffitsiyenti Ye_i bilan ifodalanadi. Djoul-Tomson koeffitsiyentining tabiiy gazdagi oʻrtacha qiymati 2 dan 4 K/MPa oraligʻida oʻzgaradi, neftda shu koeffitsiyentning qiymati 0,4—0,6 K/MPa gacha va suvda 0,235 K/MPa. Gazni past temperaturadagi separatsiya texnologiyasining koʻrsatkichi Djoul-Tomson samarasi deb ataladigan drossel samara orqali amalga oshadi, yaʼni yuqori bosimdagi gazni past bosimga oʻtkazishda har 10 atmosferaga kamayganda gaz 2—4°S ga soviydi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДРОССЕЛЬ-ЭФФЕКТ (ДРОССЕЛИРОВАНИЕ)", "raw_meaning": "Дроссель-самара (Дросселлаш) — суюқлик, буғ ёки газнинг дросселдан ўтишида кенгайиши. Газни бутунлай совутишда, газ ва суюқлик сарфини мувофиқлаштириш учун қўлланилади. Дросселлаш термодинамик жараён бўлиб, энтальпиянинг, яъни системанинг термодинамик ҳолатининг (ички энергиясининг) мослиги (i=const) билан тавсифланади. Бунда (i=const) газ ва суюқликларда температуранинг ўзгариши Джоуль-Томсон самараси деб юритилади. Бундай самара Джоуль-Томсон коэффициенти Е_i билан ифодаланади. Джоуль-Томсон коэффициентининг табиий газдаги ўртача қиймати 2 дан 4 К/МПа оралиғида ўзгаради, нефтда шу коэффициентнинг қиймати 0,4—0,6 К/МПа гача ва сувда 0,235 К/МПа. Газни паст температурадаги сепарация технологиясининг кўрсаткичи Джоуль-Томсон самараси деб аталадиган дроссель самара орқали амалга ошади, яъни юқори босимдаги газни паст босимга ўтказишда ҳар 10 атмосферага камайганда газ 2—4°С га совийди."}}]}