{"headword": "dominanta", "key": "dominanta", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ustun turuvchi asosiy gʻoya, belgi, xususiyat, tarkibiy qism.", "examples": [{"text": "Deyarli hamma hollarda ham qora rang qizil rang ustidan dominant boʻlishi mumkin.", "source": "N. Mavlonov, Qoramolchilik"}]}, {"order": 2, "text": "Sinonimlar qatoridagi bosh, asosiy soʻz.", "examples": [{"text": "Har bir sinonimik qatorning chegarasi, undagi soʻzlar asosiy soʻz (dominanta)ga qiyoslash orqali belgilanadi.", "source": "OʻTA"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/dominanta"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-lotincha-oʻzbekcha tibbiyot lugʻati", "title": "Русча-латинча-ўзбекча медицина луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Якубова, С. И.; Тўлаганов, Ф. Ж. (1978). Русча-латинча-ўзбекча медицина луғати. Tashkent: Медицина.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-latincha-ozbekcha-meditsina-lugati/", "page": "60"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "временно господствующий в центральной нервной системе очаг повышенной возбудимости.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДОМИНАНТА", "raw_meaning": "временно господствующий в центральной нервной системе очаг повышенной возбудимости. — dominanta, ae, f. — ДОМИНАНТА — марказий асаб системасидаги вақтинча ҳукмронлик қилувчи кучли қўзғалиш ўчоғи."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "468"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dominanta", "raw_meaning": "n dominant (dominating) idea"}}, {"dictionary": {"name": "Lingvistik terminlar lugʻati", "title": "QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qaraqalpaqsha-zbekshe-qazaqsha-t-rkmenshe-russha-lingvistikal-q-terminler-s-zligi/", "page": "23"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Dominanta", "raw_meaning": "Dominanta Доминанта Dominanta Доминанта"}}, {"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "36"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sinonimik qatordagi asosiy maʼnoni tashuvchi soʻz. Bunday soʻz sinonimik qatordagi boshqa soʻzlar ifoda etgan barcha qoʻshimcha maʼno va stilistik belgilarni oʻziga boʻysundiradi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Доминанта.", "raw_meaning": "– Доминант. Синонимик қатордаги асосий маънони ташувчи сўз. Бундай сўз синонимик қатордаги бошқа сўзлар ифода этган барча қўшимча маъно ва стилистик белгиларни ўзига бўйсундиради."}}, {"dictionary": {"name": "Psixologiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-psixologiya-terminlarining-izohli-lugati/", "page": "51"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(лат. dominans ёки dominantis — ҳукмронлик қилувчи)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "muayyan nerv uchastkasidagi kuchli qoʻzgʻaluvchanlik qobiliyatiga ega boʻlgan qoʻzgʻolish markazi. D. mavjudligida undan boshqa nerv markazlari tormozlangan boʻladi. D. markaziy nerv sistemasiga kelgan har qanday qoʻzgʻolish, impulslarni qabul qilib, ularga tegishli javob qaytaradi-da, shu tariqa boshqa markazlarni tormozlash evaziga oʻz faoliyatini yana kuchaytiradi. D. tushunchasi fiziologiya faniga birinchi marta rus olimi A. A. Uxtomskiy tomonidan kiritilgan. Uning isbotlashicha, D. orqa miyadan tortib to bosh miya yarim sharlari qobigʻigacha boʻlgan barcha nerv markazlarining «ishlash prinsipini tashkil qiladi». D. diqqatning fiziologik asosidir (q. Optimalniy ochag vozbujdeniya).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "Оптимальный очаг возбуждения"}], "extra": {"raw_word": "ДОМИНАНТА", "raw_meaning": "(лат. dominans ёки dominantis — ҳукмронлик қилувчи) — доминанта; муайян нерв участкасидаги кучли қўзғалувчанлик қобилиятига эга бўлган қўзғолиш маркази. Д. мавжудлигида ундан бошқа нерв марказлари тормозланган бўлади. Д. марказий нерв системасига келган ҳар қандай қўзғолиш, импульсларни қабул қилиб, уларга тегишли жавоб қайтаради-да, шу тариқа бошқа марказларни тормозлаш эвазига ўз фаолиятини яна кучайтиради. Д. тушунчаси физиология фанига биринчи марта рус олими А. А. Ухтомский томонидан киритилган. Унинг исботлашича, Д. орқа миядан тортиб то бош мия ярим шарлари қобиғигача бўлган барча нерв марказларининг «ишлаш принципини ташкил қилади». Д. диққатнинг физиологик асосидир (қ. Оптимальный очаг возбуждения)."}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "dominanta", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "домина́нта", "raw_meaning": "доминанта"}}]}