{"headword": "ДОЛОТА АЛМАЗНЫЕ", "key": "dolota almaznie", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "151"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kesuvchi element, (tabiiy yoki sintetik) olmosdan tayyorlangan dolotalar. Olmosning eng arzoni: karbonat, kolorodo (braziliya texnik olmosi), qora olmoslar hisoblanib, ular ishlab chiqarishda keng ishlatiladi. Ishlatishdan avval olmos donalari bir-biriga ishqalanib, yassi shakliga keltiriladi. Natijada yassi shaklidagisi dastlabkisidan mustahkam boʻladi. Sintetik olmoslar mustahkamligi boʻyicha olmosning toza xiliga yaqin va polikristall hamda monokristall strukturali boʻlishi mumkin. Karbonatlar singari yashirin kristalli strukturasi bilan tavsiflanadi. Yuvadigan kanallar, ishchi qismlari shakli va yoʻnalishiga koʻra uch xil: radial pogʻonali (D.6-rasm, a) va olmosning matritsada joylashishiga qarab bir va koʻp qatli (D.6-rasm, a-v), yaʼni mayda olmos donalaridan tarkib topgan boʻladi. Dolotalarning hamma turi tabiiy yoki sintetik olmosdan tayyorlanadi. Bir qatli dolotalarda grafitli, presslangan shakldagi nisbatan yirik olmoslar bir qatli qilib joylashtiriladi va olmos donalari matritsaga bir xil tartibda oʻrnatiladi. Impregnatsiyalangan (mayda kukunsimon olmos donalari aralashtirilgan) dolotalarda olmos donachalari (mayda past sifatli) volfram karbidi va matritsaning boshqa komponentlari bilan doloto quyishdan avval bir xilda aralashgan boʻladi. Aralashtirilgan qatning qalinligi 6 dan 10 mm gacha (D.6-rasm, g). Olmosli dolotalar toʻrt xil: bir qatli pogʻonali, bir qatli radial, impregnatsiyalangan pogʻonali va ra-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДОЛОТА АЛМАЗНЫЕ — Олмосли долоталар", "raw_meaning": "кесувчи элемент, (табиий ёки синтетик) олмосдан тайёрланган долоталар. Олмоснинг энг арзони: карбонат, колородо (бразилия техник олмоси), қора олмослар ҳисобланиб, улар ишлаб чиқаришда кенг ишлатилади. Ишлатишдан аввал олмос доналари бир-бирига ишқаланиб, ясси шаклига келтирилади. Натижада ясси шаклидагиси дастлабкисидан мустаҳкам бўлади. Синтетик олмослар мустаҳкамлиги бўйича олмоснинг тоза хилига яқин ва поликристалл ҳамда монокристалл структурали бўлиши мумкин. Карбонатлар сингари яширин кристалли структураси билан тавсифланади. Ювадиган каналлар, ишчи қисмлари шакли ва йўналишига кўра уч хил: радиал поғонали (Д.6-расм, а) ва олмоснинг матрицада жойлашишига қараб бир ва кўп қатли (Д.6-расм, а-в), яъни майда олмос доналаридан таркиб топган бўлади. Долоталарнинг ҳамма тури табиий ёки синтетик олмосдан тайёрланади. Бир қатли долоталарда графитли, прессланган шаклдаги нисбатан йирик олмослар бир қатли қилиб жойлаштирилади ва олмос доналари матрицага бир хил тартибда ўрнатилади. Импрегнацияланган (майда кукунсимон олмос доналари аралаштирилган) долоталарда олмос доначалари (майда паст сифатли) вольфрам карбиди ва матрицанинг бошқа компонентлари билан долото қуйишдан аввал бир хилда аралашган бўлади. Аралаштирилган қатнинг қалинлиги 6 дан 10 мм гача (Д.6-расм, г). Олмосли долоталар тўрт хил: бир қатли поғонали, бир қатли радиал, импрегнацияланган поғонали ва ра-"}}]}