{"headword": "Дольник", "key": "dolnik", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "90"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sheʼriy misralardagi urgʻularning miqdoriy tengligiga asoslangan sheʼr turi. Dolnik talabiga koʻra, misralardagi urgʻular orasida bir nechta urgʻusiz hijolar kelishi mumkin. Dolnik sillabik-tonik sheʼr tuzilishidan tonik sheʼr tuzilishiga oʻtishdagi muayyan sheʼriy shakllardan biri hisoblanadi. Urgʻuli hijolar oʻrtasida muayyan urgʻusiz hijolarning takrorlanib kelishi sheʼrda odatdan tashqari ritmik qulaylik yuzaga keltiradi va unga tabiiy intonatsiya bagʻishlaydi. Dolniklarda dastlab har misradagi urgʻular miqdori qatʼiy saqlangan boʻlsa, XX asrning 20- yillaridan boshlab urgʻular miqdorining qatʼiyligi buzila boshladi. Dolnik rus sheʼriyatiga XVIII asrdan boshlab kirib keldi va XIX asrda katta mavqega ega boʻldi. Dolnik xalq qoʻshiqlarida uchraydi, uni M. Yu. Lermontov, A. A. Fet, A. L. Blok, V. Ya. Bryusov koʻp qoʻllaganlar. Hozirgi rus sovet shoirlari ham undan foydalanib kelmoqdalar.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Дольник", "raw_meaning": "дольник. Шеърий мисралардаги урғуларнинг миқдорий тенглигига асосланган шеър тури. Дольник талабига кўра, мисралардаги урғулар орасида бир нечта урғусиз ҳижолар келиши мумкин. Дольник силлабик-тоник шеър тузилишидан тоник шеър тузилишига ўтишдаги муайян шеърий шакллардан бири ҳисобланади. Урғули ҳижолар ўртасида муайян урғусиз ҳижоларнинг такрорланиб келиши шеърда одатдан ташқари ритмик қулайлик юзага келтиради ва унга табиий интонация бағишлайди. Дольникларда дастлаб ҳар мисрадаги урғулар миқдори қатъий сақланган бўлса, ХХ асрнинг 20- йилларидан бошлаб урғулар миқдорининг қатъийлиги бузила бошлади. Дольник рус шеъриятига XVIII асрдан бошлаб кириб келди ва XIX асрда катта мавқега эга бўлди. Дольник халқ қўшиқларида учрайди, уни М. Ю. Лермонтов, А. А. Фет, А. Л. Блок, В. Я. Брюсов кўп қўллаганлар. Ҳозирги рус совет шоирлари ҳам ундан фойдаланиб келмоқдалар."}}]}