dol

ot 1. folk. 1 Tik, tikka, adil.

Dol qomat.

Dol boʻyingdan menday momong oʻrgilsin, Er yigit suygani nozli gul boʻlsin. — Nigor va Zamon

Oy tomosha qilar osmondan Hovlilarni har tun dol turib. — U. Qoʻchqor, Hayajonga koʻmilgan dunyo

2. rvsh. Xuddi, naq, qoq; aniq.

Nishonning dol oʻrtasiga urmoq. Ovni otsang, bilib ot, Dol nishonga ilib ot. — Maqol

Olmakoʻzning [otning]

dol beliga minayin, Chiqib, sahrolarda sayr qilayin. — Orzigul

3. rvsh. Bir oz qiyshaytirib, yarimta qilib.

Doʻppini dol qoʻymoq. Durrani (roʻmolni) dol oʻramoq.

Doʻppini dol qoʻndirib olgan novcha hofiz toʻyxonani boshiga koʻtarib xonish qilyapti. A. — Koʻchimov, Halqa

Egnida guldor pushti xalat, durrani dol qoʻygan, oyogʻida qizil baxmal shippak. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Kichkina dakana roʻmolini dol qoʻyibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Butun, boricha, baland (tovush haqida).

— Ha, adash, topildimi bolalaringiz? — dedi qoʻshnisi Ozodaga, azbaroyi eshitsin debmi yo boshqa niyatdami, ovozini dol qoʻyib. — Yoshlik

5. Yongʻoq, danak oʻyinlarida soqqaning gan(kon — maʼlum shaklda tizilgan yongʻoq)ga eng yaqin turgan holati haqida (bunday soqqa egasi birinchi boʻlib otish huquqiga ega boʻladi).

— Sen dolmi, men dolmi? —

Men dol!

6. shv. Kift, yelka.

ot Arab alifbosida d harfining nomi (uning shakli — j — mumtoz adabiyotda egilgan qad-qomatga ishora sifatida qoʻllanadi).

Alifdek qomating doldek egilmish.

Ogʻir mehnat belini dol qilgan. — K. Yashin, Hamza

Ne-ne tik qadlarni dol etdi qogʻoz. A. — Isroilov, Biz — dunyo odamlari