{"headword": "ДЕТАНДЕР", "key": "detander", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "143"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Detander — gazga tashqaridan taʼsir etish orqali kengaytirib sovutish mashinasi. D. kengaytiruvchi mashinalar sinfiga mansub. Gazni D.larda kengaytirish uni sovutishning eng samarali usuli hisoblanadi. D.lar gazni suyultirish qurilmalarida va gaz aralashmasini kuchli sovutish usuli bilan ajratishda ishlatiladi. Shuningdek, gaz olishning pasayish davrida, yaʼni qoʻshimcha sovuqlik manbai kerak boʻlganda, past temperaturali ajratish qurilmalarda (gazning kerakli «shudring» nuqtasini taʼminlash uchun) drossel oʻrniga turbodetanderlar ishlatiladi. D.larda hosil boʻladigan sovuqlikning miqdori apparatga kirishi va chiqishidagi temperaturalar farqiga proporsional boʻladi: $Q_c = Q_t C_{pr} (T_1 - T_2)$; bunda: $Q_t$ — gazning miqdori, kg/soat; $C_{pr}$ — gazning oʻzgarmas bosimdagi nisbiy issiqlik sigʻimi kJ/(kg°S ); $T_1, T_2$ — mashinaga kirish va undan chiqishdagi gazning temperaturasi, °S.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДЕТАНДЕР", "raw_meaning": "Детандер — газга ташқаридан таъсир этиш орқали кенгайтириб совутиш машинаси. Д. кенгайтирувчи машиналар синфига мансуб. Газни Д.ларда кенгайтириш уни совутишнинг энг самарали усули ҳисобланади. Д.лар газни суюлтириш қурилмаларида ва газ аралашмасини кучли совутиш усули билан ажратишда ишлатилади. Шунингдек, газ олишнинг пасайиш даврида, яъни қўшимча совуқлик манбаи керак бўлганда, паст температурали ажратиш қурилмаларда (газнинг керакли «шудринг» нуқтасини таъминлаш учун) дроссел ўрнига турбодетандерлар ишлатилади. Д.ларда ҳосил бўладиган совуқликнинг миқдори аппаратга кириши ва чиқишидаги температуралар фарқига пропорционал бўлади: $Q_c = Q_t C_{pr} (T_1 - T_2)$; бунда: $Q_t$ — газнинг миқдори, кг/соат; $C_{pr}$ — газнинг ўзгармас босимдаги нисбий иссиқлик сиғими кЖ/(кг°С ); $T_1, T_2$ — машинага кириш ва ундан чиқишдаги газнинг температураси, °С."}}]}