{"headword": "demoq", "key": "demoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻz fikrini ogʻzaki yoki yozma ravishda ifoda qilmoq, aytmoq; soʻzlamoq, gapirmoq.", "examples": [{"text": "Men senga nima degan edim. Bu haqda kitoblarda nima deyilgan? Oʻgʻlingiz sizga salom dedi. Bedardning oldida dardim bor demagin.", "source": "Maqol"}, {"text": "Osh kelsa, yegin, Gap kelsa, degin.", "source": "Maqol"}, {"text": "Toʻqlik nelar dedirmas, Ochlik nelar yedirmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Shunday deyishingizni biluvdim.", "source": "O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa"}, {"text": "Eng oqil mavjudot inson deymiz-u, baʼzan odamning arzimagan narsaga aqli yetmay qoladi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor."}]}, {"order": 2, "text": "Biror tovush, un chiqarmoq.", "examples": [{"text": "Mushuk miyov dedi.", "source": ""}, {"text": "Imm degan ovoz eshitildi.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati"}, {"text": "Qayerdadir qizilishton qarilladi, popushak pu-pu-pup-pishsh deb qoʻydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 3, "text": "Atalmoq, nomlanmoq; otga, nomga ega boʻlmoq; atamoq.", "examples": [{"text": "Marhamat degan olti qiz bor ekan.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Avaz Sayfiy degan tanish mullavachchani topdi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Keyin Hikmatulla degan novcha yigit soʻz oldi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Bari bir, taqdir degan narsa, payti kelib, oʻzini koʻrsatib qoʻyarkan.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Biz tomonlarda mayna degan qush boʻladi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 4, "text": "Hisoblamoq, sanamoq; bilmoq, oʻylamoq.", "examples": [{"text": "Odami ersang, demagil odami. Oni kim yoʻq xalq gʻamidan gʻami.", "source": "Navoiy, Xamsa."}, {"text": "[Famiddin:] Sakkiz yuz soʻmni siz bilan biz pul demaymiz. Chindan ham pul emas.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Axir kim ham onasini, volidasini sevmaydi deysiz!", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 5, "text": "Deb oʻylamoq, faraz, mulohaza qilmoq.", "examples": [{"text": "Shunday ham deyaylik. Boring, ertaga samolyot uchmaydi deyaylik.", "source": "Xayr, shunday ham deng"}, {"text": "Shovqin solmang, birov eshitsa, nima deydi!", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}, {"text": "Ha, endi bitta-yarimta oʻrtogʻinikida qogandir-da, dedik.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 6, "text": "Istamoq, xohlamoq.", "examples": [{"text": "Nima desang, albatta muhayyo qilaman. Dushman nima demay-di, tushga nimalar kirmaydi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Um", "source": ""}, {"text": "ajratamiz dedingiz-u, men yoʻq dedimmi?", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Dasturxonga noz-neʼmat toʻlsin deyman.", "source": "Guldasta"}, {"text": "xalq uchun ishlaganlarga jonimni bersam deyman.", "source": "U. Ismoilov, Saylanma"}]}, {"order": 7, "text": "Tanlamoq, biror kimsaga yoki narsaga tarafdor boʻlmoq, moyillik bildirmoq.", "examples": [{"text": "Yo meni de, yo uni de.", "source": ""}, {"text": "Men sening tenging emasman, Omonim bor, seni demasman.", "source": "H. Olimjon"}, {"text": "Oʻzingiz yoʻling ochiq, keta ber, men ota-onamni deyman, degan edingiz-ku.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 8, "text": "(shart mayli shaklida) Biror ish-harakatni bajarishga urinmoq.", "examples": [{"text": "Gilamni koʻtaray desam, juda ogʻir ekan.", "source": ""}, {"text": "Ilgarilari urib yengar edim, endi uray desam, qochib, tomga chiqib ketadi.", "source": "A. Qahhor, Ayb kimda?"}, {"text": "Koʻzini ochay desa, qovoqlari ogʻirlashib ketganday tuyuldi.", "source": "S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar"}]}, {"order": 9, "text": "Hisobga olinmoq, istisno qilinmoq.", "examples": [{"text": "Otlarning pishqirgani, hasharotlarning chirillashi bilan soy suvining mayin shildirashi demasa, atrof jimjit edi.", "source": "N. Fozilov, Diydor"}, {"text": "Sal chimirilgan qoshlari demasa, Avazning raftoridan bir nima anglab olish qiyin edi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 10, "text": "Ravishdosh shaklida qoʻshma gaplarni bogʻlash uchun xizmat qiladi.", "examples": [{"text": "Endi Avaz xalqni kurashga chorlovchi sheʼrlar bitar deb, umid qilamiz.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 11, "text": "Buyruq va shart mayli shakllarida kirish soʻz vazifasida keladi.", "examples": [{"text": "Onam bechora, deng, mulla, oʻzi juda kam borar edi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Bechora kapsanchilar, deyman, yer oʻzlariga qarashli boʻlganda, shu ariqni oʻsha vaqtda chiqarishsa ham boʻlar edi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Yana, desangiz, ikkita, sutlik oq echkilari bor.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 12, "text": "", "examples": [{"text": "deganda boʻlganda, boʻlgach, oʻtgach.", "source": ""}, {"text": "Soat oʻn ikki deganda yetib kelasan.", "source": ""}, {"text": "Bir oy deganda, nihoyat, menbop bir shtat topilib qoldi.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati"}]}, {"order": 13, "text": "Degani degan Oʻz fikri, mulohazasini qabul qildiradigan, aytganini boʻldiradigan.", "examples": [{"text": "U kishining degani degan, hech kim bas kelolmaydi.", "source": "A. Muxtor, Tugʻilish"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/de"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "59"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ogʻzaki yoki yozma ravishda biror fikr bildirmoq. Aytmoq; gapirmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Atamoq, nomlamoq.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "...deb oʻylamoq, faraz, mulohaza qilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДЕМОҚ", "raw_meaning": "DEMEK, SÖYLEMEK 1.Оғзаки ёки ёзма равишда бирор фикр билдирмоқ. Айтмоқ; гапирмоқ. 2.Атамоқ, номламоқ. 3....деб ўйламоқ, фараз, мулоҳаза қилмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "422"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "biror narsa deng", "source": ""}, {"text": "Karim ertaga kelaman, dedi", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "yozda kurortga boray deyman", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "demoq", "raw_meaning": "1. говорить, сказать; biror narsa deng скажите что-нибудь; Karim ertaga kelaman, dedi Карим говорил, что завтра придёт; 2. предполагать; думать; yozda kurortga boray deyman летом я думаю поехать на курорт; ◊ ha demay (yoz ham oʻtdi) не успел оглянуться (и лето прошло)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "464"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "nimademoqchisiz?", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "demoq", "raw_meaning": "v say, tell; speak, talk; nima~chisiz? what do you mean? what do you want to say?"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "31"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DEMOQ", "raw_meaning": "dew, aytıw, sóylew."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "42"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "nima demoqchisiz?", "source": ""}, {"text": "Nima dedingiz?", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "demoq", "raw_meaning": "sagen vt, aussagen vt, sprechen vi; nima ~chisiz? Was wollen Sie sagen? Nima dedingiz? Wie bitte?"}}]}