{"headword": "daraja", "key": "daraja", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ish-harakat, xususiyat yoki holatning meʼyori, chegarasini anglatadi; koʻpincha aniqlovchilar bilan ishlatiladi.", "examples": [{"text": "Traktor quloqni qomatga keltiradigan darajada tarillab ishlaydi.", "source": "E. Usmonov, Yolqin"}, {"text": "Odamlar uyni boshlariga koʻtarar darajada xandon tashlab, qattiq kuldilar.", "source": "S. Ayniy, Esdaliklar"}, {"text": "Otabek qiziq holatda qoldi, bir turli titrab ketdi, koʻzlari qinidan chiqar darajaga yetdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Tomogʻi qirilar darajaga yetdi.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "Ular [suratlar] orasida mukammal darajaga yetganlari ham oz emas.", "source": "M. Xayrullayev, Tilla marjon"}, {"text": "Uning xotirasi hayratda qolarli darajada boy va tiniq edi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Darslarning oson-qiyinlik darajasini oʻquvchining oʻzi aniq-lagani yaxshi.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Bolaning yigʻisi bu motamsaro muhitda yuraklarni tilka-pora qilarli darajada ayanchli edi.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Unga shu darajada pul vaʼda etilgan ediki, bu pulga uch arava sotib olish mumkin edi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 2, "text": "Tadrijiy yoki nisbiy taraqqiyot, rivojlanish pogʻonasi; saviya, yuksaklik oʻlchami.", "examples": [{"text": "Bilim darajasi. Turmush darajasi. Texnikami hozirgi zamon talablari darajasiga koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "Boʻsh vaqt ishlab chiqarish kuchlarining taraqqiyot darajasiga bogʻliq boʻlib, oʻzi bu taraqqiyotning bevosita natijasi hisoblanadi.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Fan va texnika, sanoat shu darajada tez taraqqiy etyaptiki, uni tovush emas, yorugʻlik tezligi bilangina qiyoslash mumkin.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Mansab pogʻonasi, rutba, martaba.", "examples": [{"text": "Anvar bosh munshiylik darajasini olgandan keyin, maxdum ilgarigi siyosat ni davom ettirish va ettirmaslik toʻgʻrisida ikkilanib qoldi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Zarbof toʻn kiygan, beliga tilla kamar bogʻlagan sersoqol eshikogʻa birinchi vazir darajasidagi katta bek edi.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 4, "text": "Ilm-fan sohasidagi ishlari uchun maʼlum qoidalar va talablar asosida beriladigan ilmiy unvon.", "examples": [{"text": "Ilmiy daraja. Fan nomzodi darajasi. Fan doktori darajasi.", "source": ""}, {"text": "Ilmiy kengash kashfiyotimni koʻrib chiqib, yaxshi baholabdi va menga meditsina fanlari doktori darajasini berishga qaror qilibdi.", "source": "X. Tuxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati"}, {"text": "Shu kuni Umidning qilmoq xoʻjalik fanlari nomzodi darajasini olishi uchun berilgan yashirin ovoz natijasi eʼlon qilindi.", "source": "Mirmuhsin, Umid"}]}, {"order": 5, "text": "Oʻz ixtisosi boʻyicha erishilgan malaka pogʻonasi.", "examples": [{"text": "Urta darajadagi tibbiyot xodimlari. Beshinchi darajali payvandchi.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Jamiyatda, hayotda, kishilar oʻrtasida tutgan oʻrin, martaba, eʼtibor.", "examples": [{"text": "Darajalari baland boʻlsin!", "source": "(duo, yaxshi tilak)"}, {"text": "Har kim oʻz darajasiga koʻra har vaqt oʻtiradigan oʻrnida qaror topdi.", "source": "Oybek, Navoiy"}, {"text": "Hovli yuziga toʻshalgan sholcha va kigizlarda ikkinchi darajadagi odamlar oʻtirishi kerak edi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "U oʻtirganlar bilan ularning amal va darajalariga qarab, kuyuk-suyuq koʻrishib chiqdi.", "source": "S. Ahmad, Qadrdon dalalar"}]}, {"order": 7, "text": "Sira, karra, bor, marta.", "examples": [{"text": "Oʻtirishdilar, fotihadan soʻng yana bir daraja ahvol soʻrashildi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Dahshati yuz daraja ortgan holda Kumushni koʻtarib olib, ichkariga kirdi. A. Qodiriy,", "source": ""}, {"text": "Onasining lutf qilib aytgan soʻzlari Boburning hujradan olgan zavqini yana bir daraja oshirdi.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 8, "text": "Bir oz, ozgina, andak.", "examples": [{"text": "Hoji shu javobdan keyin oʻgʻlidan bir daraja qanoatlandi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Biz yuqorida yosh Xushroʻy bilan oʻquvchini bir darajada tanishtirgan edik.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Anvar., yaxshigina forsixon va bir darajada arab tiliga oshna edi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 9, "text": "Burchak va aylana yoyining oʻlchov birligi; toʻgʻri burchakning 90 dan bir yoki doiraning 360 dan bir boʻlagi; gradus.", "examples": [{"text": "70 darajali burchak.", "source": ""}]}, {"order": 10, "text": "Termometr, barometr va shu kabilar oʻlchov asboblari shkalasidagi chiziqlar va raqamlar bilan belgilangan boʻlimlar hamda shu boʻlimlar ifodalaydigan harorat miqdori.", "examples": [{"text": "Suv 100 darajada qaynaydi. Bugun sovuq 20 darajaga yetgan. Kasalning isitmasi 38 darajadan oshibdi.", "source": ""}, {"text": "Harorat hozir qirq darajadan tushyapti.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Umuman bakteriya 160-180 daraja issiqqa chidaydi.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 11, "text": "Teng koʻpaytuvchilarning koʻpaytmasi, bir sonning oʻzini oʻziga koʻpaytirishdan olingan natija.", "examples": [{"text": "Oʻnning ikkinchi darajasi yuz.", "source": ""}]}, {"order": 12, "text": "Belgi-xususiyatning ortiq-kamligini ifodalovchi grammatik kategoriya, shakl.", "examples": [{"text": "Sifat darajalari. Ozaytirma daraja.", "source": ""}, {"text": "Daraja kategoriyasi maqolachasida sifat darajalari bosh daraja, orttirma daraja, ozaytirma daraja, deb uchga boʻlinadi.", "source": "OʻTA"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/daraja"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Nisbiy katta-kichiklik, oz-koʻplik, oʻlcham, chegara va sh.k.ni bildiradigan, koʻpincha aniqlovchilar bilan ishlatiladi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Tadrijiy yoki nisbiy taraqqiyot, rivojlanish pogʻonasi, saviya, yuksaklik.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДАРАЖА", "raw_meaning": "1.DÜZEY, SEVİYE 2.DERECE 1.Нисбий катта-кичиклик, оз-кўплик, ўлчам, чегара ва ш.к.ни билдирадиган, кўпинча аниқловчилар билан ишлатилади. 2.Тадрижий ёки нисбий тараққиёт, ривожланиш поғонаси, савия, юксаклик."}}, {"dictionary": {"name": "Metrologik izohli lugʻat", "title": "Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдувалиев, Абдуқаҳҳор Абдулхаевич; Валиев, Умаржон Назирович; Жебровский, Станислав Константинович (2010). Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Tafakkur» нашриёти; «Ўзстандарт» агентлиги нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-izohli-metrologik-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-metrologicheskiy-slovar/", "page": "99"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Toʻgʻri burchakning 1/90 qismiga teng yassi burchakning tizimdan tashqari birligi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Turli kattaliklarning shartli birligi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДАРАЖА (°)", "raw_meaning": "ДАРАЖА (°) 1. Тўғри бурчакнинг 1/90 қисмига тенг ясси бурчакнинг тизимдан ташқари бирлиги. 2. Турли катталикларнинг шартли бирлиги."}}, {"dictionary": {"name": "Metrologik izohli lugʻat", "title": "Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдувалиев, Абдуқаҳҳор Абдулхаевич; Валиев, Умаржон Назирович; Жебровский, Станислав Константинович (2010). Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Tafakkur» нашриёти; «Ўзстандарт» агентлиги нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-izohli-metrologik-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-metrologicheskiy-slovar/", "page": "99"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Toʻgʻri burchakning 1/90 qismiga teng yassi burchakning tizimdan tashqari birligi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Turli kattaliklarning shartli birligi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DARAJA (°)", "raw_meaning": "DARAJA (°) 1. To'g'ri burchakning 1/90 qismiga teng yassi burchakning tizimdan tashqari birligi. 2. Turli kattaliklarning shartli birligi."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "420"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "daraja", "raw_meaning": "степень; уровень; ступень; bilim ~si уровень знаний; ilmiy ~ ученая степень."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "460"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "daraja", "raw_meaning": "n level, degree, extent, measure; sifat ~lari degrees of comparison of adjectives; qiyosiy ~ comparative degree; orttirma ~superlative degree"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "29"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "dáreje", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DARAJA", "raw_meaning": "dáreje."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "39"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "daraja", "raw_meaning": "1. (sifat) Grad m, Maß m, Stufe f, Niveau [ni'vɔ:] n; 2. (lavozim) Rang m; 3. (unvon) (akademischer) Grad; 4. (gram.) qiyosiy ~ Komporativ m"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "62"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "bir xil darajada bulmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "даража", "raw_meaning": "degree, level, standard, size, extent; бир хил даражада булмоқ be on a plateau; биринчи даражали paramount; бостириш даражаси size of neutralization (level of suppression); давлат раҳбарлари даражасида at the level of heads of states; замонавий талаблар даражасида at a level necessitated by contemporary demands; зарарланиш даражаси degree of contamination; илмий техниканинг ривожланиш даражаси level of scientific and technological development; илмий-техник даража scientific and technological level; ишсизлик даражаси unemployment rate; иқтисоднинг ривожланиш даражаси level of economic development; маданий даража cultural standards (standard of culture); маълум (муайян) даражада to a marked degree (to a certain extent (degree)); меъёр даражасида (меъёрида) up to the standard; нарх(-наво) даражаси price level (price plateau); паст даражада at a low level; профессинал даража skill standards; радиоактивлик даражаси level of radioactivity; радиация даражаси dose rate (radiation intensity, level); рекорд даражасида at record; сиёсий даража political level; сиёсий, ижтимоий, иқтисодий ва маданий ривожланиш даражаси level of political, social, economic and cultural development; техник даража technological (technical) level; техник ривожланишнинг усган даражаси increased level of technological advance; тайёргарлик даражаси degree (level, extent) of training; турмуш даражаси level of living; умумий даража total (aggregate) level; умумий чегара даражаси aggregate limit; фан ва техниканинг ривожланиш даражаси level of scientific"}}]}