{"headword": "damba", "key": "damba", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Daryo, soy, suv havzasi yoqalariga tuproq, tosh, shagʻal, beton va shu kabilardan koʻtarilgan toʻsiq, koʻtarma.", "examples": [{"text": "Boʻron zaptiga olgan paytlarda kanal suvi tuproqdan qilingan dambalarni oʻpirib yuborgudek vahima solgan edi.", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}, {"text": "minglab kishilar suvning yoʻlini toʻsish maqsadida gʻovlar va dambalar qurdilar.", "source": "Fan va turmush"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/damba"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tamba.", "examples": [{"text": "Keyin damba oʻrniga uzun zanjir urilgan koʻcha eshigini qiya ochib, koʻchaga chiqdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona t"}, {"text": "Tatyana ferma binosi yonidan oʻtib, zapas darvozalarning dambalarini koʻtarib tashladi.", "source": "I. Rahim, Ixlos"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/damba"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yoʻgʻon gavdali, qoʻpol semiz odam.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/damba"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Daryo, soy, suv havzasi yoqalariga tuproq, shagʻal, beton va sh.k.dan koʻtarilgan toʻsiq, koʻtarma.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДАМБА", "raw_meaning": "DUVAR, SET Дарё, сой, сув ҳавзаси ёқаларига тупроқ, шағал, бетон ва ш.к.дан кўтарилган тўсиқ, кўтарма."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "48"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "от голл. dam", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "– гидротехническое сооружение в виде вала из грунта, камня и/или бетона, сооружаемое для защиты низменностей от затопления или размывания, разделения водных или грязевых массивов, соединения частей суши, либо для регулирования водных потоков. Различают Д.: напорные – оградительные (ограждающие валы, или защитные Д.), предназначенные для защиты низменностей в долинах крупных рек и морских побережий от затопления, и сопрягающие – для соединения сооружений гидроузла с берегами, безнапорные – для регулирования русел рек.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДАМБА (от голл. dam)", "raw_meaning": "– гидротехническое сооружение в виде вала из грунта, камня и/или бетона, сооружаемое для защиты низменностей от затопления или размывания, разделения водных или грязевых массивов, соединения частей суши, либо для регулирования водных потоков. Различают Д.: напорные – оградительные (ограждающие валы, или защитные Д.), предназначенные для защиты низменностей в долинах крупных рек и морских побережий от затопления, и сопрягающие – для соединения сооружений гидроузла с берегами, безнапорные – для регулирования русел рек. Дамба, кўтарма (голл. dam сўзидан) – пасттекисликларни сув босишидан ёки ювилиб кетишдан муҳофаза қилиш, сув ёки лойли кенг жойларни ажратиш, қуруқлик қисмларини бирлаштириш ёхуд сув оқимларини тартибга солиш учун тупроқдан, тошдан ва/ёки бетондан барпо этиладиган, девор кўринишидаги гидротехника иншооти. Босимли – йирик дарё ҳавзалари ва денгиз соҳилларидаги пасттекисликларни муҳофаза қилиш учун мўлжалланган тўсиб турадиган (тўсувчи ғов ёки муҳофаза Д.), ва туташган – гидроузел иншоотларини қирғоқ билан бирлаштириш учун, босимсиз – дарё ўзанини тартибга солиш учун Д. ажратилади."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "460"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "damba", "raw_meaning": "n damp, dike, dyke"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "39"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Damm m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "damba", "raw_meaning": "Damm m, Deich m"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "62"}, "pos": "", "labels": ["син."], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "dam", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "кутарма"}], "extra": {"raw_word": "дамба (син. кутарма)", "raw_meaning": "dam, dike."}}, {"dictionary": {"name": "Qurilish atamalari lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қосимов, Э. У.; Тўлаганов, А. А.; Асқаров, Б. А.; Ахмедов, С. И.; Ешниязов, Р. Н.; Жумамуратов, Д. Қ.; Хабилов, Б. А.; Ашрабов, А. А.; Қосимов, И. И.; Юсупов, Р. А.; Касимова, Г. А.; Пурханатдинов, А. П. (2017). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-qoraqalpoqcha-inglizcha-qurilish-atamalar-lugati/", "page": "68"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Дамба", "raw_meaning": "Дамба, кўтарма Дамба Embankment, dike"}}]}