{"headword": "dadil", "key": "dadil", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Dangal ish tutadigan, qoʻrqib, hadiksirab oʻtirmaydigan; dovyurak.", "examples": [{"text": "Dadil bola. Dadil xotin.", "source": ""}, {"text": "Rahimberdi oʻziga ishongan, dadil yigit edi, ishlab charchamasdi.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Felyetondan soʻng"}, {"text": "Qadami, tovushi dadil. Har qanday mushkuldan man tortmay, tikka qarshi boradigan dovyurak odam koʻrinadi.", "source": "A. Muxtor, Asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Shijoat bilan toʻlib toshgan; jasurona, mardonavor, shaxdam.", "examples": [{"text": "Dadil qadamlar.", "source": ""}, {"text": "Xalq dadil boradi. Ayniqsa xotinlar — onalar jasur.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Tursunboy togʻli qishlogʻi tomon jiddiy, dadil odim tashlab boryapti.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "Sherimbek dadil borib, Bobur mingan boʻz otning oltin bezakli yuganidan oldi.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Mehnat qilgan odam doim boshqalarning yuziga dadil qaraydi.", "source": "T. Ashurov, Oq ot"}]}, {"order": 3, "text": "Qoʻrqmay, ishonch bilan, bemalol, tortinmay.", "examples": [{"text": "Dadil javob. Dadil tanqid.", "source": ""}, {"text": "Uzoqdan boʻlsa-da, Yoʻlchiga dadil qaraydi, baʼzan yashirin iljayadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Dadil tashlayotgan qadamlariga qaraganda, unda ikkilanishdan asar ham yoʻq.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "— Nima yordam kerak, tortinmay, dadil murojaat qilavering, — dedi Boymirzayev.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "Maʼruf Nazarov kinematografiya, dramaturgiya sohasida ham dadil qalam tebratyapti.", "source": "X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari"}]}, {"order": 4, "text": "Jismoniy, maʼnaviy jihatdan baquvvat; tetik, bardam.", "examples": [{"text": "Elmurod odamlar toʻlqinida Fotima bilan yonma-yon yurarkan, oʻzini har vaqtdagidan dadil va yengil sezdi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Darmoni qurigan yigit oʻzini dadil tutishga tirishar, lekin munkib-munkib ketar edi.", "source": "J. Sharipov, Xorazm"}, {"text": "Shundan keyin Normat oʻzini yanada dadil sezdi.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 5, "text": "Moddiy jihatdan oʻzini tutib olgan; boy-badavlat.", "examples": [{"text": "Jamoa xoʻjaligimiz bu yil ancha dadil boʻlib oldi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 6, "text": "Eng muhim, dolzarb, zaruriy.", "examples": [{"text": "eng dadil gʻoyalarni oʻrtaga tashlab, uni roʻyobga chiqargan irrigatorlarning mardligi haqida hikoya qiladi.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/dadil"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻrqishni bilmaydigan, dovyurak.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДАДИЛ", "raw_meaning": "CESUR Қўрқишни билмайдиган, довюрак."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "420"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dadil", "raw_meaning": "смелый, храбрый; смело, храбро."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "29"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "júrekli", "examples": []}, {"order": 2, "text": "kúsh-ǵayratlı", "examples": []}, {"order": 3, "text": "isenim menen", "examples": []}, {"order": 4, "text": "tetik", "examples": []}, {"order": 5, "text": "bay", "examples": []}, {"order": 6, "text": "aktual", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "DADIL", "raw_meaning": "1. júrekli, batıl, qorqpaytuǵın, tartınbaytuǵın; 2. kúsh-ǵayratlı, jigerli, qarıwlı; 3. isenim menen, tartınbay, qorqpay; 4. tetik; 5. bay, bardamlı; 6. awıs. aktual, zárúr."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "38"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "dadil qadamlar bilan", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "dadil", "raw_meaning": "kühn, sicher, mutig, tapfer; ~ qadamlar bilan mit sicheren Schritten"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "45"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "смелый // смело", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Дадил", "raw_meaning": "смелый // смело bold, courageous, brave, daring, audacious // boldly, courageously, bravely, fearlessly brave, fort; dynamique جَرِيءٌ، جَسُورٌ، شُجَاعٌ، بَاسِلٌ، بِشَجَاعَةٍ، بِجُرْأَةٍ"}}]}