чўзмоқ

фл. 1. Тортиб узайтирмоқ, узайтмоқ.

Резинкани чўзмоқ. Хамирни чўзмоқ.

[Жайрона:] Полуфабрикат магазинидан музлатилган чучвара, гувалача қилиб тайёрланган котлет, ёғли хамир, чўзиб қўйилган лағмонларни опкелиб, пишириб юрган одамман. — С. Аҳмад, Жимжитлик

2. Уриб, пачақлаб, чиғирдан ўтказиб ёки бошқа бирор ёʻл билан узайтирмоқ, ёймоқ.

Симни болғалаб чўзмоқ.

Қоратой қизил чўғ бўлган темир парчасини болға билан гурс-гурс урар, яссилар, чўзар, қайирар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. кўчма Бир гапни ҳадеб гапиравермоқ, гап чайнамоқ, эзмалик қилмоқ.

Отанг темирчи бўлса ҳам, гапни чўзма. — Мақол.

— Гапни чўзманг, — жеркинди Ҳақназаров — О. Мухтор, Эгилган бош

4. Қўлни, тана аъзоларини юқорига ёки олдинга узатмоқ, чўзилтирмоқ.

[Аваз] Қаламга қўл чўзди. — С. Сиёев, Аваз

Тожинисо бегим нола билан кўкка чўзган қўлларини ерга ташлаб энгашди. Ёшлик.

Креслога ўтириб, оёғини олдинга чўзди. — Саодат

5. Қўл узатиб, бирор нарсани бермоқ.

Қараса, юзлари шафтолиқоқидай бурушиқ бир кампир қандолатфурушга кумуш танга чўзиб турарди. — С. Сиёев, Аваз

6. Узайтирмоқ (муддат, вақт ва шу кабилар ҳақида).

Ўқув йилини августгача чўзмоқ.

Ўша жойда элчихона ходимлари озгина койинган бўлиб, визасини чўзиб беришди. М. — М. Дўст, Лолазор

7. Орқага судрамоқ, кечиктирмоқ, пайсалга солмоқ.

Экин кампаниясини чўзиб юборманг.

Шошилмасликнинг иккинчи, ҳам кучли сабаби, мумкин қадар тўйни узоққа чўзиб, шу воситада Анварни соғиш эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

8. Иқтисод қилиб, тежаб-тергаб, кўпга етказмоқ.

Оз пул олса ҳам, чўзиб-чўзиб, уч кунга етказди.

Бу маблағни у [Тўғонбек] анча чўзди. — Ойбек, Навоий