{"headword": "chiqmoq", "key": "chiqmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yuqoriga, balandga yoki biror narsa ustiga koʻtarilmoq.", "examples": [{"text": "Tepaga chiqmoq. Daraxtga chiqmoq. Toqqa chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Qorovul tepalikka chiqib, har tomonni diqqat bilan koʻzdan kechirdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Alpinistlar shu choʻqqiga chiqib, uni zabt etishga ahd qildilar.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Biror transport vositasiga tushmoq, oʻtirmoq, minmoq.", "examples": [{"text": "Avtobusga chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Fosih afandi soʻriga emas, izvoshga chiqdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona, tong otguncha"}]}, {"order": 3, "text": "Biror harakatni amalga oshirish yoki biror narsaga erishish maqsadida muayyan joyga bormoq.", "examples": [{"text": "Doʻkonga chiqdi. Suvga chiqdi.", "source": ""}, {"text": "U bir kuni sakkiz yuz yigit bilan ovga chiqibdi.", "source": "Bulbuligoʻyo"}, {"text": "— Nega yana Erali bilan toʻyga chiqding? — dedi er.", "source": "N. Aminov, Qahqaha"}, {"text": "Erining namoz oʻqish uchun masjidga chiqishi yangilik emas.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 4, "text": "Biror maqsadda uzoq joyga bormoq, turgan joyidan uzoqlashmoq.", "examples": [{"text": "Bir soatdan soʻng uzoq yoʻlga chiqaman.", "source": "E. Samandar, Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq"}, {"text": "Muqbil bir qalandar suratiga kirib, safarga chiqibdi.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}]}, {"order": 5, "text": "Tabiiy yoʻnalishini oʻzgartirmoq, toshmoq.", "examples": [{"text": "Suv toshib, qirgʻoqqa chiqdi.", "source": ""}, {"text": "Faqat anhor oʻz oʻzanidan chiqolmadi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 6, "text": "Koʻtarilib, balandlashib, biror darajaga yetmoq (turli jarayonlar haqida).", "examples": [{"text": "Issigʻi qirqqa chiqdi. Qon bosimi yuzga chiqdi.", "source": ""}]}, {"order": 7, "text": "Umrning maʼlum bir muddatiga, paytiga yetmoq.", "examples": [{"text": "Yoshim qirqqa chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Hisoblasam, bir kam toʻqsonga chiqibman, — dedi chol.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 8, "text": "Biror harakat, urinish natijasida yangi bir holatga oʻtmoq, erishmoq, yetmoq.", "examples": [{"text": "Ozodlikka chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ — biz ham yorugʻ kunlarga chiqamiz.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Susambilliklar endi tamom erkinlikka chiqib sal kunda semirib ketibdilar.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}]}, {"order": 9, "text": "Ichkaridan tashqariga yoʻnalmoq, ichkaridan tashqariga harakatlanib, maʼlum joyga yetmoq.", "examples": [{"text": "Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar, Yomon gap bilan pichoq qinidan chiqar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Lip etib bir qora sharpa uydan chiqib ketdi.", "source": "E. Samandar, Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq"}, {"text": "Joʻra qiziq indamay, boshi egilganicha, kabinetdan chiqib ketdi.", "source": "S. Karomatov, Bir tomchi qon"}, {"text": "Kelin uydan hovliga chiqdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 10, "text": "Chuqur joydan yuqoriga harakatlanib, uni tark etmoq.", "examples": [{"text": "Oʻradan chiqmoq. Jardan chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Bu orada Hasan akalar ham chuqurlikdan chiqib olishadi.", "source": "Sh. Xolmirzayev, T. Usmonov, Soʻnmas oʻt."}]}, {"order": 11, "text": "Belgilangan yoʻldan, yoʻnalishdan toymoq, chekinmoq.", "examples": [{"text": "Mashina izdan chiqdi. Oʻquvchi daftar chizigʻidan chiqib ketdi.", "source": ""}]}, {"order": 12, "text": "Boʻshalmoq, qutulmoq, ozod boʻlmoq (hayvon va parrandalar haqida).", "examples": [{"text": "Tulki qopqondan chiqib, qochib qoldi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Burgut changalidan chiqish oson emas.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Erinmasdan toʻr toʻqiyman, ilingan joyga tuzoq yozaman toki oʻlja qoʻldan chiqmasin.", "source": "M.M. Doʻst, Lolazor"}]}, {"order": 13, "text": "Sugʻurilmoq, ajralib ketmoq.", "examples": [{"text": "Mashinaning gʻildiragi chiqib ketdi.", "source": ""}]}, {"order": 14, "text": "Qiyin sharoitdan yoki biror mavsumdan oʻtib olmoq.", "examples": [{"text": "Qirq oltinchi yil ogʻir keldi Urushdan yangi chiqilgan, odamlar ezilgan.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi"}]}, {"order": 15, "text": "Bunyod qilinmoq, yasalmoq, ishlov berilmoq.", "examples": [{"text": "[Taqinchoqning] Tilla simdan toʻqilgan ikki juft shokilasi, xuddi kecha zargar qoʻlidan chiqqandek, yarqiraydi.", "source": "M. Mansurov Yombi."}, {"text": "Shoir qalamidan chiqqan misralar qogʻozga shiddat bilan bitilmoqda edi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 16, "text": "Biror faoliyat doirasidan chetda qolmoq; faoliyatni toʻxtatmoq.", "examples": [{"text": "Urfdan chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Hoy Abdumajid, nima balo, xotining odamgarchilikdan chiqib qolganmi, deyman.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Hozirga kelib grammatikalizatsiya asosidagi usullar isteʼmoldan chiqqan.", "source": "OʻTA"}]}, {"order": 17, "text": "Biror joydan, tabaqadan paydo boʻlmoq, yuzaga kelmoq, biror darajaga yetishmoq.", "examples": [{"text": "Ishchidan chiqqan yozuvchi. Sendan yaxshi futbolist chiqadi.", "source": ""}, {"text": "Musavvirning Sharq xalqlari orasidan chiqqan mashhur kishilar qiyofasini aks ettirgan asarlari ham tomoshabin eʼtiborini tortadi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Tamaki asli Hindistondan chiqqan.", "source": "K. Qahhorova,Chorak asr hamnafas"}, {"text": "Sen kallavaramdan kosmonavt tugul, shofyor ham chiqmaydi.", "source": "N. Norqobilov, Toʻqnashuv"}]}, {"order": 18, "text": "Biror ruhiy holatdan qutulmoq.", "examples": [{"text": "U gazetani yoniga qoʻyib, bir necha minut stolni chertib, hozir oʻqigan narsalari taʼsiridan chiqolmay turib qoldi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 19, "text": "Biror narsadan bezor boʻlmoq, zerikmoq yoki koʻtara olmay qolmoq.", "examples": [{"text": "U oshdan chiqib qoldi. Yosh bolalarning xarxashasidan juda chiqibman.", "source": ""}]}, {"order": 20, "text": "Tamom boʻlmoq, oxirlamoq, oʻtmoq, tugamoq, kechmoq.", "examples": [{"text": "Chilla chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Ha, endi qish chiqdi, — deyishdi koʻzli dehqonlar.", "source": "R. Rahmon, Mehr koʻzda"}]}, {"order": 21, "text": "Vujudga kelmoq; paydo boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Mashinaning Matiz degan yangi xili chiqibdi.", "source": ""}]}, {"order": 22, "text": "Topilmoq.", "examples": [{"text": "Yoʻqolgan narsa uyimizdan chiqdi. Gʻordan chiqqan boylik.", "source": ""}, {"text": "Uch kundan keyin ming soʻmga oluvchi xaridor chiqadi.", "source": "A. Qahhor, Sarob"}, {"text": "Oʻtirganlardan biri irgʻib oʻrnidan turdi-yu, dahlizning eshigini ochib, qattiq shivirladi: — Moʻydin, kir, arizang chiqdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 23, "text": "Yuzaga kelish eʼtibori bilan biror manbaga mansub boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Rasmiy doiralardan chiqqan xabar.", "source": ""}, {"text": "— Bunaqa gaplar kimdan chiqadi? — dedi Ahmedov miyigʻida kulib.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 24, "text": "Nashr boʻlmoq, chop etilmoq, bosilmoq.", "examples": [{"text": "Kitob bosmadan chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Maqola vaqtida chiqdi, — dedi Safarov, — ayni vaqtida chiqdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 25, "text": "Mahsul, samara, natija sifatida yuzaga kelmoq.", "examples": [{"text": "Quruq gapdan foyda chiqmaydi. Besh kilogramm gilosdan necha kilogramm murabbo chiqadi? Soʻnggi pushaymondan naf chiqmas.", "source": "Maqol."}, {"text": "Har qutidan yetmish sakkiz kilodan pilla chiqsa boʻladimi!", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 26, "text": "Biror ish, joy, tashkilot va shu kabilardan ajralmoq, uzilmoq, ajralib, uzilib qolmoq; tashlab ketmoq.", "examples": [{"text": "Tashkilotdan chiqmoq. Xalqqa suyansang, boʻlasan, Xalqdan chiqsang, soʻlasan.", "source": "Maqol."}, {"text": "Musulmonqulga tarafdorlaringiz boʻlsa, tinchlikcha qoʻshindan chiqsin!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 27, "text": "Aloqani uzmoq, ahdni buzmoq, ajralishmoq.", "examples": [{"text": "Oʻrtoqchilikdan chiqmoq. Erdan chiqmoq.", "source": ""}]}, {"order": 28, "text": "Uchramoq, yoʻliqmoq, paydo boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Sarvinozning qarshisidan kutilmaganda oʻsha yigit chiqib qoldi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Bogʻning bir chekkasidan chiroyli kiyik chiqib qolibdi.", "source": "Bulbuligoʻyo"}]}, {"order": 29, "text": "Qazish, kovlash natijasida topilmoq, koʻrinmoq.", "examples": [{"text": "Neft chiqdi. Gaz chiqdi. Yerni qazimasang, oltin chiqmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Tuproq qatlami tagidan tarix guvohlari — har xil ashyolar chiqdi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 30, "text": "Oʻrnidan qoʻzgʻalmoq (boʻgʻim suyaklari haqida).", "examples": [{"text": "Qoʻlim chiqib ketdi.", "source": ""}, {"text": "Lutfulla qalʼa devoridan sakrab, oyogʻi chiqdi.", "source": "Mirmuhsin, Qahramonnoma"}]}, {"order": 31, "text": "Roʻy bermoq, sodir boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Toʻpolon chiqdi. Kelishmovchilik chiqdi.", "source": ""}, {"text": "Azizxon bu suratni koʻrib qolib, oynani sindirib, suratni yirtib tashlagan, katta janjal chiqib, zoʻrgʻa militsiya qoʻlidan qochib qolgan edi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 32, "text": "Osmonda koʻrinmoq, paydo boʻlmoq (osmon jismlari haqida).", "examples": [{"text": "Hali quyosh chiqmagan, suv yuzida nozik tuman pardasi silkinib turardi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Togʻ-u toshni qoplaydi sukut, Oy bulutga oʻranib chiqar.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 33, "text": "Turtib, boʻrtib turmoq.", "examples": [{"text": "Yonoqlari chiqqan qiz.", "source": ""}, {"text": "Uning [Bashirjonning] yelkalari chiqib, qomati oldinga engashib qolgandek edi.", "source": "N. Aminov, Qahqaha"}]}, {"order": 34, "text": "Toshmoq, sirtga tepmoq.", "examples": [{"text": "Yara chiqdi. Soʻgal chiqdi.", "source": ""}, {"text": "[Qizning] Lablariga uchuq chiqib ketibdi.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 35, "text": "Sirtga tepmoq, ajralib namoyon boʻlmoq, koʻrinmoq.", "examples": [{"text": "Isitmasi chiqdi.", "source": ""}, {"text": "[Karimning] Peshonasiga ter chiqdi.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "Koʻzlaridan yosh chiqib ketdi. A. Koʻchimov,", "source": "Halqa"}]}, {"order": 36, "text": "Tepaga koʻtarilib, atrofga yoyilmoq; toʻzgʻimoq (chang haqida).", "examples": [{"text": "Yor yurgan koʻchalarni supuray sochim bilan, Changi chiqsa, suv sepay koʻzdagi yoshim bilan.", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 37, "text": "Muayyan tarzda eshitilmoq (tovush, ovoz haqida).", "examples": [{"text": "Torning ovozi jaranglab chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Bas qil, hoy! — Mahmudaning ovozi battar xirillab chiqdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Ovozi yigʻi aralash qaltirab chiqdi.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 38, "text": "Natija sifatida yuzaga kelmoq.", "examples": [{"text": "Chizgan suratim notoʻgʻri chiqdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Dalvarzintepadan topilgan qurollar ham antiqa chiqib qoldi.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Direktorning gapi aks boʻlib chiqdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Ammo uning taxmini notoʻgʻri chiqdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 39, "text": "Biror belgi-xususiyati yuqori darajaga yetmoq.", "examples": [{"text": "Uvadasi chiqqan toʻn.", "source": ""}, {"text": "barxanlar orasida yagʻiri chiqqan toʻrtta oʻtov qad rostlagan.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 40, "text": "Tarqalmoq, taralmoq (hid haqida).", "examples": [{"text": "Mansur chemodanni ochgan edi, uyga handalakning hidi chiqib ketdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 41, "text": "Mot boʻlish vaziyatini oʻzgartirib, undan qutulmoq (shaxmat oʻyiniga nisbatan).", "examples": [{"text": "Oqlar yurishni oʻzgartirib, vaziyatdan chiqib ketdi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 42, "text": "Televizor yoki radio orqali soʻzlamoq, biror harakatni bajarmoq.", "examples": [{"text": "Televizorda ashula aytib chiqdi. Radioda chiqdi.", "source": ""}]}, {"order": 43, "text": "Chekiga, nomeriga va shu kabilarga toʻgʻri kelmoq.", "examples": [{"text": "Lotereyaga mashina chiqdi. Chiptasiga jekpot chiqdi.", "source": ""}]}, {"order": 44, "text": "Unmoq, koʻkarmoq (oʻsimliklar haqida).", "examples": [{"text": "Boychechak chiqibdi, navroʻz ekan", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 45, "text": "Tabiiy taʼsir natijasida matodan ajralib, uning sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatmoq (gazlamaning rangi haqida).", "examples": [{"text": "Rangi chiqadigan chit. Koʻylagini yuvgan edi, rangi chiqib, ola-bula boʻlib qoldi.", "source": ""}]}, {"order": 46, "text": "Koʻmakchi feʼlli soʻz qoʻshilmalari tarkibidagi -i(b) qoʻshimchali ravishdoshlar bilan kelib, ish-harakatning toʻliq bajarilganligi va tugallanganligini bildiradi (masalan,", "examples": [{"text": "qarab chiqmoq, koʻrib chiqmoq, sanab chiqmoq).", "source": ""}, {"text": "Ertalabgacha mijja qoqmay, oʻylab chiqdim.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "[Qora qoplon] Xonaning u yoq-bu yogʻiga koʻz tashlab chiqib, karavot ustida yotgan kitobni koʻrib qoldi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 47, "text": "Qoʻshma feʼllar tarkibida keladi. Masalan,", "examples": [{"text": "soʻzga chiqdi, olib chiqdi, qarshi chiqdi.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/chiq"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yuqoriga, balandga yoki biror narsa ustiga koʻtarilmoq.", "examples": [{"text": "Tepaga chiqmoq. Daraxtga chiqmoq. Toqqa chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Qorovul tepalikka chiqib, har tomonni diqqat bilan koʻzdan kechirdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Alpinistlar shu choʻqqiga chiqib, uni zabt etishga ahd qildilar.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Biror transport vositasiga tushmoq, oʻtirmoq, minmoq.", "examples": [{"text": "Avtobusga chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Fosih afandi soʻriga emas, izvoshga chiqdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona, tong otguncha"}]}, {"order": 3, "text": "Biror harakatni amalga oshirish yoki biror narsaga erishish maqsadida muayyan joyga bormoq.", "examples": [{"text": "Doʻkonga chiqdi. Suvga chiqdi.", "source": ""}, {"text": "U bir kuni sakkiz yuz yigit bilan ovga chiqibdi.", "source": "Bulbuligoʻyo"}, {"text": "— Nega yana Erali bilan toʻyga chiqding? — dedi er.", "source": "N. Aminov, Qahqaha"}, {"text": "Erining namoz oʻqish uchun masjidga chiqishi yangilik emas.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 4, "text": "Biror maqsadda uzoq joyga bormoq, turgan joyidan uzoqlashmoq.", "examples": [{"text": "Bir soatdan soʻng uzoq yoʻlga chiqaman.", "source": "E. Samandar, Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq"}, {"text": "Muqbil bir qalandar suratiga kirib, safarga chiqibdi.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}]}, {"order": 5, "text": "Tabiiy yoʻnalishini oʻzgartirmoq, toshmoq.", "examples": [{"text": "Suv toshib, qirgʻoqqa chiqdi.", "source": ""}, {"text": "Faqat anhor oʻz oʻzanidan chiqolmadi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 6, "text": "Koʻtarilib, balandlashib, biror darajaga yetmoq (turli jarayonlar haqida).", "examples": [{"text": "Issigʻi qirqqa chiqdi. Qon bosimi yuzga chiqdi.", "source": ""}]}, {"order": 7, "text": "Umrning maʼlum bir muddatiga, paytiga yetmoq.", "examples": [{"text": "Yoshim qirqqa chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Hisoblasam, bir kam toʻqsonga chiqibman, — dedi chol.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 8, "text": "Biror harakat, urinish natijasida yangi bir holatga oʻtmoq, erishmoq, yetmoq.", "examples": [{"text": "Ozodlikka chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ — biz ham yorugʻ kunlarga chiqamiz.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Susambilliklar endi tamom erkinlikka chiqib sal kunda semirib ketibdilar.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}]}, {"order": 9, "text": "Ichkaridan tashqariga yoʻnalmoq, ichkaridan tashqariga harakatlanib, maʼlum joyga yetmoq.", "examples": [{"text": "Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar, Yomon gap bilan pichoq qinidan chiqar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Lip etib bir qora sharpa uydan chiqib ketdi.", "source": "E. Samandar, Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq"}, {"text": "Joʻra qiziq indamay, boshi egilganicha, kabinetdan chiqib ketdi.", "source": "S. Karomatov, Bir tomchi qon"}, {"text": "Kelin uydan hovliga chiqdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 10, "text": "Chuqur joydan yuqoriga harakatlanib, uni tark etmoq.", "examples": [{"text": "Oʻradan chiqmoq. Jardan chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Bu orada Hasan akalar ham chuqurlikdan chiqib olishadi.", "source": "Sh. Xolmirzayev, T. Usmonov, Soʻnmas oʻt."}]}, {"order": 11, "text": "Belgilangan yoʻldan, yoʻnalishdan toymoq, chekinmoq.", "examples": [{"text": "Mashina izdan chiqdi. Oʻquvchi daftar chizigʻidan chiqib ketdi.", "source": ""}]}, {"order": 12, "text": "Boʻshalmoq, qutulmoq, ozod boʻlmoq (hayvon va parrandalar haqida).", "examples": [{"text": "Tulki qopqondan chiqib, qochib qoldi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Burgut changalidan chiqish oson emas.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Erinmasdan toʻr toʻqiyman, ilingan joyga tuzoq yozaman toki oʻlja qoʻldan chiqmasin.", "source": "M.M. Doʻst, Lolazor"}]}, {"order": 13, "text": "Sugʻurilmoq, ajralib ketmoq.", "examples": [{"text": "Mashinaning gʻildiragi chiqib ketdi.", "source": ""}]}, {"order": 14, "text": "Qiyin sharoitdan yoki biror mavsumdan oʻtib olmoq.", "examples": [{"text": "Qirq oltinchi yil ogʻir keldi Urushdan yangi chiqilgan, odamlar ezilgan.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi"}]}, {"order": 15, "text": "Bunyod qilinmoq, yasalmoq, ishlov berilmoq.", "examples": [{"text": "[Taqinchoqning] Tilla simdan toʻqilgan ikki juft shokilasi, xuddi kecha zargar qoʻlidan chiqqandek, yarqiraydi.", "source": "M. Mansurov Yombi."}, {"text": "Shoir qalamidan chiqqan misralar qogʻozga shiddat bilan bitilmoqda edi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 16, "text": "Biror faoliyat doirasidan chetda qolmoq; faoliyatni toʻxtatmoq.", "examples": [{"text": "Urfdan chiqmoq.", "source": ""}, {"text": "Hoy Abdumajid, nima balo, xotining odamgarchilikdan chiqib qolganmi, deyman.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Hozirga kelib grammatikalizatsiya asosidagi usullar isteʼmoldan chiqqan.", "source": "OʻTA"}]}, {"order": 17, "text": "Biror joydan, tabaqadan paydo boʻlmoq, yuzaga kelmoq, biror darajaga yetishmoq.", "examples": [{"text": "Ishchidan chiqqan yozuvchi. Sendan yaxshi futbolist chiqadi.", "source": ""}, {"text": "Musavvirning Sharq xalqlari orasidan chiqqan mashhur kishilar qiyofasini aks ettirgan asarlari ham tomoshabin eʼtiborini tortadi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Tamaki asli Hindistondan chiqqan.", "source": "K. Qahhorova,Chorak asr hamnafas"}, {"text": "Sen kallavaramdan kosmonavt tugul, shofyor ham chiqmaydi.", "source": "N. Norqobilov, Toʻqnashuv"}]}, {"order": 18, "text": "Biror ruhiy holatdan qutulmoq.", "examples": [{"text": "U gazetani yoniga qoʻyib, bir necha minut stolni chertib, hozir oʻqigan narsalari taʼsiridan chiqolmay turib qoldi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 19, "text": "Biror narsadan bezor boʻlmoq, zerikmoq yoki koʻtara olmay qolmoq.", "examples": [{"text": "U oshdan chiqib qoldi. Yosh bolalarning xarxashasidan juda chiqibman.", "source": ""}]}, {"order": 20, "text": "Tamom boʻlmoq, oxirlamoq, oʻtmoq, tugamoq, kechmoq.", "examples": [{"text": "Chilla chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Ha, endi qish chiqdi, — deyishdi koʻzli dehqonlar.", "source": "R. Rahmon, Mehr koʻzda"}]}, {"order": 21, "text": "Vujudga kelmoq; paydo boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Mashinaning Matiz degan yangi xili chiqibdi.", "source": ""}]}, {"order": 22, "text": "Topilmoq.", "examples": [{"text": "Yoʻqolgan narsa uyimizdan chiqdi. Gʻordan chiqqan boylik.", "source": ""}, {"text": "Uch kundan keyin ming soʻmga oluvchi xaridor chiqadi.", "source": "A. Qahhor, Sarob"}, {"text": "Oʻtirganlardan biri irgʻib oʻrnidan turdi-yu, dahlizning eshigini ochib, qattiq shivirladi: — Moʻydin, kir, arizang chiqdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 23, "text": "Yuzaga kelish eʼtibori bilan biror manbaga mansub boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Rasmiy doiralardan chiqqan xabar.", "source": ""}, {"text": "— Bunaqa gaplar kimdan chiqadi? — dedi Ahmedov miyigʻida kulib.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 24, "text": "Nashr boʻlmoq, chop etilmoq, bosilmoq.", "examples": [{"text": "Kitob bosmadan chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Maqola vaqtida chiqdi, — dedi Safarov, — ayni vaqtida chiqdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 25, "text": "Mahsul, samara, natija sifatida yuzaga kelmoq.", "examples": [{"text": "Quruq gapdan foyda chiqmaydi. Besh kilogramm gilosdan necha kilogramm murabbo chiqadi? Soʻnggi pushaymondan naf chiqmas.", "source": "Maqol."}, {"text": "Har qutidan yetmish sakkiz kilodan pilla chiqsa boʻladimi!", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 26, "text": "Biror ish, joy, tashkilot va shu kabilardan ajralmoq, uzilmoq, ajralib, uzilib qolmoq; tashlab ketmoq.", "examples": [{"text": "Tashkilotdan chiqmoq. Xalqqa suyansang, boʻlasan, Xalqdan chiqsang, soʻlasan.", "source": "Maqol."}, {"text": "Musulmonqulga tarafdorlaringiz boʻlsa, tinchlikcha qoʻshindan chiqsin!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 27, "text": "Aloqani uzmoq, ahdni buzmoq, ajralishmoq.", "examples": [{"text": "Oʻrtoqchilikdan chiqmoq. Erdan chiqmoq.", "source": ""}]}, {"order": 28, "text": "Uchramoq, yoʻliqmoq, paydo boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Sarvinozning qarshisidan kutilmaganda oʻsha yigit chiqib qoldi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Bogʻning bir chekkasidan chiroyli kiyik chiqib qolibdi.", "source": "Bulbuligoʻyo"}]}, {"order": 29, "text": "Qazish, kovlash natijasida topilmoq, koʻrinmoq.", "examples": [{"text": "Neft chiqdi. Gaz chiqdi. Yerni qazimasang, oltin chiqmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Tuproq qatlami tagidan tarix guvohlari — har xil ashyolar chiqdi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 30, "text": "Oʻrnidan qoʻzgʻalmoq (boʻgʻim suyaklari haqida).", "examples": [{"text": "Qoʻlim chiqib ketdi.", "source": ""}, {"text": "Lutfulla qalʼa devoridan sakrab, oyogʻi chiqdi.", "source": "Mirmuhsin, Qahramonnoma"}]}, {"order": 31, "text": "Roʻy bermoq, sodir boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Toʻpolon chiqdi. Kelishmovchilik chiqdi.", "source": ""}, {"text": "Azizxon bu suratni koʻrib qolib, oynani sindirib, suratni yirtib tashlagan, katta janjal chiqib, zoʻrgʻa militsiya qoʻlidan qochib qolgan edi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 32, "text": "Osmonda koʻrinmoq, paydo boʻlmoq (osmon jismlari haqida).", "examples": [{"text": "Hali quyosh chiqmagan, suv yuzida nozik tuman pardasi silkinib turardi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Togʻ-u toshni qoplaydi sukut, Oy bulutga oʻranib chiqar.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 33, "text": "Turtib, boʻrtib turmoq.", "examples": [{"text": "Yonoqlari chiqqan qiz.", "source": ""}, {"text": "Uning [Bashirjonning] yelkalari chiqib, qomati oldinga engashib qolgandek edi.", "source": "N. Aminov, Qahqaha"}]}, {"order": 34, "text": "Toshmoq, sirtga tepmoq.", "examples": [{"text": "Yara chiqdi. Soʻgal chiqdi.", "source": ""}, {"text": "[Qizning] Lablariga uchuq chiqib ketibdi.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 35, "text": "Sirtga tepmoq, ajralib namoyon boʻlmoq, koʻrinmoq.", "examples": [{"text": "Isitmasi chiqdi.", "source": ""}, {"text": "[Karimning] Peshonasiga ter chiqdi.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "Koʻzlaridan yosh chiqib ketdi. A. Koʻchimov,", "source": "Halqa"}]}, {"order": 36, "text": "Tepaga koʻtarilib, atrofga yoyilmoq; toʻzgʻimoq (chang haqida).", "examples": [{"text": "Yor yurgan koʻchalarni supuray sochim bilan, Changi chiqsa, suv sepay koʻzdagi yoshim bilan.", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 37, "text": "Muayyan tarzda eshitilmoq (tovush, ovoz haqida).", "examples": [{"text": "Torning ovozi jaranglab chiqdi.", "source": ""}, {"text": "— Bas qil, hoy! — Mahmudaning ovozi battar xirillab chiqdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Ovozi yigʻi aralash qaltirab chiqdi.", "source": "Sharq yulduzi"}]}, {"order": 38, "text": "Natija sifatida yuzaga kelmoq.", "examples": [{"text": "Chizgan suratim notoʻgʻri chiqdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Dalvarzintepadan topilgan qurollar ham antiqa chiqib qoldi.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Direktorning gapi aks boʻlib chiqdi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Ammo uning taxmini notoʻgʻri chiqdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 39, "text": "Biror belgi-xususiyati yuqori darajaga yetmoq.", "examples": [{"text": "Uvadasi chiqqan toʻn.", "source": ""}, {"text": "barxanlar orasida yagʻiri chiqqan toʻrtta oʻtov qad rostlagan.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 40, "text": "Tarqalmoq, taralmoq (hid haqida).", "examples": [{"text": "Mansur chemodanni ochgan edi, uyga handalakning hidi chiqib ketdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 41, "text": "Mot boʻlish vaziyatini oʻzgartirib, undan qutulmoq (shaxmat oʻyiniga nisbatan).", "examples": [{"text": "Oqlar yurishni oʻzgartirib, vaziyatdan chiqib ketdi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 42, "text": "Televizor yoki radio orqali soʻzlamoq, biror harakatni bajarmoq.", "examples": [{"text": "Televizorda ashula aytib chiqdi. Radioda chiqdi.", "source": ""}]}, {"order": 43, "text": "Chekiga, nomeriga va shu kabilarga toʻgʻri kelmoq.", "examples": [{"text": "Lotereyaga mashina chiqdi. Chiptasiga jekpot chiqdi.", "source": ""}]}, {"order": 44, "text": "Unmoq, koʻkarmoq (oʻsimliklar haqida).", "examples": [{"text": "Boychechak chiqibdi, navroʻz ekan", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 45, "text": "Tabiiy taʼsir natijasida matodan ajralib, uning sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatmoq (gazlamaning rangi haqida).", "examples": [{"text": "Rangi chiqadigan chit. Koʻylagini yuvgan edi, rangi chiqib, ola-bula boʻlib qoldi.", "source": ""}]}, {"order": 46, "text": "Koʻmakchi feʼlli soʻz qoʻshilmalari tarkibidagi -i(b) qoʻshimchali ravishdoshlar bilan kelib, ish-harakatning toʻliq bajarilganligi va tugallanganligini bildiradi (masalan,", "examples": [{"text": "qarab chiqmoq, koʻrib chiqmoq, sanab chiqmoq).", "source": ""}, {"text": "Ertalabgacha mijja qoqmay, oʻylab chiqdim.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "[Qora qoplon] Xonaning u yoq-bu yogʻiga koʻz tashlab chiqib, karavot ustida yotgan kitobni koʻrib qoldi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 47, "text": "Qoʻshma feʼllar tarkibida keladi. Masalan,", "examples": [{"text": "soʻzga chiqdi, olib chiqdi, qarshi chiqdi.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/chiq"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "193"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yuqoriga, balandga yoki biror narsa ustiga koʻtarilmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Unmoq, koʻkarmoq (oʻsimliklar uchun).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЧИҚМОҚ", "raw_meaning": "1.ÇIKMAK 2.UÇ VERMEK, SÜRMEK, BİTMEK 1.Юқорига, баландга ёки бирор нарса устига кўтарилмоқ. 2.Унмоқ, кўкармоқ (ўсимликлар учун)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "223"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(joydan)", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(paydo boʻlmoq)", "examples": []}, {"order": 3, "text": "(kelib chiqmoq)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "chiqmoq", "raw_meaning": "1. (joydan) hinaustreten vi, s, heraustreten vi, s, verlassen, (transport vositasidan) aussteigen; 2. (paydo bo‘lmoq) erscheinen vi, s; sahnaga ~ die Szene betreten; ishga ~ die Arbeit aufnehmen; ko‘chaga ~ auf die Strasse gehen; 3. (kelib chiqmoq) stammen vi, aus D, abstammen vi, herkommen vi, s; turmushga ~ heiraten; nafaqaga ~ in den Ruhestand treten; nashrdan ~ erscheinen vi, s, sport. finalga ~ sich für das Finale qualifizieren; tex. ishdan ~ aus dem Gebrauch kommen, ausfallen vi, s, (inson haqida) arbeitsunfähig werden; inqirozdan ~ aus der Krise herauskommen; vaziyatdan ~ einen Ausweg finden"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "695"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "koʻchaga chiqmoq", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "majlisda soʻzga chiqmoq", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "quyosh chiqdi", "source": ""}, {"text": "toqqa chiqmoq", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "", "examples": [{"text": "oʻt chiqdi", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "", "examples": [{"text": "u menga qarandosh chiqdi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "chiqmoq", "raw_meaning": "1. выходить, выезжать; koʻchaga ~ выходить на улицу; 2. выступать; majlisda soʻzga ~ выступать на собрании; 3. всходить; восходить, взбираться; quyosh chiqdi солнце взошло; toqqa ~ взбираться на гору; 4. возникать, появляться; oʻt chiqdi возник пожар; 5. оказаться; выходить; u menga qarandosh chiqdi он ока-"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "430"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "chiqmoq)", "raw_meaning": "забываться, вылетать из памяти; eski-eski choponim, esimdan chiqmas choponim, jandajanda choponim, yonimdan ketmas choponim загадка старый, старый мой чапан, забыть нельзя про мой чапан, обносился мой чапан, всегда со мною мой чапан (Тень); esingizda bormi? помните ли вы? esimda yo‘q я не помню; ◊ esi ketdi растревожился; измучился; lip etadi, kirib ketadi, chiqazolmay esing ketadi загадка враз вонзается, пока вытащишь – терзаешься (Колючка); esi chiqmoq напугаться; esini yig‘moq собраться с мыслями, взять себя в руки; esingizni yeb qo‘yibsiz вы поглупели; esing o‘zingdami?; ты в своём уме? в уме ли ты?; esi kirib qolibdi он образумился, он поумнел; он стал взрослым; esimni taniganimdan beri с тех пор как я стал помнить себя; esi past глупый, глуповатый, недалёкий."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "197"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "chiqmoq; бумага портится от сырости", "raw_meaning": "namlikdan qogʻoz buziladi."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "699"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "chiqmoq", "raw_meaning": "v exit, go out, leave; chiqib ketmoq go (come) outside, leave"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "257"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "shıgıw", "examples": []}, {"order": 2, "text": "shıgıw, otırıw, miniw (transport qurallarına)", "examples": []}, {"order": 3, "text": "barıw", "examples": []}, {"order": 4, "text": "jolga shıgıw", "examples": []}, {"order": 5, "text": "tasıw", "examples": []}, {"order": 6, "text": "kóteriliw, qandayda bir dárejege jetiw (túrli procesler haqqında)", "examples": []}, {"order": 7, "text": "ómirdin bir múddetine jetiw (qırqqa shıqtı, toqsanga shıqtı)", "examples": []}, {"order": 8, "text": "jetiw", "examples": []}, {"order": 9, "text": "ishten sırtqa shıgıw", "examples": []}, {"order": 10, "text": "joldan shıgıw", "examples": []}, {"order": 11, "text": "bosaw", "examples": []}, {"order": 12, "text": "suwırılıw", "examples": []}, {"order": 13, "text": "ótiw", "examples": []}, {"order": 14, "text": "dóreliw", "examples": []}, {"order": 15, "text": "shette qalıw", "examples": []}, {"order": 16, "text": "bir jerden, qatlamnan payda bolıw, qanday da bir dárejege erisiw", "examples": []}, {"order": 17, "text": "biyzar bolıw", "examples": []}, {"order": 18, "text": "tamam bolıw", "examples": []}, {"order": 19, "text": "payda bolıw", "examples": []}, {"order": 20, "text": "tabılıw", "examples": []}, {"order": 21, "text": "basılıw", "examples": []}, {"order": 22, "text": "nátiyje", "examples": []}, {"order": 23, "text": "ayırılıw", "examples": []}, {"order": 24, "text": "baylanıstı toqtatıw", "examples": []}, {"order": 25, "text": "ushıraw", "examples": []}, {"order": 26, "text": "qozgalıw", "examples": []}, {"order": 27, "text": "bolıw", "examples": []}, {"order": 28, "text": "jara shıgıw", "examples": []}, {"order": 29, "text": "tozańgıw", "examples": []}, {"order": 30, "text": "esitiliw", "examples": []}, {"order": 31, "text": "tarqaw, tarqalıw (iyis haqqında)", "examples": []}, {"order": 32, "text": "televizor yaki radiodan söylew", "examples": []}, {"order": 33, "text": "óniw", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "CHIQMOQ", "raw_meaning": "1. shıgıw, joqarıga shıgıw, kóteriliw; 2. shıgıw, otırıw, miniw (transport qurallarına); 3. barıw, keliw; 4. jolga shıgıw, saparga ketiw; 5. tasıw, tasıp ketiw; 6. kóteriliw, qandayda bir dárejege jetiw (túrli procesler haqqında); 7. ómirdin bir múddetine jetiw (qırqqa shıqtı, toqsanga shıqtı); 8. jetiw, erisiw; 9. ishten sırtqa shıgıw; 10. joldan shıgıw, sheginiw; 11. bosaw, qutılıw, erkin bolıw; 12. suwırılıw, alınıw, julınıw, ayırılıp ketiw; 13. ótiw, ótip alıw; 14. dóreliw, bezeliw; 15. shette qalıw; iskerligin toqtatıw; 16. bir jerden, qatlamnan payda bolıw, qanday da bir dárejege erisiw; 17. biyzar bolıw, shıgıp qalıw, zıqı shıgıw; 18. tamam bolıw, tawsılıw; 19. payda bolıw, júzege shıgıw; 20. tabılıw; kóriniw; 21. basılıw, baspadan shıgıw; 22. nátiyje, ónim; 23. ayırılıw, úziliw, úzilip qalıw; taslap ketiw; 24. baylanıstı toqtatıw, wádesin buzıw; 25. ushıraw, jolıgıw, dus keliw; 26. qozgalıw, ornınan qozgalıw; 27. bolıw, júz beriw; 28. jara shıgıw, shıgıw shıgıw; 29. tozańgıw, shań kóteriliw; 30. esitiliw; 31. tarqaw, tarqalıw (iyis haqqında); 32. televizor yaki radiodan söylew; 33. óniw, kógeriw."}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "204"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Demokratik partiyalar oʻz xalqlarining manfaatlarini (nimani?) yoqlab chiqadilar.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "682. а) чиқмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК: Демократик партиялар ўз халқларининг манфаатларини (нимани?) ёқлаб чиқадилар."}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "205"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Turistlar minoraga (qayerga?) chiqishdi.", "source": ""}, {"text": "The tourists climbed the tower (what?).", "source": ""}, {"text": "Die Touristen stiegen auf den Turm (wohin?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "г) чиқмоқ ЖК: Туристлар минорага (қаерга?) чиқишди.", "raw_meaning": "подняться на ВП: Туристы поднялись на башню (куда?). to climb smth.: The tourists climbed the tower (what?). steigen auf A: Die Touristen stiegen auf den Turm (wohin?)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "235"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "чиқмоқ", "raw_meaning": "work out tactics; тактикани такомиллаштирмоқ improve tactics; қўрқитиш тактикаси deterrence tactics."}}]}