чанг
changчанг И
от 1. Майда зарра, кукун ҳолидаги тупроқ ёки бошқа моддалар; гард, тўзон.
Ёлғиз отнинг чанги чиқмас, чанги чиқса ҳам, донғи чиқмас. — Мақол
Подадан олдин чанг чиқарма. — Мақол
Шоён меҳнатингнинг нишонаси бу — Қора қошларингга қўнган чанг, ғубор. — А. Орипов
Тўхта хола юз-кўзига кўча чанги ёпишаётганини ҳам пайқамас эди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
2. сфт. Чанг қўнган; ғуборли.
[Заргаров] Хона ўртасида сал букчайганича туриб, чанг этиги билан оғир одимлаб чиқиб кетган қурувчининг бесўнақай гавдасини ҳорғин кузатиб қолди. — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат
Арава чанг қишлоқ ёʻлидан чиқиб, катта тош ёʻлга тушиб олди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
3. бот. Ўсимликларнинг эркак жинсий ҳужайралари.
Ашир Ҳаққулов заргарларга хос диққат билан бир гулнинг чангини мўйчинак билан олиб, иккинчи бир гулни чанглаётган экан. — С. Нуров, Нарвой
- Чанг босмоқ Қалин чанг билан қопланмоқ (узоқ вақт ишлатилмай ётган нарса ҳақида). Телвизор, приёмникни чанг босиб ётарди. — Т. Ашуров, Оқ от
- Чанг кўтармоқ (ёки чиқармоқ) Бекорга ғалва ёки шов-шув кўтармоқ.
- Чанг қўндирмаслик (ёки юқтирмаслик) 1. Гард, доғ тегизмаслик, озода тутиш. У кийимига чанг қўндирмайди;Ҳакимбойвачча илондай тўлғанди у ўзининг ва оила аъзоларининг устига чанг қўндиришни истамас, оиласи билан ҳеч қандай оилани тенглаштирмас эди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Чангини чиқармоқ 1. Тез тамом қилмоқ; пок-покиза туширмоқ, еб юбормоқ, еб ташламоқ. Боқижон бутун гавдаси билан лаганга ташланди. Ота ва ўғил, гўё баҳслашгандай, паловнинг чангини чиқаришди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
- Ҳасратидан чанг чиқади Ҳасрати кўп, ҳасрати сира тугамайди. Махсум Қўчқорнинг мусулмони комил бандаларга кўп озор бераётганини гапириб, ҳасратидан чанг чиқди. — С. Анорбоев, Оқсой
чанг ИИ
от 1. Қутисимон трапеция ёки ёй шаклидаги, сим торлар тортилган, тирнама ёки қўш чўп билан уриб чалинадиган жаранг-дор чолғу асбоби
Чанг — ўзбек халқ чолғу асбоблари орасида энг кўп торлиси ҳисобланади. — Газетадан
2. Лабга қўйиб, пўлат тилини бармоқ билан туртиб, нафас билан чалинадиган кичик чолғу асбоби; чанговуз.
3. с. т. айн. Зил ИИИ.
чанг ИИИ
от Панжа; чангал.
Қочиб қутулган-ман (қутулган билан) қайда борасан, Ахири чангимда сен ҳам ўласан. — Маликайи айёр