{"headword": "buzmoq", "key": "buzmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Parchalab yoki qoʻporib, agʻdarib yoʻq qilmoq; ishdan chiqarmoq, yaroqsiz holga keltirmoq; vayron qilmoq, yemirmoq.", "examples": [{"text": "Devorni buzmoq. Uyni buzmoq. Oʻyinchoqni buzmoq. Uy buzganning uyi buzilar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Otning yomoni oxur buzar.", "source": "Maqol"}, {"text": "ilonning oʻrdasini buzganingiz chakki boʻpti-da, oʻgʻlim.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "[Dadavoy Xadichaga:] Soat meniki. Buzadigan ham oʻzim, tuzatadigan ham oʻzim.", "source": "Uygʻun, Navbahor"}, {"text": "Jaynoq, qulfni buzma, yaxshilik koʻrmaysan.", "source": "N. Safarov, Sharq tongi"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻzgartirib, boshqa maqsadda foydalanish uchun moslamoq.", "examples": [{"text": "Bedani buzib, paxta ekmoq. Paltoni buzib, kostyum qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Mana, kanal bitdi, mana bu toʻqaylarni buzib, yangi yer ochayotibmiz.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Uyda bir eski gilamcha bor edi, uni buzib, yana bir xurjun qilib olar edim. Mirtemir.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Insonning biron-bir ruhiy holatiga, osoyishtaligiga ziyon keltirmoq, zarba bermoq.", "examples": [{"text": "Ikromjon xotinining quvonchini buzgisi kelmadi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Eski turmush quzgʻunlari, bir yangi turmush qurgan oilaning turmushini buzmoq uchun qanday hiylalar qilgansiz.", "source": "Hamza, Tuhmatchilar jazosi"}]}, {"order": 4, "text": "Jamoaviy qoidalarga, turmush tarziga xilof ish qilmoq, unga rioya (amal) qilmaslik.", "examples": [{"text": "Qonunni buzmoq. Intizomni buzmoq.", "source": ""}, {"text": "Sen, rais, umumiy yigʻilish qarorini buzma, oʻzboshimchalik qilma, ha, yomon oqibatlarga olib keladi.", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}, {"text": "Uz ahdingni buzib, inkor aylama.", "source": "Habibiy, Devon"}]}, {"order": 5, "text": "Zararli taʼsir koʻrsatib, ishini, faoliyatini yomonlashtirmoq.", "examples": [{"text": "Yogʻli ovqat meʼdani buzadi.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Mavjud vaziyatni, holatni oʻzgartirmoq, unga xalal bermoq.", "examples": [{"text": "Tinchlikni buzmoq. Suhbatni buzmoq.", "source": ""}, {"text": "Bu jimlikni oxiri Jannat buzdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Begʻam, betashvish doʻstlar shirin uyquda edilar. Elmurod ularning uyqusini buzmaslik uchun asta karavoti yoniga bordi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 7, "text": "Haqiqatdagidan, aslidagidan boshqacha qilib yubormoq.", "examples": [{"text": "Haqiqatni buzib koʻrsatmoq. Soʻzni buzib yozmoq. Fikrni buzib talqin qilmoq.", "source": ""}, {"text": "— Mezbon qani, Teshabay? — dedi u, rus tilini nemislarga xos bir talaffuz bilan buzib.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 8, "text": "Uddasidan chiqa olmay, yomon yoki yaroqsiz qilib qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Oshni buzib qoʻyibsiz. Suratni buzib qoʻyibsiz.", "source": ""}]}, {"order": 9, "text": "Inson axloqi, feʼl-atvorini yomon tomonga oʻzgartirmoq.", "examples": [{"text": "Kishining zari kishini buzar, zarni koʻrgan — zanjirni uzar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Hali erimniyam buzyapman deng?", "source": "Hamza, Tuhmatchilar jazosi"}]}, {"order": 10, "text": "Oʻzaro munosabatlarni yomonlashtirmoq, chatoqlashtirmoq.", "examples": [{"text": "Yaxshi oʻgʻil yurt tuzar, yomon oʻgʻil yurt buzar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Jahl ustida urishib qolgan boʻlsangiz, ehtimol, yarashib qolarsiz. Oilangizni buzmang!", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Kimki odamlar oʻrtasini buzib yuruvchi boʻlsa, u ham moʻmin emasdir.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 11, "text": "Bokiralikdan judo qilmoq, nomusiga tegmoq.", "examples": [{"text": "Ahmoq yigit nodonlik qilib, qizni buzib qoʻyibdi.", "source": ""}]}, {"order": 12, "text": "Biror harakatni, marosimni toʻxtatmoq.", "examples": [{"text": "Sen buzding Nodirshohning toʻyini", "source": "Yusuf va Ahmad"}]}, {"order": 13, "text": "Foydalana boshlamoq (yaxlit yoki yangi narsalardan).", "examples": [{"text": "Pulni buzmoq. Bochkadagi yogʻni buzmoq.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/buz"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "313"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Donarak katı duruma gelmiş su.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BUZ", "raw_meaning": "МУЗ Donarak katı duruma gelmiş su."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "41"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻporib, agʻdarib yoʻq, qilmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Rahna solmoq; barbod yoki paymol qilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БУЗМОҚ", "raw_meaning": "BOZMAK 1.Қўпориб, ағдариб йўқ, қилмоқ. 2.Раҳна солмоқ; барбод ёки паймол қилмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "314"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Künk.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BÜZ", "raw_meaning": "СУВ ҚУВУРИ Künk."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "36"}, "pos": "vt", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "zerstören vt", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(oziq-ovqat)", "examples": []}, {"order": 3, "text": "(sarosimaga solmoq)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "buzmoq", "raw_meaning": "1. vt zerstören vt, untergraben vt, zunichte machen vt, vernichten; o‘zining asabini ~ seine Nerven ruinieren (zugrunde richten); kimningdir ishtahasini ~ j-m den Appetit verderben; 2. (oziq-ovqat) verderben vt; 3. (sarosimaga solmoq) verwirren, in Verlegenheit bringen"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "86"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "muz", "examples": [{"text": "Aqar suw tüššä ya buz qar toli", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BUZ", "raw_meaning": "muz- лёд - ice. Aqar suw tüššä ya buz qar toli - Tushga oqar suv, yoki muz, qor va yo do‘l kirsa - Если он видит во сне проточную воду или лед, снег, град - If he sees in a dream running water or ice, snow, hail (QBK, 360₇)."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "86"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "buzmoq, sindirmoq, vayron qilmoq", "examples": [{"text": "Nečä-ma biliglig uqušluy kiši, bašïn borqa suqsa buzar öz iši", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BUZ=", "raw_meaning": "buzmoq, sindirmoq, vayron qilmoq- ломать, разбивать - break. Nečä-ma biliglig uqušluy kiši, bašïn borqa suqsa buzar öz iši - Qanchadan-qancha bilimli va dono kishilar, boshini sharobga tiqib, xulqlarini buzdilar - Сколько же умных, рассудительных людей, с головой погрузившись в пьянство, расстраивают свои дела - How many intelligent, sensible people, plunged into drunkenness, upset their affairs (QBN, 197₉; QBN, 2613;99b9)."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "416"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "разрушать", "examples": []}, {"order": 2, "text": "нарушать", "examples": []}, {"order": 3, "text": "портить", "examples": [{"text": "axloqni buzmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "buzmoq", "raw_meaning": "1. разрушать, ломать; сносить; 2. нарушать; лишать; 3. портить; расстраивать; развращать; axloqni ~ портить нравственность, развращать."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "456"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "buzmoq", "raw_meaning": "v break, destroy, disrupt, spoil, corrupt; ishtahani ~ spoil one's appetite; to'yni ~ break off the engagement"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "27"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BUZMOQ", "raw_meaning": "buzıw; búldiriw, wayran etiw, qıyratıw."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь-справочник словесного управления", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Терминологический", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "39"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Oʻyinchi oʻyin qoidasini (nimani?) buzdi.", "source": ""}, {"text": "The player broke the rule of the game (what?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "91. а) бузмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК: Ўйинчи ўйин қоидасини (нимани?) бузди. нарушать ВП: Игрок нарушил правило игры (что?). to break smth.: The player broke the rule of the game (what?). verletzen A: Der Spieler verletzte die Spielregel (was?)."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь-справочник словесного управления", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Терминологический", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "39"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "U berilgan vaʼdani (nimani?) buzdi.", "source": ""}, {"text": "He has broken his promise (what?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "б) бузмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК: У берилган ваъдани (нимани?) бузди. нарушить ВП: Он нарушил данное обещание (что?). to break smth.: He has broken his promise (what?). brechen A: Er hat sein Versprechen (was?) gebrochen."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "44"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "break down", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "ишдан чиқармоқ"}, {"kind": "синоним", "target": "вайрон қилмоқ"}], "extra": {"raw_word": "бузмоқ (син. ишдан чиқармоқ, вайрон қилмоқ) II", "raw_meaning": "break down, ruin, frustrate, disrupt."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "44"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "infringe, violate, break, disturb. битим (келишув, шартномани) бузмоқ break a treaty; битим (келишув, шартнома) шартларини бузмоқ infringe the terms of the treaty; ҳуқуқларни қўпол равишда бузмоқ viol", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "риоя қилмаслик"}, {"kind": "синоним", "target": "бажармаслик"}, {"kind": "синоним", "target": "бўйсунмаслик"}, {"kind": "синоним", "target": "инкор қилмоқ"}, {"kind": "синоним", "target": "писанд қилмаслик"}], "extra": {"raw_word": "бузмоқ (син. риоя қилмаслик, бажармаслик, бўйсунмаслик, инкор қилмоқ, писанд қилмаслик) I", "raw_meaning": "infringe, violate, break, disturb. битим (келишув, шартномани) бузмоқ break a treaty; битим (келишув, шартнома) шартларини бузмоқ infringe the terms of the treaty; ҳуқуқларни қўпол равишда бузмоқ violate the rights flagrantly."}}]}