{"headword": "БУФЕРНЫЕ ЖИДКОСТИ", "key": "bufernie jidkosti", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "quduqlarni sementlash jarayonida quduq devorini tozalash va ikkita yoki undan koʻproq, bir-biri bilan muddatidan ilgari aralashib ketadigan suyuqliklarni ajratish uchun ishlatiladigan va maxsus tayyorlanadigan suyuqlik. MQBni quduqqa tushirgandan soʻng unga burgʻilash eritmasi va sement qorishmasi haydaladi, qatlamlarga kislota (HCl yoki H₂SO₄) bilan ishlov beriladi. Bunday vaziyatlarda oʻzaro aralasha olmaydigan suyuqliklar inert — B.s. bilan ajratiladi. Mas., sement qorishmasini burgʻilash eritmasidan ajratish uchun ularning xossalaridan kelib chiqib maxsus kimyoviy elementlar qoʻyilgan texnik suvdan foydalaniladi. MQB ichidagi va quvur tashqi boʻshligʻidagi burgʻilash eritmasini B.s. bilan siqib chiqarishda uning zichligi eritma zichligidan yuqori yoki unga teng qilib olinadi. Bunday hollarda ular oʻzaro aralashib keta olmaydi. Quduqni undagi eritma qoldiqlaridan tozalash uchun siqib chiqarish qobiliyati va fizik-kimyoviy faolligi yuqori boʻlgan B.s. majmuasidan foydalaniladi. B.s. quduq devorlariga qanchalik uzoq vaqt taʼsir etsa, uning samarasi shuncha yuqori boʻladi. Quduq kesimidagi togʻ jinslarining xususiyatlariga, geologik-texnik sharoitlariga bogʻliq holda turli-tuman burgʻilash eritmalari va sement qorishmalaridan foydalaniladi, bu oʻz navbatida qoʻllaniladigan B.s. turlarini ham belgilaydi (B.5-jadval).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БУФЕРНЫЕ ЖИДКОСТИ — Буфер суюқликлари", "raw_meaning": "қудуқларни цементлаш жараёнида қудуқ деворини тозалаш ва иккита ёки ундан кўпроқ, бир-бири билан муддатидан илгари аралашиб кетадиган суюқликларни ажратиш учун ишлатиладиган ва махсус тайёрланадиган суюқлик. МҚБни қудуққа туширгандан сўнг унга бурғилаш эритмаси ва цемент қоришмаси ҳайдалади, қатламларга кислота (HCl ёки H₂SO₄) билан ишлов берилади. Бундай вазиятларда ўзаро аралаша олмайдиган суюқликлар инерт — Б.с. билан ажратилади. Мас., цемент қоришмасини бурғилаш эритмасидан ажратиш учун уларнинг хоссаларидан келиб чиқиб махсус кимёвий элементлар қўйилган техник сувдан фойдаланилади. МҚБ ичидаги ва қувур ташқи бўшлиғидаги бурғилаш эритмасини Б.с. билан сиқиб чиқаришда унинг зичлиги эритма зичлигидан юқори ёки унга тенг қилиб олинади. Бундай ҳолларда улар ўзаро аралашиб кета олмайди. Қудуқни ундаги эритма қолдиқларидан тозалаш учун сиқиб чиқариш қобилияти ва физик-кимёвий фаоллиги юқори бўлган Б.с. мажмуасидан фойдаланилади. Б.с. қудуқ деворларига қанчалик узоқ вақт таъсир этса, унинг самараси шунча юқори бўлади. Қудуқ кесимидаги тоғ жинсларининг хусусиятларига, геологик-техник шароитларига боғлиқ ҳолда турли-туман бурғилаш эритмалари ва цемент қоришмаларидан фойдаланилади, бу ўз навбатида қўлланиладиган Б.с. турларини ҳам белгилайди (Б.5-жадвал)."}}]}