{"headword": "Биографический метод в литературоведении", "key": "biograficheskiy metod v literaturovedenii", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "39"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "adabiyotshunoslikdagi biografik metod. Yozuvchi ijodini uning hayotiy tajribalari ifodasi sifatida oʻrganish usuli. Biografik metodning koʻzga koʻringan namoyandalaridan biri Sent-Byov (1804—1869) oʻzining «Literaturnie portreti», («Adabiy portretlar»), I—III tomlar, 1844—1852), «Besedi po ponedelnikam» («Dushanba kunlaridagi suhbatlar») (1—15- tomlar, 1851—1862), «Por-Royal» (1—5- tomlar, 1840—1859) nomli asarlarida yozuvchining faqat ichki dunyosigagina emas, balki uning uy-joy sharoitiga ham chuqurroq kirishga intiladi. Uning fikricha, yozuvchining kundalik hayoti va odatlariga birinchi darajali ahamiyat berish lozim. Chunki har qanday yozuvchi ham boshqa oddiy insonlar kabi real mavjudot boʻlib, uning ijodida uni oʻrab turgan odamlar, ularning hayoti muhim rol oʻynaydi. Maishiy sharoit, tasodifiy uchrashuvlar, oʻzgaruvchi kayfiyatlar, nihoyat, yozuvchi ruhining xususiyatlari Sent-Byovning psixologik-biografik portretlarida u yoki bu yozuvchi ijodidagi adabiy-badiiy asarlarning gʻoyaviy-badiiy oʻziga xosliklarini tashkil etuvchi omillar sifatida tahlil etiladi. Hozirgi paytda chet el adabiyotshunosligidagi koʻpgina monografik tadqiqotlar shu metod asosida yaratilmoqda. Biroq biror yozuvchi ijodi oʻrganilganda, ijodkor yashagan davr, oʻsha davr bilan bogʻliq boʻlgan ijtimoiy-siyosiy ziddiyatlar, ijodkor yashagan muhit va shart-sharoitlardan kelib chiqish zarur. Ana shundagina ijodkor ijodi toʻgʻri baholanishi mumkin.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Биографический метод в литературоведении", "raw_meaning": "— адабиётшуносликдаги биографик метод. Ёзувчи ижодини унинг ҳаётий тажрибалари ифодаси сифатида ўрганиш усули. Биографик методнинг кўзга кўринган намояндаларидан бири Сент-Бёв (1804—1869) ўзининг «Литературные портреты», («Адабий портретлар»), I—III томлар, 1844—1852), «Беседы по понедельникам» («Душанба кунларидаги суҳбатлар») (1—15- томлар, 1851—1862), «Пор-Рояль» (1—5- томлар, 1840—1859) номли асарларида ёзувчининг фақат ички дунёсигагина эмас, балки унинг уй-жой шароитига ҳам чуқурроқ киришга интилади. Унинг фикрича, ёзувчининг кундалик ҳаёти ва одатларига биринчи даражали аҳамият бериш лозим. Чунки ҳар қандай ёзувчи ҳам бошқа оддий инсонлар каби реал мавжудот бўлиб, унинг ижодида уни ўраб турган одамлар, уларнинг ҳаёти муҳим роль ўйнайди. Маиший шароит, тасодифий учрашувлар, ўзгарувчи кайфиятлар, ниҳоят, ёзувчи руҳининг хусусиятлари Сент-Бёвнинг психологик-биографик портретларида у ёки бу ёзувчи ижодидаги адабий-бадиий асарларнинг ғоявий-бадиий ўзига хосликларини ташкил этувчи омиллар сифатида таҳлил этилади. Ҳозирги пайтда чет эл адабиётшунослигидаги кўпгина монографик тадқиқотлар шу метод асосида яратилмоқда. Бироқ бирор ёзувчи ижоди ўрганилганда, ижодкор яшаган давр, ўша давр билан боғлиқ бўлган ижтимоий-сиёсий зиддиятлар, ижодкор яшаган муҳит ва шарт-шароитлардан келиб чиқиш зарур. Ана шундагина ижодкор ижоди тўғри баҳоланиши мумкин."}}]}