{"headword": "bilmoq", "key": "bilmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa, hodisa yoki fikrning mohiyatiga yetmoq, biror sohada maʼlumotga ega boʻlmoq.", "examples": [{"text": "U biladigan odam. Siz matematikani bilasizmi?", "source": ""}, {"text": "Koshki til bilsa-yu, u bilan suhbatlasha qolsa!", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Tirik boʻlganda, oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadigan qizi borligini bilardi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Siz yaramasning qilib yurgan ishlaringizni bilaman.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 2, "text": "Biror soha yoki ishda maʼlum oʻquv yoki malakaga ega boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Shaxmat oʻynashni bilasizmi? U doʻppi tikishni yaxshi biladi.", "source": ""}, {"text": "Yangi ot, yangi faytun. Ha, qoʻshishni, haydashni bilasizmi?", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Turmush tajribasi tufayli xabardor, oshno, tanish boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Koʻp yashagan bilmas, koʻpni koʻrgan bilar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Qari bilganni pari bilmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Aql yoshda emas, boshda degan odam, bilib aytgan.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 4, "text": "Xabardor, voqif boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Siz uyda ekansiz, bilsam, daftarimni olib kelar ekanman esizgina.", "source": "A. Qahhor, Adabiyot muallimi"}, {"text": "Koʻp gaplarni bilib qaytdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 5, "text": "His etmoq, sezmoq; idrok etmoq, anglamoq, fahmlamoq, tushunib yetmoq, uqmoq, payqamoq.", "examples": [{"text": "Har kim oʻz aybini bilmas. Maqol.", "source": ""}, {"text": "Ahmoq horiganin bilmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Sen bilgan boʻlsam, vaqt qanday oʻtganini bilmayman.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}, {"text": "Gapni aylantirib oʻtirishdan foyda yoʻqligini bilib, koʻnglidagi bor gapni aytdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Biz endi oʻz haq-huquqimizni bilamiz.", "source": "A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy"}, {"text": "Men senga munosib emasligimni bugun bildim.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 6, "text": "Tan olmoq, qadriga yetmoq, taqdirlamoq.", "examples": [{"text": "Er yigitning qadrini ogʻasi emas, el bilur.", "source": "Maqol"}, {"text": "Shoshmay tur, hali u izzatini bilmagan itvachchani tutib, adabini berdirmasam, Madumar otimni boshqa qoʻyib yuboraman.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 7, "text": "Tanimoq, tanish boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Bu yerda meni hech kim bilmaydi.", "source": ""}, {"text": "Normatovni sizlar qancha bilsalaring, men ham shuncha bilaman-da.", "source": "A. Qahhor, Munofiq"}, {"text": "Men siz bilgan Shokirbek emas, toshkentlik Yusufbek hojining oʻgʻli va margʻilonlik Mirzakarim akaning kuyovi — Otabek.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 8, "text": "Deb hisoblamoq, deb sanamoq, deb bilmoq.", "examples": [{"text": "Oʻzingni er bilsang, oʻzgani sher bil.", "source": "Maqol"}, {"text": "Haligi gapimni sir deb bil.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Bola oʻz qaygʻusini butun bir dunyoning qaygʻusidek bilar edi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Chunki u oddiy haqiqat bir ming boʻyoqdan soz, deb biladi.", "source": "S. Zunnunova, Olov"}]}, {"order": 9, "text": "Uddasidan chiqmoq, eplay olmoq.", "examples": [{"text": "Hali siz yolgʻon gapirishni ham bilasizmi?", "source": "A. Qahhor, Ayb kimda?"}, {"text": "Siz ikki kelin ushlashni bilmabsiz, Zaynabga jabr qilgan koʻrinasiz.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Ixtiyori, izmida boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Siz tushunmayapsiz, oyi hali tagʻin dadasi biladilar.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/bil"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "35"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bir sohada maʼlumotga, bilimga ega boʻlmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БИЛМОҚ", "raw_meaning": "BİLMEK Бир соҳада маълумотга, билимга эга бўлмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "28"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(xabardor boʻlmoq)", "examples": [{"text": "men buni aniq bilaman", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "(tanimoq)", "examples": [{"text": "biz birbirimizni besh yildan beri taniymiz", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "(anglab yetmoq)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bilmoq", "raw_meaning": "(xabardor bo‘lmoq) 1. wissen vt; men buni aniq bilaman Ich weiss es genau; 2. (tanimoq) kennen vt; biz birbirimizni besh yildan beri taniymiz Wir kennen uns seit fünf Jahren; 3. (anglab yetmoq) erkennen vt, erfahren vt"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "408"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "знать, узнавать", "examples": [{"text": "oʻzingni bil, oʻzgani qoʻy", "source": ""}, {"text": "yaxshilikni bilmagan, yomonlikdan qolmagan", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "чувствовать, сознавать", "examples": [{"text": "qoʻlim ogʻriyotganini endi bildim", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "уметь", "examples": [{"text": "men buni qila bilaman", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "предполагать, считать, принимать", "examples": [{"text": "men uni doʻst bilaman", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bilmoq", "raw_meaning": "1. знать, узнавать; o‘zingni bil, o‘zgani qo‘y посл. знай о себе, до других тебе дела нет; yaxshilikni bilmagan, yomonlikdan qolmagan погов. человек, который не ценит добро, но всегда горазд на зло; 2. чувствовать, сознавать; qo‘lim og‘riyotganini endi bildim я только теперь почувствовал, что у меня болит рука; 3. уметь; men buni qila bilaman я сумею это сделать; 4. предполагать, считать, принимать; men uni do‘st bilaman я считаю его другом."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "33"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "boʻlgan (boʻlib oʻtgan) voqea", "examples": [{"text": "быль молодцу не укор", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "voqeiy hikoya", "examples": [{"text": "это не сказка, а быль", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "быль", "raw_meaning": "ж 1. bo‘lgan (bo‘lib o‘tgan) voqea; ~ молодцу не укор погов. yigitlikda bo‘ladigan narsaning aybi yo‘q; 2. уст. voqeiy hikoya; это не сказка, а ~ bu ertak emas, bo‘lgan voqea, haqiqat."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "445"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bilmoq", "raw_meaning": "v know, learn, be aware (of)"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "22"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "biliw", "examples": []}, {"order": 2, "text": "xabardar bolıw", "examples": []}, {"order": 3, "text": "túsinip jetiw", "examples": []}, {"order": 4, "text": "seziw", "examples": []}, {"order": 5, "text": "tán alıw", "examples": []}, {"order": 6, "text": "tanıw", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BILMOQ", "raw_meaning": "1. biliw; 2. xabardar bolıw; 3. túsinip jetiw; 4. seziw; 5. tán alıw; 6. tanıw."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "35"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "билмоқ", "raw_meaning": "know, be aware of."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "35"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Билмоқ", "raw_meaning": "знать; уметь to know, to be able to do smth. connaître, savoir (1) عَرَفَ (يَعْرِفُ)، عَلِمَ (يَعْلَمُ)، دَرَى (يَدْرِي)؛ (2) شَعَرَ (يَشْعُرُ)"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "71"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "bilmoq", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BIL=", "raw_meaning": "bilmoq – знать– know."}}]}