{"headword": "Beruniy Aburayhon (973 —1048)", "key": "beruniy aburayhon 973 1048", "entries": [{"dictionary": {"name": "Русско-узбекский словарь по математике", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "315"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "— Oʻrta osiyo (Xorazm)lik olim. Matematika, fizika, astronomiya, tarix, falsafa, geografiya, geologiya, botanika, minerologiya, tipografiya, etnografiya sohalarida muhim asarlar yozgan. Minerallarning solishtirma ogʻirliklarini birinchi boʻlib oʻlchagan. Aylanaga ichki chizilgan muntazam 9 burchaklik tomonini hisoblash masalasini $x^3 = 1 + 3x$ koʻrinishdagi uchinchi darajali tenglamaga keltirgan. 60-li kasrlar sistemasida $x$ ning qiymatini hisoblab bergan. „Qonuni Masʼud“ asarida trigonometriya, geometriya, algebraning muhim masalalari keltirilgan va ularni yechish yoʻllari koʻrsatilgan (burchakni uchta teng boʻlakka boʻlish, kubni ikkilatish va h. k.). Grek olimlarining (Evklid, Arximed, Aristotel) asarlarini hind tiliga tarjima qilib, ularga sharhlar bergan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Беруний Абурайҳон (973 —1048)", "raw_meaning": "— Ўрта осиё (Хоразм)лик олим. Математика, физика, астрономия, тарих, фалсафа, география, геология, ботаника, минерология, типография, этнография соҳаларида муҳим асарлар ёзган. Минералларнинг солиштирма оғирликларини биринчи бўлиб ўлчаган. Айланага ички чизилган мунтазам 9 бурчаклик томонини ҳисоблаш масаласини $x^3 = 1 + 3x$ кўринишдаги учинчи даражали тенгламага келтирган. 60-ли касрлар системасида $x$ нинг қийматини ҳисоблаб берган. „Қонуни Масъуд“ асарида тригонометрия, геометрия, алгебранинг муҳим масалалари келтирилган ва уларни ечиш йўллари кўрсатилган (бурчакни учта тенг бўлакка бўлиш, кубни иккилатиш ва ҳ. к.). Грек олимларининг (Эвклид, Архимед, Аристотель) асарларини ҳинд тилига таржима қилиб, уларга шарҳлар берган."}}]}