{"headword": "БЕРНУЛЛИ УРАВНЕНИЕ", "key": "bernulli uravnenie", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "40"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "mashhur shveysariyalik olim D.Bernulli (D.Bernoulli, 1700—1782) nomi bilan atalgan, gidrodinamikaning asosiy tenglamalaridan biri. B.t. energiyaning saqlanish qonunini ifodalaydi. 1) Ideal suyuqlikning kichik elementar oqimi (koʻndalang kesim yuzasi juda kichik boʻlgan) uchun Bernulli tenglamasi: $P + \\frac{\\rho v^2}{2} + \\rho gz = const$, bunda $P$, $\\rho$, $v$ — suyuqlikning barqarorlashgan oqimini ixtiyoriy kesimidagi statistik bosimi, zichligi va tezligi; $g$ — erkin tushish tezlanishi; $z$ — oqimni koʻrilayotgan koʻndalang kesim yuzasini shartli nol sathdan balandligi; $\\frac{\\rho v^2}{2}$ tezlik tazyiqi yoki tezlik bosimi. 2) Haqiqiy suyuqliklarning barqarorlashgan oqimida oʻtkazilgan ikki (1 va 2) koʻndalang kesimi uchun Bernulli tenglamasi: $P_1 + \\alpha_1 \\cdot \\frac{\\rho v_{cp1}^2}{2} + \\rho gz_1 = P_2 + \\alpha_2 \\cdot \\frac{\\rho v_{cp2}^2}{2} + \\rho gz_2 + \\Delta P_{1,2}$, bunda $v_{cp}$ — sekunddagi hajmiy sarfni koʻndalang kesimi yuzasi nisbatiga teng boʻlgan, berilgan kesimdagi oʻrtacha tezlik; $\\alpha$ — kesimdagi tezlikning notekis taqsimlanishini hisobga olish koeffitsiyenti; $\\Delta P_{1,2}$ — 1- va 2-kesimlar oraligʻida ishqalanish kuchlari hisobiga bosimning yoʻqolishi. 3) Ideal gazni politropik jarayonlar taʼsirida 1- va 2-kesimlar orasida holati oʻzgargandagi barqarorlashgan oqim uchun Bernulli tenglamasi: $gz_1 + \\frac{v_1^2}{2} + \\frac{n}{n-1} \\cdot \\frac{P_1}{\\rho_1} + gz_2 + \\frac{v_2^2}{2} + \\frac{n}{n-1} \\cdot \\frac{P_2}{\\rho_2}$, bunda $n$ — politropik koʻrsatkich.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БЕРНУЛЛИ УРАВНЕНИЕ — Бернулли тенгламаси", "raw_meaning": "машҳур швейцариялик олим Д.Бернулли (D.Bernoulli, 1700—1782) номи билан аталган, гидродинамиканинг асосий тенгламаларидан бири. Б.т. энергиянинг сақланиш қонунини ифодалайди. 1) Идеал суюқликнинг кичик элементар оқими (кўндаланг кесим юзаси жуда кичик бўлган) учун Бернулли тенгламаси: $P + \\frac{\\rho v^2}{2} + \\rho gz = const$, бунда $P$, $\\rho$, $v$ — суюқликнинг барқарорлашган оқимини ихтиёрий кесимидаги статистик босими, зичлиги ва тезлиги; $g$ — эркин тушиш тезланиши; $z$ — оқимни кўрилаётган кўндаланг кесим юзасини шартли ноль сатҳдан баландлиги; $\\frac{\\rho v^2}{2}$ тезлик тазйиқи ёки тезлик босими. 2) Ҳақиқий суюқликларнинг барқарорлашган оқимида ўтказилган икки (1 ва 2) кўндаланг кесими учун Бернулли тенгламаси: $P_1 + \\alpha_1 \\cdot \\frac{\\rho v_{cp1}^2}{2} + \\rho gz_1 = P_2 + \\alpha_2 \\cdot \\frac{\\rho v_{cp2}^2}{2} + \\rho gz_2 + \\Delta P_{1,2}$, бунда $v_{cp}$ — секунддаги ҳажмий сарфни кўндаланг кесими юзаси нисбатига тенг бўлган, берилган кесимдаги ўртача тезлик; $\\alpha$ — кесимдаги тезликнинг нотекис тақсимланишини ҳисобга олиш коэффициенти; $\\Delta P_{1,2}$ — 1- ва 2-кесимлар оралиғида ишқаланиш кучлари ҳисобига босимнинг йўқолиши. 3) Идеал газни политропик жараёнлар таъсирида 1- ва 2-кесимлар орасида ҳолати ўзгаргандаги барқарорлашган оқим учун Бернулли тенгламаси: $gz_1 + \\frac{v_1^2}{2} + \\frac{n}{n-1} \\cdot \\frac{P_1}{\\rho_1} + gz_2 + \\frac{v_2^2}{2} + \\frac{n}{n-1} \\cdot \\frac{P_2}{\\rho_2}$, бунда $n$ — политропик кўрсаткич."}}]}