baxt
бахтbaxt
ot 1. ijt. Kishining oʻz faoliyati natijalaridan, hayotda qoʻlga kiritgan yutuqlaridan toʻla qoniqishi, yashash tarzidan mamnunligi, muayyan maqsadga yetgani, orzu-umidining ushalishi sifatida namoyon boʻladigan maʼnaviy-axloqiy tushuncha.
2. Hayot (turmush)dan toʻla mamnunlik va bearmonlik holati; saodat, qut.
Mehnat — baxt keltirar. Maqol.
Ona-yer nafasiga, mehriga, inʼomlariga toʻyib yashashdan ortiq baxt bormi? — Saodat
3. Omad, tole; iqbol.
Uf, nima ish qilsam, ketga qarab ketadi, xolos, mening baxtim qursin. — Hamza, Tuhmatchilar jazosi
— Ani shu qizlar safida menga ham joy bordir, — deb oʻyladi Adolat. — Baxtimni bir sinab koʻray-chi? — I. Rahim, Chin muhabbat
Hamma gap peshonada, taqsir Peshona shoʻr boʻlgandan keyin, unda baxt guli unadimi! — H. Gʻulom, Mashʼal
- Baxti kulmoq (yoki ochilmoq) Baxtiyor hayotga, xushnud onlarga erishmoq; baxtli, baxtiyor boʻlmoq. Ajab emas, baxti ochilib, Gulnor ham yaxshi, obroʻli joylarga kelin boʻlsa. — Oybek, Tanlangan asarlarQisqasi, boladan baxtim ochilmadi, doʻstim. — T. Ashurov, Oq ot
- Baxting ochilsin yoki baxtingni bersin Yoshlarga muhabbat va shirin oilaviy turmush tilash shakli. Iloyo, baxtingni bersin, yaxshi qayliqqa uchrab, bu kunlaring unut boʻlsin, bolam! — Oydin, Chaqaloqqa chakmoncha
- Baxti qora (yoki qaro) Turmushdan yolchimagan; baxtsiz. [Xolisxon:] Aziz doʻstlar, netay, baxti qaro boʻlganga yigʻlayman, Azizimdan tirik, oʻlmay judo boʻlganga yigʻlayman. — Hamza, Paranji sirlari
- Baxt qushi (baxti humoyun) boshiga qoʻndi Baxti, omadi keldi, ishi yurishdi. Nega boshingga qoʻngan baxt qushini kaltak olib quvlaysan? — S. Ahmad, Ufqboshimizga qoʻngan bu baxti humoyunni uchirib yubormaslik uchun hali ancha harakat qilishimiz kerak. — K. Yashin, Hamza
- Baxtga (baxtimga, baxtimizga, baxtiga Baxtimizga, zamon oʻzgarib, bunday yaxshi kunlarga yetdik. — E. Rahim, Yangi qadamEndi musofir qizingizning baxtiga siz oʻlmang. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Baxtga qarshi Mariyaning baxtiga qarshi, amaki sil kasalligiga uchrab, ishdan qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Baxtdan koʻrdim (baxtimdan koʻraman) Tavakkal, nima boʻlsa boʻlar.
- Baxti bogʻlanmoq yoki baxtiga kuya tushmoq Oilaviy omadsizlik; farzandsizlik. Siz tugʻmas ekansiz, baxtingiz bogʻlangan — K. Yashin, HamzaSen uning borligin unutma sira, Unutsang baxtingga kuya tushadi. — Shuhrat, Yoshligimning davomi
- Baxti kulmoq (yoki chopmoq) . Omadi yurishmoq, baxtga erishmoq. El boqsa, baxting kular, El boqmasa, taxting qular. — MaqolBir soʻz aytay, senga malol kelmasin, Baxting chopsin, zafaring hech qaytmasin. — Malikayi ayyor
- Baxti ochilmoq Baxtli, baxtiyor boʻlmoq; turmushga chiqmoq, oilali boʻlmoq. Qizining baxti ochilmayotganidan kuygan ona boshini tizzalariga qoʻyib, hasrat bilan yum-yum yigʻladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi