{"headword": "bas", "key": "bas", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Boshqa kerak emas, shu bilan yetar; toʻxtat.", "examples": [{"text": "-Bas! — qichqirdi Mirzakarimboy,— manmanlik — xudo urganlik.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Bas endi, yota berma. Sal mehnatga ham qayish.", "source": "Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda"}]}, {"order": 2, "text": "Bas qilmoq Toʻxtatmoq, xotima bermoq.", "examples": [{"text": "Nega qoʻshiqni bas qilding, yaxshi yigit?", "source": "Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy"}, {"text": "Mastura opa uyda oʻtirishni bas qilib, savod maktabini bitiradi, bolalar bogʻchasiga murabbiya tayyorlovchi kursga kiradi, paranjini tashlaydi.", "source": "P. Qodirov, Uch ildiz"}]}, {"order": 3, "text": "Demak, shunday ekan.", "examples": [{"text": "Bas, birinchi buyruqni siz olgan ekansiz, nega yana qush-begidan fotiha kutib oʻltiribsiz?!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Yoʻlchi bir nafas toʻxtab davom etdi: — Urush boylarning hamyonini toʻldiradimi? Bas, ular borsin.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/bas"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Erkaklarning eng past, yoʻgʻon ovozi va shunday ovozga ega ashulachi.", "examples": [{"text": "Baland yoki kuychan bas hamda past bas, farq qilinadi.", "source": "OʻzME"}]}, {"order": 2, "text": "Koʻp ovozli musiqa asarlaridagi eng pastki ovoz, partiya.", "examples": [{"text": "Xorda bas birinchi va ikkinchi ovozlarga boʻlinadi.", "source": "OʻzME"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/bas"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "435"}, "pos": "adv", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yetarli", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas", "raw_meaning": "I (yetarli) adv stop, that'll do, enough; ~ qilmoq stop, put an end"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "436"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "bahs", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas II", "raw_meaning": "(bahs) argument, controversy, debate; ~ bogʻlashmoq, ~ oʻynamoq argue (about)"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "436"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "teng", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas III", "raw_meaning": "(teng) equal; ~ kelmoq be equal"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "30"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Boʻldi, yetar.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БАС", "raw_meaning": "YETER! Бўлди, етар."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "21"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(yetarli)", "examples": [{"text": "~!", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "(teng)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas: 1.(yetarli) ~!", "raw_meaning": "Genug! Aufhören! ~ qilmoq beenden vt, aufhören vt; 2. (teng) ~ kelmoq 1) gleich sein; unga ~ keladigani yo‘q er hat nicht seinesgleichen; 2. (yengmoq) fertig werden, j-n kleinkriegen; men unga oson ~ kela olmayman ich habe mit ihm kein leichtes Spiel"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "63"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "bosmoq", "examples": [{"text": "Qïlïnč edgü tutyïl esiz yasï bas", "source": ""}, {"text": "Qïlïnč edgü tutyïl esiz yasï bas", "source": ""}, {"text": "Qïlïnč edgü tutyïl esiz yasï bas", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BAS=", "raw_meaning": "bosmoq, yanchmoq– подавлять – trample down. Qïlïnč edgü tutyïl esiz yasï bas – Qiliqlaringi ezgu tut, yomonlikni yanch – Твори добрые дела, подавляй вред злых – Do good deeds, suppress the evil (QBK, 164₄)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "bosh", "examples": [{"text": "Biligsiz sözi öz bašïnï yeyür", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BAŠ I", "raw_meaning": "bosh– голова – head. Biligsiz sözi öz bašïnï yeyür– Nodonning so‘zi o‘z boshini yeydi – Неразумные слова съедят его собственную голову (погубят самого) – Unreasonable words will eat his own head (QBN, 25₃; QBN, 167;13b3)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "asosiy, muhim, boshliq, boshchi", "examples": [{"text": "Negü ter ešitgil ey elči bašï", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BAŠ II", "raw_meaning": "asosiy, muhim, boshliq, boshchi– глава, начальник – head, leader. Negü ter ešitgil ey elči bašï– Elchilarning boshlig‘i nima deydi, eshitgin – О глава послов, что говорит бывалый человек – About the head of the ambassadors, what the old man says (QBK, 247₁₉)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yara", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BAŠ III", "raw_meaning": "yara – рана–wound."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "401"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas I", "raw_meaning": "довольно, достаточно, будет, хватит; ◊ ~ qil прекрати; поставь точку; довольно."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "401"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas II: ~ bogʻlashmoq (oʻynamoq)", "raw_meaning": "спорить; держать пари; ~ kelmoq быть равным."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "436"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas IV", "raw_meaning": "n mus. bass; bass singer"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "16"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BAS", "raw_meaning": "1. jeter, toqtat, jetkilikli; 2. demek, sonday eken; 3. tartısıw, girew oynaw; 4. bas (er adamlardıń eń pás hám juwan dawısı, sonday dawısqa iye bolǵan qosıqshı)."}}, {"dictionary": {"name": "Fransuzcha-ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Қораева, М. Ҳ. (1991). ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/frantsuzcha-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "23"}, "pos": "adj", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas I, — se adj", "raw_meaning": "1. низкий, невысокий; 1. паст, баландмас;"}}, {"dictionary": {"name": "Fransuzcha-ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Қораева, М. Ҳ. (1991). ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/frantsuzcha-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "23"}, "pos": "adv", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas II adv", "raw_meaning": "1. низко; 1. паст;"}}, {"dictionary": {"name": "Fransuzcha-ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Қораева, М. Ҳ. (1991). ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/frantsuzcha-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "23"}, "pos": "m", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas II m", "raw_meaning": "чулок; пайпоқ;"}}, {"dictionary": {"name": "Fransuzcha-ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Қораева, М. Ҳ. (1991). ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/frantsuzcha-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "23"}, "pos": "m", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bas III m", "raw_meaning": "чулки; пайпоқлар;"}}, {"dictionary": {"name": "Fransuzcha-ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Қораева, М. Ҳ. (1991). ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/frantsuzcha-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "130"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "там", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "~ bas", "raw_meaning": "там; у ерда;"}}]}