{"headword": "banda", "key": "banda", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Olloh yaratgan, taqdiri uning qoʻlida boʻlgan kishi; Ollohning quli.", "examples": [{"text": "Xudoning bandasi.", "source": ""}, {"text": "Tangri oʻz bandalari orasida gʻayratlisini yoqtiradi.", "source": "Hadis"}, {"text": "Tangrining birodar bandalari boʻlinglar, oʻrtalaringda hasad, adovat, arazlash boʻlmasin.", "source": "Hadis"}, {"text": "Bandasi Ollohning irodasidan chiqa olmaydi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 2, "text": "Umuman odam, kishi.", "examples": [{"text": "Yaxshilikka oʻrgangan bir banda osonlik bilan oʻz yaxshiligini qoʻymaydir.", "source": "A. Qodiriy, Kichik asarlar"}, {"text": "Hech vaqt hukmdorlar huzuriga bosh egib borgan banda emasmen.", "source": "M. Osim, Karvon yoʻllarida"}, {"text": "Agar banda sidqidil bilan xudodan soʻrasa, tomchi oʻrniga daryo bagʻishlaydi.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 3, "text": "Kimgadir, biror kishiga qaram kishi; fuqaro.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Biror narsaga butun vujudi bilan berilgan kimsa.", "examples": [{"text": "Nafs bandasi. Pul bandalari. Jigʻildon bandasi. Gʻilof bandasi.", "source": ""}, {"text": "— Nafs bandasi Birov ishdan kelsa, siz oshdan kelasiz, — dedi Meli polvon jahli chiqib.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Fabrikaga in qurgan bir hovuch pul bandalari ana shu shior ostida ishlaganlar.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Lekin bir kun emas, bir kun jigʻildon bandasi Abdullayev bilan choʻtalchi Moʻminovlarning chuv tushishi turgan gap.", "source": "Mushtum"}, {"text": "— Sizning nazaringizda, hamma xotinlar latta-putta bandalari, shundaymi, — dedi Kumush Kamoliddinga.", "source": "T. Jalolov, Oltin qafas"}, {"text": "Ozodlik maʼnosi bu emas, yolgʻon! Dollar bandasining soxta soʻzidir.", "source": "R. Bobojon, Sheʼrlar"}]}, {"order": 5, "text": "Oshiq, maftun, shaydo boʻlgan kishi haqida.", "examples": [{"text": "Qizning choʻlpon koʻzi yuraklarga oʻt yoqarkan, qora qoʻngʻir sochi taqimiga urib turganini koʻrgan har bir yigit unga banda boʻlar ekan.", "source": "N. Safarov, Katta karvon yoʻlida"}, {"text": "Uch yil boʻldi, muntazirman oʻzingga, Jonim banda yarqillagan koʻzingga.", "source": "Poʻlkan, Hasan batrak"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/banda"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Opera va simfonik orkestrga qoʻshimcha cholgʻu ansambli sifatida kiritiluvchi puflama mis sozlar orkestri.", "examples": [{"text": "Banda ijro vaqtida sahna orqasiga joylashadi.", "source": "OʻzME"}]}, {"order": 2, "text": "Bosqinchilik, oʻgʻrilik, zoʻravonlik, qotillik bilan shugʻullanuvchi qurollangan toʻda.", "examples": [{"text": "Gitler bandalari bostirib kirganlarida, Narzi maktabda oʻqir edi.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/banda"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "29"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Xudo yaratgan va butun ixtiyori, taqdiri uning amrida boʻlgan odam, Xudoning quli.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Umuman odam, kishi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БАНДА", "raw_meaning": "KÖLE, KUL 1.Худо яратган ва бутун ихтиёри, тақдири унинг амрида бўлган одам, Худонинг қули. 2.Умуман одам, киши."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "19"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(itoatgoʻy)", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Mensch m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "banda", "raw_meaning": "1. din. (itoatgo‘y) Sklave m, Knecht m, Novize [-,vi-] m; 2. Mensch m, Knecht m"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "400"}, "pos": "", "labels": ["уст."], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "bandaning boshi – Olloning toshi", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "borida – chora-chora, yoʻgʻida – bechora", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "banda", "raw_meaning": "уст. 1. рел. раб (божий); человек; xudoning ~si раб божий; ~ning boshi – Olloning toshi посл. (букв. голова раба божьего – камень господа) жизнью человека вершит Бог; 2. вообще человек, простой смертный; borida – chora-chora, yoʻgʻida – bechora погов. когда есть, то мисками, когда нет, то – «бедняк раб божий»; соотв. часом густо, а часом пусто."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "433"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "banda I", "raw_meaning": "n band, gang"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "433"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "banda II", "raw_meaning": "n slave"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "15"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BANDA", "raw_meaning": "bende."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "26"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Банда", "raw_meaning": "раб (божий); человек man, human being; God's slave esclave (de Dieu); homme, mortel إِنْسَانٌ (نَاسٌ)، عَبْدٌ (عِبَادٌ)"}}]}