{"headword": "ballada", "key": "ballada", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Dramatik, tarixiy-afsonaviy, fojiaviy yoxud qahramonlik mavzularida yozilgan, muayyan shakldagi lirik, liro-epik sheʼr; sheʼriy janr.", "examples": [{"text": "Ballada syujetiga koʻpincha insonlar hayotida tasodifan roʻy berib, ularning taqdirini hal etadigan yoki hayotida burilish yasay oladigan keskin voqealar asos qilib olinadi.", "source": "OʻzME"}, {"text": "Eng katta burun haqida kichik ballada.", "source": "A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/ballada"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "28"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sheʼr bilan yozilgan lirik qissa.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "БАЛЛАДА", "raw_meaning": "MANZUM HİKAYE Шеър билан ёзилган лирик қисса."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "23"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kichik sheʼriy qissa, manzuma", "examples": []}, {"order": 2, "text": "musiqiy asarning bir turi", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "балла́да", "raw_meaning": "ж ballada (1. лит. kichik she'riy qissa, manzuma; 2. муз. musiqiy asarning bir turi)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "433"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ballad", "examples": []}, {"order": 2, "text": "ballade", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ballada", "raw_meaning": "n 1) ballad; 2) ballade"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "19"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ballade f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ballada", "raw_meaning": "Ballade f"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "33"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ballada. Lirik poeziyaning epik xarakterdagi janrlaridan biri. Ballada — kichik syujetli sheʼrdan iborat boʻlib, unda voqea bilan birga shoirning his-tuygʻulari ham aks etadi. U Oʻrta asrlarda Fransiya va Provansda tarqalgan oʻyinga tushib aytiladigan ishqiy mazmundagi xalq qoʻshiqlaridan kelib chiqqan boʻlib, keyinchalik Italiyaga oʻtdi. Bu yerda A. Dante, F. Petrarka poeziyasida ballada bandlari qatʼiylashdi va ritsarlik qoʻshiqlari taʼsirida oʻyinga tushib ijro etilish xarakteri yoʻqoldi. XVIII asrning ikkinchi yarmidan boshlab dramatik xarakterdagi ingliz-shotland balladalari butun Yevropa adabiyotiga kuchli taʼsir koʻrsatdi. Ingliz shoirlari R. Berns, S. Kolridj; nemis romantik maʼrifatchilari B. Byuger, F. Shiller, I. Gyote, G. Geyne, L. Uland; rus shoirlari V. Jukovskiy, A. S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, A. K. Tolstoy va boshqalar balladaning ajoyib namunalarini yaratdilar. Ballada janri sotsialistik realizm metodi bilan qurollangan koʻpgina xalqlar adabiyotida keng tarqaldi. Rus sovet poeziyasida N. Tixonov balladalari ayniqsa keng shuhrat topdi. Oʻzbek shoirlaridan H. Olimjon, M. Shayxzoda, Uygʻun, H. Gʻulom va boshqalar ijodida ham balladaning goʻzal namunalarini uchratamiz. Masalan, H. Olimjonning «Roksananing koʻz yoshlari», «Jangchi Tursun», M. Shayxzodaning «Oʻrtoq Navoiy», «Kapitan Gostello» balladalari shular jumlasidandir.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Баллада", "raw_meaning": "— баллада. Лирик поэзиянинг эпик характердаги жанрларидан бири. Баллада — кичик сюжетли шеърдан иборат бўлиб, унда воқеа билан бирга шоирнинг ҳис-туйғулари ҳам акс этади. У Ўрта асрларда Франция ва Провансда тарқалган ўйинга тушиб айтиладиган ишқий мазмундаги халқ қўшиқларидан келиб чиққан бўлиб, кейинчалик Италияга ўтди. Бу ерда А. Данте, Ф. Петрарка поэзиясида баллада бандлари қатъийлашди ва рицарлик қўшиқлари таъсирида ўйинга тушиб ижро этилиш характери йўқолди. XVIII асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб драматик характердаги инглиз-шотланд балладалари бутун Европа адабиётига кучли таъсир кўрсатди. Инглиз шоирлари Р. Бернс, С. Колридж; немис романтик маърифатчилари Б. Бюгер, Ф. Шиллер, И. Гёте, Г. Гейне, Л. Уланд; рус шоирлари В. Жуковский, А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, А. К. Толстой ва бошқалар балладанинг ажойиб намуналарини яратдилар. Баллада жанри социалистик реализм методи билан қуролланган кўпгина халқлар адабиётида кенг тарқалди. Рус совет поэзиясида Н. Тихонов балладалари айниқса кенг шуҳрат топди. Ўзбек шоирларидан Ҳ. Олимжон, М. Шайхзода, Уйғун, Ҳ. Ғулом ва бошқалар ижодида ҳам балладанинг гўзал намуналарини учратамиз. Масалан, Ҳ. Олимжоннинг «Роксананинг кўз ёшлари», «Жангчи Турсун», М. Шайхзоданинг «Ўртоқ Навоий», «Капитан Гостелло» балладалари шулар жумласидандир."}}]}