{"headword": "АЗОТ", "key": "azot", "entries": [{"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "15"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АЗОТ, -а (мн. нет) м.", "raw_meaning": "azot."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "430"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "azot", "raw_meaning": "n nitrogen, nitrites, nitrates; ~ kislotasi nitric acid"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "17"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "azot", "raw_meaning": "kim. Stickstoff m"}}, {"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "7"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Inglizcha nomi: Nitrogen Oʻzbekcha nomi: Azot Belgisi: N Davriy jadvaldagi tartib raqami: 7 Nisbiy atom massasi, g/mol: 14", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Азот", "raw_meaning": "Инглизча номи: Nitrogen Ўзбекча номи: Азот Белгиси: N Даврий жадвалдаги тартиб рақами: 7 Нисбий атом массаси, g/mol: 14"}}, {"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "16"}, "pos": "", "labels": ["(N)"], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "naitrədzən", "senses": [{"order": 1, "text": "davriy jadvaldagi V-guruh elementi, hid va taʼmga ega boʻlmagan rangsiz gaz, belgisi N, t.r. 7, at.m. 14, erkin holda kimyoviy inert gaz. Tabiatda eng koʻp tarqalgan elementlardan biri. Havo 79% azotdan iborat. Zichligi 0°S haroratda 1,2506 kg/m³, suyuqlanish harorati 209,86°S, qaynash harorati 135,8°S. Suyuq azotning zichligi 808 mg/sm³ ga teng. N₂ qizdirilganda nisbatan yuqori boʻlmagan haroratda faqat aktiv metallar (Li, Ca, Mg) bilan taʼsirlashadi. Azot koʻpgina elementlar bilan yuqori haroratda va katalizator ishtirokida reaksiyaga kirishadi. Azot ammiak (NH₃), nitrat kislota (HNO₃), mineral oʻgʻitlar, portlovchi moddalar olishda ishlatiladi. Asosan u havodan olinadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "азот (N)", "raw_meaning": "nitrogen ['naitrədzən] азот: даврий жадвалдаги V-гуруҳ элементи, ҳид ва таъмга эга бўлмаган рангсиз газ, белгиси N, т.р. 7, ат.м. 14, эркин ҳолда кимёвий инерт газ. Табиатда энг кўп тарқалган элементлардан бири. Ҳаво 79% азотдан иборат. Зичлиги 0°С ҳароратда 1,2506 кг/м³, суюқланиш ҳарорати 209,86°С, қайнаш ҳарорати 135,8°С. Суюқ азотнинг зичлиги 808 мг/см³ га тенг. N₂ қиздирилганда нисбатан юқори бўлмаган ҳароратда фақат актив металлар (Li, Ca, Mg) билан таъсирлашади. Азот кўпгина элементлар билан юқори ҳароратда ва катализатор иштирокида реакцияга киришади. Азот аммиак (NH₃), нитрат кислота (HNO₃), минерал ўғитлар, портловчи моддалар олишда ишлатилади. Асосан у ҳаводан олинади."}}, {"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "465"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "davriy jadvaldagi V guruh elementi, hid va taʼmga ega boʻlmagan rangsiz gaz, belgisi N, t.r. 7, at.m. 14, erkin holda kimyoviy inert gaz. Tabiatda eng koʻp tarqalgan elementlardan biri. Havo 79% azotdan iborat. Zichligi 0ºC haroratda 1,2506 kg/m³, suyuqlanish harorati 209,86ºC, qaynash harorati", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "азот (n)", "raw_meaning": "nitrogen ['naıtrədʒən] azot: davriy jadvaldagi V guruh elementi, hid va ta'mga ega bo'lmagan rangsiz gaz, belgisi N, t.r. 7, at.m. 14, erkin holda kimyoviy inert gaz. Tabiatda eng ko'p tarqalgan elementlardan biri. Havo 79% azotdan iborat. Zichligi 0ºC haroratda 1,2506 kg/m³, suyuqlanish harorati 209,86ºC, qaynash harorati"}}, {"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "18"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Azot — rangsiz va hidsiz gaz. «Azot» — «hayotiy emas» degan maʼnoni bildiradi. A. — D.I. Mendeleev davriy sistemasining beshinchi guruhiga mansub kimyoviy element. Atom tartib raqami 7, atom massasi 14,0067. A.ning suyuqlanish temperaturasi — 196°S, qaynash temperaturasi — 210°S. Azotning molekulasi ikki atomli. Uning molekulasini parchalash uchun 954,6 kJ/mol energiya sarflanadi. Atomar azot ancha faol. Odatdagi temperaturada oltingugurt, fosfor, margimush va simob bilan reaksiyaga kirishadi. A.ning N₂O azot (I), NO azot (II), N₂O₃ azot (III), NO₂ azot (IV) va N₂O₅ azot (V) oksidlari bor. Sanoatda azotning nitrat kislotasi (HNO₃) koʻp ishlatiladi. Nitrat kislota oltin va platinadan boshqa barcha metallarni eritadi. Nitroli", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АЗОТ", "raw_meaning": "Азот — рангсиз ва ҳидсиз газ. «Азот» — «ҳаётий эмас» деган маънони билдиради. А. — Д.И. Менделеев даврий системасининг бешинчи гуруҳига мансуб кимёвий элемент. Атом тартиб рақами 7, атом массаси 14,0067. А.нинг суюқланиш температураси — 196°С, қайнаш температураси — 210°С. Азотнинг молекуласи икки атомли. Унинг молекуласини парчалаш учун 954,6 кЖ/моль энергия сарфланади. Атомар азот анча фаол. Одатдаги температурада олтингугурт, фосфор, маргимуш ва симоб билан реакцияга киришади. А.нинг N₂O азот (I), NO азот (II), N₂O₃ азот (III), NO₂ азот (IV) ва N₂O₅ азот (V) оксидлари бор. Саноатда азотнинг нитрат кислотаси (HNO₃) кўп ишлатилади. Нитрат кислота олтин ва платинадан бошқа барча металларни эритади. Нитроли"}}]}