айб
aybайб
от 1. Расм-қоидага ёки одоб-ахлоқ меъёрларига хилоф иш, хатти-ҳаракат; гуноҳ.
Ўз айбига иқрор бўлмоқ. Айбини бўйнига қўймоқ. Айбини яширган ўнгмас. — Мақол
У Ойқизнинг ёнига келдида, айбига иқрор бўлган гуноҳкордек, маъюслик билан гапирди. — Ш. Рашидов. Ғолиблар
2. ҳуқ. Қонунга хилоф хатти-ҳаракат; жиноятга тортишнинг зарур шарти.
Тўрт нафар ҳарбий Ватанга хиёнат қилишдаги айби учун судга тортилди. — Газетадан
3. Киши уяладиган, хижолат тортадиган хатти-ҳаракат; уятли иш, уят.
Сўраганнинг айби ёʻқ. — Мақол
Орзуга айб ёʻқ. — Мақол
[Холисхон Тожибойга:] Қўйинг, хафа бўламан. Бу ўзимнинг укам, айб бўлади. — Ҳамза, Холисхон
4. Меъёрни, одатий ҳолатни бузувчи белги-ҳолат, нарса; камчилик, нуқсон.
Ҳар тўкисда бир айб. Бировнинг айбига кулмагил зинҳор, сенинг айбингга ҳам кулгувчилар бор.
- Айб қилмоқ Айб содир этмоқ, айбли иш қилмоқ.
- Айбга буюрмайсиз Айб ҳисобламайсиз (бирор иш, хатти-ҳаракат учун кечирим, узр маъносида қўлланади). Айбга буюрмайсиз, ўғлим меъморликни ўргансин, отасидек сангтарош бўлиб қолмасин, дедим. — Мирмуҳсин, МеъморЭнди, меҳмонлар, айбга буюрмайсизлар, менинг қиладиган ишим, борадиган ерим кўп. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариЭнди, айбга буюрмайсиз, негадир кўнглим сизга тортди, ука. — Газетадан
- Айбга қўшмайсиз
- Айб қилмоқ 1. Айбли, уятли иш қилмоқ. Канизак дастурхон ёзиб, овқат келтирди. У бир коса ошни Самандаровнинг олдига қўяр экан: — Айб қилмайсиз-да, Мақсудали ака, холам сўк оши қилибдилар, — деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари