{"headword": "axborot butunligi", "key": "axborot butunligi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "20"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Axborot va uni tashuvchining holati. Butun axborot va uning alohida tarkibiy qismlari boʻlinmasligini taʼminlash hamda ularni ruxsatsiz qasddan yoʻq qilish, buzib talqin qilish, sizib chiqib ketish, oʻgʻirlash, qalbakilashtirish va almashtirib qoʻyishni, oldindan bartaraf qilishni nazarda tutiladi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Hisoblash texnikasining yoki avtomatlashtirilgan tizimning tasodifiy va (yoki) qasddan gʻalati qilib qoʻyish (barbod qilish) sharoitida, axborotning oʻzgarmay qolishini taʼminlash qobiliyati. Axborot butunligini taʼminlash uchun uch uslubdan foydalaniladi: - yopiq kanallarni yaratish; - marshrutlashni kuzatib borish; - maʼlumotlardan foydalanishni boshqarish. Butunlik kriptografiya yordamida ham taʼminlanishi mumkin. Bundan tashqari boshqa usullar ham mavjud. Masalan, chop etilgan maʼlumotlarga elektron imzo qoʻshib qoʻyish, maʼlumotlarni takrorlash, nazorat qiymatini qoʻshib qoʻyish.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ахборот бутунлиги", "raw_meaning": "ингл: information integrity рус: целостность информации 1 Ахборот ва уни ташувчининг ҳолати. Бутун ахборот ва унинг алоҳида таркибий қисмлари бўлинмаслигини таъминлаш ҳамда уларни рухсатсиз қасддан йўқ қилиш, бузиб талқин қилиш, сизиб чиқиб кетиш, ўғирлаш, қалбакилаштириш ва алмаштириб қўйишни, олдиндан бартараф қилишни назарда тутилади. 2 Ҳисоблаш техникасининг ёки автоматлаштирилган тизимнинг тасодифий ва (ёки) қасддан ғалати қилиб қўйиш (барбод қилиш) шароитида, ахборотнинг ўзгармай қолишини таъминлаш қобилияти. Ахборот бутунлигини таъминлаш учун уч услубдан фойдаланилади: - ёпиқ каналларни яратиш; - маршрутлашни кузатиб бориш; - маълумотлардан фойдаланишни бошқариш. Бутунлик криптография ёрдамида ҳам таъминланиши мумкин. Бундан ташқари бошқа усуллар ҳам мавжуд. Масалан, чоп этилган маълумотларга электрон имзо қўшиб қўйиш, маълумотларни такрорлаш, назорат қийматини қўшиб қўйиш."}}]}