{"headword": "avangardizm", "key": "avangardizm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "20-asr sanʼat va adabiyotida realistik boʻlmagan (hatto realistik oqimga zid) oqimlarning umumiy nomi. Uning tarafdorlari adabiyot va sanʼatning avvaldan mavjud anʼanalarini tan olmay, uni tubdan yangilashni, uning tasviriy va shakliy imkoniyatlarini kengaytirishni maqsad qilib qoʻygan, shunga koʻra, hatto realizmni ham rad etganlar.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/avangardizm"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "425"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "avangardizm", "raw_meaning": "n avant-gardism, avant-garde"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "12"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "фр. avantgarde — илғор отряд сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "XX asr sanʼati va adabiyotidagi «soʻl oqim»larni ifodalaydi. Germaniyadagi ekspressionizm, Chexoslovakiyadagi poetizm avangardizmning turli koʻrinishlaridir. «Soʻl oqim»larning yuzaga kelishi birinchi jahon urushi hamda imperialistik sistema krizisining boshlanishi bilan bogʻliqdir. Ijtimoiy shart-sharoitlarga qarshi badiiy ifoda shakllari orqali kurash olib borish avangardizm tarafdorlarini realistik metoddan chekinishga olib keldi. Ular oʻz sanʼatlarini revolyutsion sanʼat deb bildilar va burjua madaniyatiga qarshi kurash olib bordilar. Hatto koʻpgina avangardist ijodkorlar Ulugʻ Oktyabr sotsialistik revolyutsiyasini, oʻz mamlakatlaridagi ishchilarning revolyutsion kurashlarini olqishladilar, oʻzlari ham bunday kurashlarda ishtirok etdilar. Shunday boʻlsa ham, ular jamiyatga idealistik nuqtayi nazardan qarash tarafdori boʻlib qoldilar, siyosatda esa, koʻpincha, inson va omma tushunchasiga abstrakt narsalar sifatida qarab, stixiyachilikka tayanib, anarxistlarga yaqinlashib qoldilar. Koʻpgina xalqlar adabiyotida avangardizm XX asr revolyutsion sanʼati taraqqiyotidagi dastlabki bosqich sifatida paydo boʻldi. Shuning uchun ham sotsialistik realizm adabiyotining taniqli namoyandalaridan Nozim Hikmat, Pablo Neruda, Iogannes Bexerlar oʻz ijodini mana shu oqimdan boshlashgan. Hozirgi paytda koʻpgina burjua avangardizmi maktablari birlashib, neoavangardizm (yangi avangardizm) oqimi yuzaga keldi .Turli xalqlar adabiyotida avangardizmning oʻziga xos tarixi bor boʻlib, ular qanday shaklda boʻlmasin, sotsialistik realizm sanʼatiga qarama-qarshi oqim hisoblanadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Авангардизм", "raw_meaning": "(фр. avantgarde — илғор отряд сўзидан) — авангардизм. ХХ аср санъати ва адабиётидаги «сўл оқим»ларни ифодалайди. Германиядаги экспрессионизм, Чехословакиядаги поэтизм авангардизмнинг турли кўринишларидир. «Сўл оқим»ларнинг юзага келиши биринчи жаҳон уруши ҳамда империалистик система кризисининг бошланиши билан боғлиқдир. Ижтимоий шарт-шароитларга қарши бадиий ифода шакллари орқали кураш олиб бориш авангардизм тарафдорларини реалистик методдан чекинишга олиб келди. Улар ўз санъатларини революцион санъат деб билдилар ва буржуа маданиятига қарши кураш олиб бордилар. Ҳатто кўпгина авангардист ижодкорлар Улуғ Октябрь социалистик революциясини, ўз мамлакатларидаги ишчиларнинг революцион курашларини олқишладилар, ўзлари ҳам бундай курашларда иштирок этдилар. Шундай бўлса ҳам, улар жамиятга идеалистик нуқтаи назардан қараш тарафдори бўлиб қолдилар, сиёсатда эса, кўпинча, инсон ва омма тушунчасига абстракт нарсалар сифатида қараб, стихиячиликка таяниб, анархистларга яқинлашиб қолдилар. Кўпгина халқлар адабиётида авангардизм ХХ аср революцион санъати тараққиётидаги дастлабки босқич сифатида пайдо бўлди. Шунинг учун ҳам социалистик реализм адабиётининг таниқли намояндаларидан Нозим Ҳикмат, Пабло Неруда, Иоганнес Бехерлар ўз ижодини мана шу оқимдан бошлашган. Ҳозирги пайтда кўпгина буржуа авангардизми мактаблари бирлашиб, неоавангардизм (янги авангардизм) оқими юзага келди .Турли халқлар адабиётида авангардизмнинг ўзига хос тарихи бор бўлиб, улар қандай шаклда бўлмасин, социалистик реализм санъатига қарама-қарши оқим ҳисобланади."}}]}